د خوړو نړۍوال پروګرام: افغانستان له درېیو لویو ناورینونو سره مخ دی

مبارز همداراز زیاته کړې، چې یادې ترافیکي پېښې تر ډېره د کابل-جلال‌اباد پر لویه لاره، د مرکز مهترلام په ښار او ځینو ولسوالیو کې رامنځته شوې دي.

د نوموړي په وینا: «دغه پیښې د کابل ـ جلال‌اباد د لوې لارې سربېره په مرکز مهترلام او بېلابېلو ولسوالیو کې رامنځته شوې دي، چې له‌ امله یې ۷۰ کسان مړه شوي او ۲۱۴ نور ټپیان شوي دي».

د لغمان د ترافیکو مدیر ویلي، چې په مړو شویو کسانو کې ۲۰ ښځې او ۵۰ نارینه شامل دي او همدارنګه په دغو پېښو کې ۴۸ ښځې او ۱۶۶ نارینه ټپیان شوي دي.

د نوموړي په خبره، په مړو او ټپیانو کې ماشومان هم شامل دي.

په لغمان کې یاد طالب چارواکي ویلي، چې د ترافیکي پېښو د مخنیوي په موخه یې د سیارو پوستو (چیک پواینټونو) ترڅنګ د سرعت کنټرول کېمرې هم لګولې دي او له یو شمېر موټرو څخه یې لیزري څراغونه هم لرې کړې دي.

افراسیاب خټک له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، پاکستان پر پښتونخوا، راولپېنډۍ او اسلام‌اباد د طالبانو د بې‌پيلوټه الوتکو د بریدونو او د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب د وروستیو څرګندونو په غبرګون کې تېره شپه په کندهار کې څو سیمې بمبار کړې. ملا یعقوب ویلي وو، که کابل وېشتل کېږي، نو اسلام‌اباد به هم وېشتل کېږي او د خټک په وینا، طالبانو خپله دغه وینا عملي هم کړه.

د افراسیاب خټک په باور، په دې جګړه کې د طالبانو له لوري د بې‌پيلوټه الوتکو کارونه د یو اړخیزې جګړې مسیر بدل کړ او پاکستان ته یې لوی سرخوږی جوړ کړی دی.

خټک وايي: «پر پاکستان د طالبانو ډرون بریدونو د دغې جګړې مسیر بدل کړی دی. پاکستان ته یې لوی سرخوږی جوړ کړی. تر دې مخکې د پاکستان هوايي ځواک له کوم خنډ پرته پر افغانستان بمبار کاوه او بېرته راته، خو طالبانو په لومړیو کې دغه وړتیا [د هوايي بریدونو وړتیا] نه‌درلوده».

دغه پښتون سیاستوال پر کندهار د پاکستان د تېرې شپې هوايي بریدونه سمبولیک ګڼي او وايي: «د پاکستان دغه وروستي بریدونه اصلا سمبولیک دي، یعنې د کندهار په نښه کول په دې معنا دي چې د طالبانو امیر هلته ژوند کوي او دا یعنې پاکستان غواړي طالبانو ته ګواښ وکړي، که اسلام‌اباد په نښه کوي نو غبرګون به بد وي او پاکستان به په کندهار او کابل کې اهداف په نښه کړي».

افراسیاب خټک په دې مرکه کې څرګنده کړه، چې په لومړیو کې د طالبانو د جګړې ساحه یوازې د ډیورند کرښې په شاوخوا کې محدوده وه، خو اوس یې د بې‌پيلوټه الوتکو په کارونې سره نظامي تقابل ته دوام ورکوي.

د هغه په وینا، پر افغانستان د پاکستان په بریدونو کې د ښځو او ماشومانو په ګډون یوازې ولسي وګړي وژل شوي او بې‌کوره شوي، خو «طالبانو ته هېڅ زیان نه‌دی رسېدلی».

خټک د پاکستان او طالبانو تر منځ په قطر، ترکیې او سعودي عربستان کې د شویو خبرو پر څرنګوالي په نیوکو سره وویل: «تېرې خبرې د پاکستان د ای‌اېس‌ای او د طالبانو د استخباراتو او نظامیانو تر منځ وې؛ دا مذاکرات نه‌دي، مذاکرات باید د ډيپلوماټانو او سیاستوالو تر منځ وي».

دغه پښتون سیاستوال خبرداری ورکړ، که د پاکستان هوايي او د طالبانو ډرون بریدونه دوام ومومي نو دواړو هېوادونو ته به ډېرې ستونزې جوړې شي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي له یو شمېر سیاسي شنونکو سره د روژه ماتي پر مهال له ګاونډیو او د سیمې له هېوادونو سره د متقابل درناوي پر بنسټ پر ښو اړیکو ټینګار کړی دی.

په خبرپاڼه کې د عبدالسلام حنفي له قوله لیکل شوي: «موږ له هېچا سره جګړه او ستونزې نه غواړو. د متقابل درناوي پر بنسټ له ګاونډیو، د سیمې له هېوادونو او نړۍ سره ښې اړیکې غواړو؛ خو که څوک زموږ ملي حاکمیت نقض کړي، نو د خپل ولس او نظام دفاع پر ټولو لازم ده».

دغه لوړپوړي طالب چارواکي د پاکستان په وروستیو بریدونو کې ملکي وګړو ته د اوښتې مرګ‌ژوبلې په اړه خواشینې ښودلې او وايي، جګړه پر افغانستان تحمیل شوې ده، خو طالبان تر دې مهاله پر شته ګواښونو برلاسي دي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې دي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ نښتې له تېرو څو اوونیو راهیسې روانې دي او دواړه لوري یو بل ته د درنو زیانونو د اړولو ادعاوې کوي.

وان ډیور د یکشنبې په ورځ (کب ۲۴مه) د یوه ویډیويي پیغام له لارې وویل چې دغه افغان نظامي «نذیر» نومېده او د جمعې په ورځ د امریکا دټېکزاس ایالت په یوه سیمه کې نیول شوی و.

د هغه په وینا، نذیر په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو ترڅنګ جګړه کړې وه او شپږ اولادونه یې لرل.

وان ډیور د پېښې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي او ویلي یې دي چې د نوموړي د نیولو او مړینې اصلي لامل لا هم روښانه نه دی.

تر اوسه دامریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې هم په دې اړه رسمي وضاحت نه دی وړاندې کړی.

په بلخ کې د یوه دولتي ښوونځي ښوونکي د یوه غږیز پېغام په رالېږلو نن یکشنبه، د کب پر ۲۴مه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د تېرو دریو میاشتو معاشونه نه دي ور کړل شوي.

دغه ښوونکي وايي، له سختو اقتصادي ستونزو سره مخامخ دي.

دوی همدراز په بلخ کې د طالبانو والي او اړوند ادارو غوښتنه وکړه، چې پر وخت یې معاشونه ورکړل شي.

په روان کال کې په سویلي ولایتونو کې د دولتي ښوونځیو ښوونکو هم ویلي و، چې په تېرو پنځو میاشتو کې یو ځل د دوو میاشتو معاش ورکول کېږي.

د طالبانو د له واکمنېدو وروسته د نږدې څلورو کلونو په پوره کېدو لا هم د یادې ډلې له خوا د دولتي ادارو کارکوونکو ته پر ټاکلي وخت د معاشونو ورکولو ستونزه نه ده حل شوي.