امنیت شورا د طالبانو پر ۲۲ لوړپوړو چارواکو د بندیزونو نوملړ خپور کړ

د پاکستان حکومت د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي، د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند مشر او د پارلمان غړی خوشحال خان کاکړ او د ملي ډيموکراټيک غورځنګ مشر مُحسن داوړ د یکشنبې په شپه (د کب ۲۴مه) د یوې ګډې اعلامیې په خپرولو سره پر افغانستان د پاکستان د هوايي بمباریو له امله د ښځو او ماشومانو په ګډون د ولسي وګړو د مرګ‌ژوبلې پر زیاتېدو ژوره اندېښنه ښودلې ده.

دوی له دواړو خواوو غوښتي، چې روانه وسله‌واله شخړه سمدستي ودروي او زیاته کړې یې ده: «موږ دا تاوتریخوالی یوه نااعلان شوې جګړه ګڼو چې د ډیورنډ کرښې دواړو خواوو ته مېشت پښتانه په نامتناسب ډول ځپي. دا په ژوره توګه د اندېښنې وړ ده، چې د دې جګړې ۹۹ سلنه قربانیان پښتانه دي».

یادو پښتنو سیاستوالو خبرداری ورکړی، که پاکستان د افغانستان په اړه په خپله پالیسۍ کې ژور بدلون رانه‌ولي، نو روانه جګړه به لا ډېر ولسي وګړي وځپي او همداراز یې په لویو پرېکړو کې د پاکستان د پارلمان پر څنډې کېدو هم نیوکې کړې دي.

دوی ویلي: «د افغانستان په اړه د پاکستان په پالیسۍ کې له روښانه بدلون پرته، د دې جګړې دوام به د ملکي وګړو ژوند نور هم له خطر سره مخ کړي. موږ همدارنګه په اندېښنې سره یادونه کوو چې پارلمان په هغو پرېکړو کې له پامه غورځول شوی چې د سیمې د خلکو لپاره ناوړه پایلې لري».

دغو سیاستوالو په یاده اعلامیه کې روښانه کړې، چې ترهګري د سیمې محصول نه‌دی، بلکې دغه «ویجاړوونکي ځواکونه» له ۱۹۸۰ لسیزې راهیسې د میلیاردونو ډالرو د لګولو له لارې په سیاسي چاپېریال کې داخل شوي دي.

اعلامیه کاږي: «موږ غواړو دا روښانه کړو چې له لسیزو راهیسې افراطیت او ترهګري چې بې‌شمېره بې‌ګناه انسانان یې وژلي، د سیمې د اصلي ټولنې محصول نه‌دي. کافي شواهد شته، چې دغه ویجاړونکي ځواکونه زموږ په سیاسي جوړښت کې د هغو میلیاردونو ډالرو له لارې داخل شوي چې له ۱۹۸۰یمې لسیزې راهیسې د تاوتریخوالي د بنسټونو په جوړولو او ساتلو کې لګول شوي دي».

د دوی په باور، له لسیزو راهیسې پښتانه دا غوښتنه لري چې پاکستان دې د تش په نامه «مخکښ کرښې دولت» رول پای ته ورسوي، په سیمه کې دې د سترو قدرتونو د تاوتریخوالي پروژې ختمې کړي او د پاکستان او افغانستان ترمنځ دې د سولې، ښه ګاونډیتوب او همکارۍ اړیکې پیل شي.

دغو سیاستوالو پر ایران د امریکا او اسراییل د بریدونو په تړاو اندېښنه څرګنده کړې او هغه یې «امپریالیستي یرغل» بللی او د سمدستي درېدو غوښتنه یې کړې ده او همداراز یې خبرداری ورکړی، چې دا نه یوازې د سیمې د خلکو ژوند او شتمنۍ له منځه وړي، بلکې نړۍواله سوله هم ګواښي.

مبارز همداراز زیاته کړې، چې یادې ترافیکي پېښې تر ډېره د کابل-جلال‌اباد پر لویه لاره، د مرکز مهترلام په ښار او ځینو ولسوالیو کې رامنځته شوې دي.

د نوموړي په وینا: «دغه پیښې د کابل ـ جلال‌اباد د لوې لارې سربېره په مرکز مهترلام او بېلابېلو ولسوالیو کې رامنځته شوې دي، چې له‌ امله یې ۷۰ کسان مړه شوي او ۲۱۴ نور ټپیان شوي دي».

د لغمان د ترافیکو مدیر ویلي، چې په مړو شویو کسانو کې ۲۰ ښځې او ۵۰ نارینه شامل دي او همدارنګه په دغو پېښو کې ۴۸ ښځې او ۱۶۶ نارینه ټپیان شوي دي.

د نوموړي په خبره، په مړو او ټپیانو کې ماشومان هم شامل دي.

په لغمان کې یاد طالب چارواکي ویلي، چې د ترافیکي پېښو د مخنیوي په موخه یې د سیارو پوستو (چیک پواینټونو) ترڅنګ د سرعت کنټرول کېمرې هم لګولې دي او له یو شمېر موټرو څخه یې لیزري څراغونه هم لرې کړې دي.

افراسیاب خټک له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، پاکستان پر پښتونخوا، راولپېنډۍ او اسلام‌اباد د طالبانو د بې‌پيلوټه الوتکو د بریدونو او د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب د وروستیو څرګندونو په غبرګون کې تېره شپه په کندهار کې څو سیمې بمبار کړې. ملا یعقوب ویلي وو، که کابل وېشتل کېږي، نو اسلام‌اباد به هم وېشتل کېږي او د خټک په وینا، طالبانو خپله دغه وینا عملي هم کړه.

د افراسیاب خټک په باور، په دې جګړه کې د طالبانو له لوري د بې‌پيلوټه الوتکو کارونه د یو اړخیزې جګړې مسیر بدل کړ او پاکستان ته یې لوی سرخوږی جوړ کړی دی.

خټک وايي: «پر پاکستان د طالبانو ډرون بریدونو د دغې جګړې مسیر بدل کړی دی. پاکستان ته یې لوی سرخوږی جوړ کړی. تر دې مخکې د پاکستان هوايي ځواک له کوم خنډ پرته پر افغانستان بمبار کاوه او بېرته راته، خو طالبانو په لومړیو کې دغه وړتیا [د هوايي بریدونو وړتیا] نه‌درلوده».

دغه پښتون سیاستوال پر کندهار د پاکستان د تېرې شپې هوايي بریدونه سمبولیک ګڼي او وايي: «د پاکستان دغه وروستي بریدونه اصلا سمبولیک دي، یعنې د کندهار په نښه کول په دې معنا دي چې د طالبانو امیر هلته ژوند کوي او دا یعنې پاکستان غواړي طالبانو ته ګواښ وکړي، که اسلام‌اباد په نښه کوي نو غبرګون به بد وي او پاکستان به په کندهار او کابل کې اهداف په نښه کړي».

افراسیاب خټک په دې مرکه کې څرګنده کړه، چې په لومړیو کې د طالبانو د جګړې ساحه یوازې د ډیورند کرښې په شاوخوا کې محدوده وه، خو اوس یې د بې‌پيلوټه الوتکو په کارونې سره نظامي تقابل ته دوام ورکوي.

د هغه په وینا، پر افغانستان د پاکستان په بریدونو کې د ښځو او ماشومانو په ګډون یوازې ولسي وګړي وژل شوي او بې‌کوره شوي، خو «طالبانو ته هېڅ زیان نه‌دی رسېدلی».

خټک د پاکستان او طالبانو تر منځ په قطر، ترکیې او سعودي عربستان کې د شویو خبرو پر څرنګوالي په نیوکو سره وویل: «تېرې خبرې د پاکستان د ای‌اېس‌ای او د طالبانو د استخباراتو او نظامیانو تر منځ وې؛ دا مذاکرات نه‌دي، مذاکرات باید د ډيپلوماټانو او سیاستوالو تر منځ وي».

دغه پښتون سیاستوال خبرداری ورکړ، که د پاکستان هوايي او د طالبانو ډرون بریدونه دوام ومومي نو دواړو هېوادونو ته به ډېرې ستونزې جوړې شي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي له یو شمېر سیاسي شنونکو سره د روژه ماتي پر مهال له ګاونډیو او د سیمې له هېوادونو سره د متقابل درناوي پر بنسټ پر ښو اړیکو ټینګار کړی دی.

په خبرپاڼه کې د عبدالسلام حنفي له قوله لیکل شوي: «موږ له هېچا سره جګړه او ستونزې نه غواړو. د متقابل درناوي پر بنسټ له ګاونډیو، د سیمې له هېوادونو او نړۍ سره ښې اړیکې غواړو؛ خو که څوک زموږ ملي حاکمیت نقض کړي، نو د خپل ولس او نظام دفاع پر ټولو لازم ده».

دغه لوړپوړي طالب چارواکي د پاکستان په وروستیو بریدونو کې ملکي وګړو ته د اوښتې مرګ‌ژوبلې په اړه خواشینې ښودلې او وايي، جګړه پر افغانستان تحمیل شوې ده، خو طالبان تر دې مهاله پر شته ګواښونو برلاسي دي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې دي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ نښتې له تېرو څو اوونیو راهیسې روانې دي او دواړه لوري یو بل ته د درنو زیانونو د اړولو ادعاوې کوي.

وان ډیور د یکشنبې په ورځ (کب ۲۴مه) د یوه ویډیويي پیغام له لارې وویل چې دغه افغان نظامي «نذیر» نومېده او د جمعې په ورځ د امریکا دټېکزاس ایالت په یوه سیمه کې نیول شوی و.

د هغه په وینا، نذیر په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو ترڅنګ جګړه کړې وه او شپږ اولادونه یې لرل.

وان ډیور د پېښې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي او ویلي یې دي چې د نوموړي د نیولو او مړینې اصلي لامل لا هم روښانه نه دی.

تر اوسه دامریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې هم په دې اړه رسمي وضاحت نه دی وړاندې کړی.