ملګري ملتونه د طالبانو او پاکستان د نښتو له امله بې‌ځایه شویو کورنیو ته مرستې وېشي

په ګډه اعلامیه کې لیکل شوي:«موږ دا تاوتریخوالی یوه نااعلان شوې جګړه بولو چې د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته مېشت پښتانه په نامتناسب ډول اغېزمنوي. دا ډېره د اندېښنې وړ خبره ده چې د دې شخړې ۹۹ سلنه قربانیان پښتانه دي.»

د محمود خان اڅکزي مشرۍ پښتونخوا ملی عوامي ګوند، د محسن داوړ په مشرۍ نشنل ډېموکراتیک غورځنګ او د خوشخال کاکړ په مشرۍ د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند له خوا دا ګډه اعلامیه خپره شوې ده.

د اعلامیې په یوه برخه کې لیکل شوي، چې دوی روښانه کول غواړي چې له تېرو څو لسیزو راهیسې روان افراطیت او ترهګري، چې بې‌ شمېره بې‌ ګناه انسانان یې وژلي دي، د ځایي ټولنې زېږنده نه دي.

دوی لیکلي، چې کافي شواهد شته چې د ۱۹۸۰مې لسیزې راهیسې د میلیاردونو ډالرو پانګونې له لارې د تاوتریخوالي یو جوړښت رامنځته او ساتل شوی او د همغه له لارې دغه ویجاړوونکي ځواکونه د پښتنو سیاسي او ټولنیز جوړښت ته ننویستل شوي دي.

دغو ملت پاله ګوندونو ویلي، چې له څو لسیزو راهیسې پښتانه د پاکستان د تش په نامه فرنټ لاین سټېټ د رول د پای ته رسېدو، په سیمه کې د سترو قدرتونو د تاوتریخوالي پر بنسټ پلانونو د ختمېدو، او د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوله‌ ییزو او نېکو ګاونډیتوب اړیکو د پیل غوښتنه کوي.

پر افغانستان د پاکستان په هوايي بریدونو کې له ۶۰ زیات ملکي افغانان وژل شوي دي او په لسګونو زره یې له خپلو کورونو بېځایه کړي دی.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د شاه جوی ولسوالۍ ابتدایه محکمې یاد تورن کسان له ۸ میاشتو تر دریو کلونو په بند او له ۲۰ تر ۳۰ دُرو د وهلو په سزا محکوم کړي وو.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو پرون په کابل کې د مخدره توکو د قاچاق او پلور په تور ۲۱ کسان په دُرو وهلي او زنداني کړي دي.

د طالبانو د ننګرهار ولایت رسنیو دفتر ددوشنبې په ورځ وویل، چې د دې ډلې د سترې محکمې د حکم پر بنسټ له مرکزي زندان څخه ۳۷۷ کسان ازاد شوي او د ۳۵۱ بندیانو د بند موده کمه شوې ده.

د دغه ولایت د زندانونو د چارو د سمون مشر مولوي سهیل سعید وویل چې په ازادو شويو بندیانو کې ۲۲ ښځې او ۲۶ ماشومان هم شامل دي.

مولوي سهیل سعید ازادو شويو بندیانو ته سپارښتنه کړې چې په راتلونکې کې له هر ډول جرمونو ځان وساتي، د قوانینو درناوی وکړي او د ټولنې د سالمو او ګټورو غړو په توګه خپل عادي ژوند ته دوام ورکړي.

بل خوا د هلمند ولایت طالب چارواکي وایي چې د دغې ډلې د مشر ملا هبت الله په امر او د سترې محکمې د حکم له مخې، له مرکزي زندان څخه ۵۹۶ بندیان ازاد شوي او د ۱۶۳ بندیانو د بند موده کمه شوې ده.

چین د دوشنبې په ورځ یو ځل بیا وویل چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د زیاتېدونکي تاوتریخوالي د کمولو لپاره مرستې ته چمتو دی.

د یاد هېواد د بهرنیو چارو وزارت ویاند لین جیان د خپلې اونیزې خبري غونډې پر مهال وویل، «تر ټولو عاجله اړتیا دا ده چې وضعیت نور خراب نه شي».

هغه ټینګار وکړ چې «دواړه ګاونډي هېوادونه باید خپلې ستونزې د خبرو او مذاکراتو له لارې حل کړي، نه د جګړې له لارې».

هغه زیاته کړه چې بیجنګ چمتو دی د پاکستان او طالبانو ترمنځ د اړیکو د ښه کولو لپاره رغنده رول روان وساتي. د هغه په وینا، بیجینګ په وروستیو ورځو کې له دواړو لوریو سره اړیکې نیولې دي چې هغوی د زغم او خبرو اترو لور ته وهڅوي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي په دې وروستیو کې د طالبانو د بهرنیو چارو له سرپرست وزیر امیر خان متقي سره ټیلیفوني خبرې وکړې.

په دې خبرو کې وانګ يي ټینګار وکړ چې د دواړو هېوادونو اختلافات باید د مشورو او ډیپلوماتیکو چینلونو له لارې حل شي.

د چین ځانګړي استازي د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره هم لیدلي، خو د پاکستان رسمي سرچینو ددغه هېواد رسنیو ته ویلي، چې اسلام اباد دمګړۍ له طالبانو سره تعامل او خبرو اترو ته لېواله نه دی.

د طالبانو ټولګټو وزارت نن دوشنبه، د کب پر ۲۵مه وویل، چې تېره اونۍ د حیرتان بندر له لارې۱۲۴ زره ۵۳۳ ټنه، د اقینې بندر له لارې ۱۶ زره ۹۰۵ ټنه، د تورغونډۍ بندر له لارې شاوخوا دوه زره ټنه او د خواف–هرات له لارې شاوخوا ۱۶ سوه ټنه انتقالات شوي، چې ټولټال یو ۱۷۸ زره ۴۲۱ ټنه نفتي، غیر نفتي او نور وارداتی توکي دي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت وايي، هر څومره چې د رېل پټلۍ له لارې د صادراتو او انتقالاتو کچه لوړيږي، په همغه اندازه کاري فرصتونه برابریږي، ملي عواید زياتيږي او په ټوله کې اقتصادي ثبات ته لاره هواریږي.

یاد وزارت ویلي، چې هڅه کوي د لا زیاتو انتقالاتو لپاره وړ شرایط برابر او سوداگرو ته اړین سهولتونه چمتو کړي او د ملي عوايدو د زياتوالي په موخه د ريل پټلۍ له لارې د سوداګریزو توکو د لېږد-رالېږد بهیر روان او چټک وساتي.

روانه میاشت د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد پر ایران د امریکا او اسراییل د برید پرمهال اعلان وکړ،چې د خواف- هرات د رېل پټلۍ له لارې د سوداګریزو توکو انتقالات په نورمال ډول روان دي او هېڅ ډول ځنډ پکې نه‌دی راغلی. هغه له سوداګرو وغوښتل، چې د سوداګریزو توکو بیې لوړې نه‌کړي.