په افغانستان کې د یوې میاشتې په ترڅ کې د سینه‌بغل له امله تر ۳۰۰ ډېر کسان مړه شوي

د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان د یوې اعلامیې په خپرولو سره لیکلي، چې دغه وضعیت د بیان د ازادۍ او بشري حقونو پر وړاندې یوه جدي ننگونه ده او دوی له پاکستاني چارواکو غواړي چې پاتې بندي خبریاله او د هغې د کورنۍ غړي په بېړني ډول او بې له کوم قید او شرطه خوشې کړي.

یاد سازمان د نیول شوې افغانې خبریالې هویت نه دی روښانه کړی.

امسو سازمان په اعلامیه کې لیکلي، چې خبریالان باید د خپل مسلکي فعالیت او یا هم د کډوالۍ د ستونزو له امله له رواني او فزیکي فشار سره مخامخ نه‌شي.

د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان پر نړۍوالو رسنیزو بنسټونو، د بښنې نړۍوال سازمان او ملگرو ملتونو غږ کړی دی، چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو د خوندیتوب او حقوقي ملاتړ لپاره پر دغه هېواد فشار راوړي.

په دې وروستیو کې په پاکستان کې افغان کډوالو او په ځانګړی ډول افغان خبریالانو د نیونو او زنداني کېدو په اړه راپورونه زیات شوي دي.

یاد سازمان په یوې خپرې کړې خبرپاڼه کې ټینګار کړی چې د یو کال تمدید به د یوناما ماموریت ته ثبات او د پام وړ وړتیا ورکړې وای، تر څو په بشپړ ډول د خپلې دندې، په ځانګړي ډول د بشري حقونو څارنې او راپور ورکولو او د ښځو، سولې او امنیت برخې پر پلي کولو تمرکز وکړي.

دوی زیاتوي چې لنډمهاله تمدیدونه د یوناما ماموریت د اصل صلاحیتونو په بیا کتنه کې ګواښ پېښوي، له پلي کولو پام اړوي او د طالبانو د غیر رسمي چارواکو د کړنو د دوامداره نړیوال څار کمزوري کولای شي.

د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی چې د یوناما د ماموریت هر ډول بیا کتنه باید روښانه، شفافه وي او د افغانانو، په ځانګړي ډول ښځو، مدني ټولنې او لږکیو سره په معنی‌داره مشوره ترسره شي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو کمیټې د کب پر ۱۹مه د طالبانود۲۲ لوړپوړو چارواکو تازه شوی نوملړ خپور کړی، چې بندیزونه پرې لګول شوي او ژوندلیکونه یې هم ورسره دي.

په دې تازه شوي نوملړ کې د عزیزالرحمان عبدالاحد نوم هم راغلی، چې په متحده عربي اماراتو کې د طالبانو د سفارت درېیم منشي دی. عبدالاحد مخکې په نوملړ کې نه و.

د امنیت شورا د بندیزونو کمیټې تېر کال د سلواغې په میاشت کې د طالبانو د ۶۱ چارواکو نوملړ خپور کړی و، چې بندیزونه پرې لګول شوي وو. په نوي نوملړ کې لږ تر لږه ۳۹ لوړپوړي مشران او غړي چې تیر کال په نوملړ کې شامل وو، له بندیزونو لرې شوي دي.

له نوملړه د شهاب‌الدین دلاور، عباس ستانکزي، حمدالله نعماني، حمیدالله اخوند او نورالله نوري نومونه لرې شوي دي.

سربېره پر دې، په تازه فهرست کې د جان محمد مدني، یحیی حقاني ، شمس‌الرحمن د سراج‌الدین حقاني مشر مشاور او محمد طاهر انوري نومونه هم له بندیزونو ایستل شوي دي.

د تازه فهرست له لارې د سرحداتو او قبایلو وزارت، د کار او ټولنیزو چارو، د شهداوو او معلولینو، د امر بالمعروف، د مالیې، د اطلاعاتو او کلتور، د حج او اوقافو د معینانو نومونه هم له بندیزونو لرې شوي دي.

همدارنګه د طالبانو د مختلفو وزارتونو مشاورین او د ننگرهار او لوګر والیان هم له بندیزونو لرې شوي دي.

خو په تازه شوي فهرست کې لا هم د طالبانو د مهمو مشرانو محمد حسن اخوندزاده، عبدالغني برادر، عبدالسلام حنفي، امیر خان متقي، سراج‌الدین حقاني، عبدالکبیر، عبداللطیف منصور، محمد فاضل مظلوم، عبدالباقي حقاني، دین محمد حنیف، قدرت‌الله جمال، نورالدین ترابي، محمد عیسی اخوند، نجیب‌الله حقاني، نورمحمد ثاقب، عبدالحق وثیق او خیرالله خیرخواه نومونه شامل دي.

لږ تر لږه دوو سرچینو تایید کړې چې د طالبانو د مخالفو سیاسي څېرو ترمنځ غونډې شوې دي او په دغو ناستو کې د پاکستان د بلنې په اړه بحثونه او سلا مشورې شوې دي.

د طالبانو ضد یوې پوځي جبهې یوه چارواکي هم تایید کړې چې د دې بلنې په اړه د مخالفو سیاسي جریانونو ترمنځ خبرې اترې روانې دي.

تمه کېږي چې د کوچني اختر له پای ته رسېدو وروسته به په اسلام‌اباد کې یوه غونډه وشي چې د طالبانو د مخالفو مهمو سیاسي جریانونو استازي او د افغانستان د پخواني حکومت یو شمېر چارواکي به پکې ګډون وکړي.

تر اوسه د دې غونډې د ګډونوالو وروستی نوملړ نه دی خپور شوی.

سرچینې وایي پاکستان په داسې حال کې د طالبانو پر حکومت سیاسي فشارونه زیاتوي چې له بلې خوا یې د پوځي فشارونو کچه هم لوړه کړې ده.

میاخیل ویلي چې د طالبانو د مشر ملاهبت الله اخوندزاده په پیغام کې له اسلامي هېوادونو سره د ورورولۍ او همکارۍ یادونه شوې، خو په وینا یې دا خبره د پاکستان د وروستیو هوايي بریدونو په اړه ګڼې بې‌ځوابه پوښتنې راپورته کوي.

نوموړي په خپل پیغام کې ویلي،« ایا هغه کسان چې د پاکستان په بمباریو کې شهیدان او زخمیان کیږي، د هغوی کورنیو ته د تسلیت ویلو حق پرې دی او که نه؟ ایا ولس ته د اطمینان نور څه لري او که نه؟، او که یوازې به له نامعلوم ځای څخه د ده د فرمانونو اطاعت کوي».

هغه زیاته کړې چې د طالبانو مشر په خپل پیغام کې نه یوازې د پاکستان د بریدونو یادونه نه ده کړې، بلکې د دغه هېواد نوم یې هم نه دی اخیستی. میاخیل پوښتنه کړې: «ایا د طالبانو او پاکستان اړیکې باید د ورورولۍ پر بنسټ وي؟ ولې د طالبانو مشر د پاکستان بریدونه ونه غندل؟ او ایا دا بریدونه د طالبانو له همغږۍ پرته کېږي؟»

نوموړي همدارنګه د طالبانو د روانې واکمنۍ په کلونو کې د اقتصادي او امنیتي وضعیت په اړه پوښتنې راپورته کړې او ویلي یې دي چې خلک لا هم د اقتصاد، امنیت او راتلونکې په اړه اندېښمن دي. د هغه په وینا، باید روښانه شي چې ایا د خلکو اقتصادي وضعیت ښه شوی، د هېواد دننه امنیت ټینګ شوی او د جرمونو کچه راکمه شوې او که نه.

هغه خبرداری ورکړی چې که د خلکو په ژوند کې مثبت بدلون رامنځته نه شي، د افغانستان راتلونکی به لا هم له کړکېچ سره مخ شي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د طالبانو مشر ملا هبت الله په خپل وروستي اختریز پیغام کې پر افغانستان د پاکستان د بریدونو یادونه نه ده کړې او یوازې یې له بهرنیو هېوادونو غوښتي چې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه ونه کړي.