د طالبانو حکومت ویلي چې کندز او بامیان له زندانونو خڅه یې ۱۱۱ زندانیان چې د بېلابېلو جرمونو په تړاو په بند کې وو خوشي کړي دي. له دغه خوشې شویو بندیانو غوښتل شوي چې په راتلونکي کې له جرمونو ډډه وکړي.
د طالبانو له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دغه بندیان د سترې محکمې د ځاګړي حکوم پر بنسټ خوشی شوي. خبرپاڼه زیاتوي چې له کندز زندان نه ۶۷ بندیان خوشي او د ۵۶ نورو د بند موده کمه شوې.
د طالبانو په خبره چې د بامیان له زندانه هم ۴۴ بندیان خوشي شوي او د ۸ نورو د بند په موده کې کمی راغلی.
طالبانو وايي چې دغه بندیان د کوچني اختر د را رسېدو په مناسبت خوشي کوي.
د امریکا مرکزي استخباراتو سي ای اې پخوانۍ ماموره سارا اډمز، د افغانستان د تازه پېښو په اړه خبرداری ورکړی چې د طالبانو ملاتړ کوونکې رسنۍ او ځینې افراد د القاعده او نورو ترهګریزو شبکو د فعالیتونو حقیقتونه پټوي، او دې پروپاګنډې د امریکا د امنیتي اقداماتو اغېز کمزوری کړی دی.
سارا اډمز د ایکس له لارې ویلي چې ډېر رسنۍ او ژورنالستان په افغانستان کې د طالبانو د رسمي ملاتړ پرته، یوازې د ترهګرو د روایتونو خپرولو ته هڅول کېږي. هغې څرګنده کړې: «هغه کسان چې د طالبانو پروپاګنډه خپروي، تاسو ته د القاعده د پلانونو په اړه دروغ وايي او لوړ پوړو امریکایي چارواکو ته ډاډ ورکوي چې اندېښنه ونه کړي. دا یو لوبه ده، دا د ترهګرو چلونه دي.».
نوموړې ټینګار کړی چې څو کلونه د افغانستان په اړه غلط معلومات خپرېدل، دې چارې د امریکا د پوځي او استخباراتي ادارو کار اغېزمن کړی او په دغه هېواد کې د ترهګرو شبکو د فعالیت مخه نه ده نیولې. هغې زیاته کړې چې د طالبانو د دفاع وزارت او داستخباراتوځینې ترهګرې ډلې د وروستۍ شپې په جریان کې له سختو زیانونو سره مخ شوې، خو اصلي ارزونه د واقعیت او میداني شواهدو پر بنسټ لا پاتې ده، نه هغه څه چې د پروپاګنډې له لارې خپرېږي.
سارا اډمز خبرداری ورکړی چې که د دې ستونزې مستقیمه مقابله ونه شي، د ترهګرو د شبکو، نظریاتو او عملیاتو وړتیا به په دوامداره توګه وده وکړي، په ځانګړې توګه په لویدیځ کې د هغوی ملاتړي او له تعصب ډکې رسنۍ یې ملاتړ کوي.
پر کابل او یو شمېر نورو ولایتونو د پاکستان د وروستیو بریدونو وروسته، د طالبانو د حکومت د لوړو پوړو چارواکو پر چوپتیا د خلکو نیوکې زیاتې شوې دي. ګڼ شمېر افغانانو اندېښنه څرګنده کړې چې ولې د طالبانو مشر، رییس الوزرا او د طالبانو د کابینې غړي د دغو بریدونو په اړه څرګند دریځ نه نیسي.
د راپورونو له مخې، د افغانستان پر پلازمینه کابل، ختیځو، سویلي او یو شمېر نورو ولایتونو د پاکستان له لوري د هوايي او توپچي بریدونو پرله پسې شل ورځې اوړي چې له کبله یې درانه مالي او ځاني زیانونه اوښتي.
د راپورونو له مخې چې په دې بریدونو کې په سلګونه ملکي کسان وژل شوي او ټپي شوي دي.
څو ورځي وړاندې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر ویلي و چې په افغانستان کې د پاکستان په بریدونو کې ۵۶ ملکي کسان وژل شوي او ۱۲۹ نور ټپيان دي، خو د ملکي تلفاتو دغه شمېر په روانه اونۍ کې په بې سارې ډول لوړ شو.
د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د لومړنیو معلوماتو له مخې ویلي، چې د دوشنبې په شپه د امید په نوم د معتادینو د درملنې ۲زره بستریز روغتون باندې د پاکستان په وروستي برید کې تر اوسه د وژل شویو کسانو شمېر ۴۰۰ ته رسېدلی دی او په همدې شمېر نور ټپيان دي.
د افغانستان انټرنشنل - پښتو د معلوماتو له مخې، چې پر یاد روغتون تر برید وروسته لا هم ډېرې کسان تر خاورو لاندې او یو شمېر سوځول شوي چې جسدونه یې د پېژندلو نه دي. طالبانو په سیمه کې د ژغورلو عملیات هم پيل کړې دي.
له دې برید وروسته د پخواني جمهوري نظام چارواکو، سیاسیونو، مېرمنو، کرېکټ لوبغاړو او ګڼو افغانانو دغه بریدونه وغندل او دا یې د نړۍوالو اصولو سره په ټکر کې یاد کړه.
پر ټولنیزو رسنیو ګڼو کاروونکو دا ډول بریدونه د افغانستان د حاکمیت ښکاره نقض ګڼلی.
خو تر اوسه د طالبانو د حکومت تر ټولو لوړپوړو مشرانو، په ځانګړي ډول د دې ډلې مشر هبت الله اخوندزاده، رییس الوزرا ملا محمد حسن، د کورنیو او دفاع وزیرانو او د کابینې ډېری غړو په دې اړه کوم واضح او رسمي غبرګون نه دی ښودلی. دا چوپتیا په ټولنیزو رسنیو او عامه بحثونو کې د خلکو د نیوکو سبب شوې ده.
یو شمېر فعالان او شنونکي وایي چې د حکومت چوپتیا د خلکو اندېښنې زیاتوي. د دوی په باور، طالبان باید د هېواد د حاکمیت د ساتنې لپاره روښانه دریځ ونیسي او له پاکستان سره د دې بریدونو د ستونزو په اړه جدي دریځ ښکاره کړي.
پر ټولنیزو رسنیو فېسبوک او اېکس پاڼو ځینو افغانانو په ټینګار سره دا د طالب واکمنو مسولیت یاد کړی تر څو د افغانستان د خاورې د دفاع لپاره واضح دریځ او عملي اقدامات وکړي. هغوی وایي چې که د دې ډول پېښو په اړه رسمي وضاحت ورنه کړل شي، نو دا کار به د خلکو او حکومت ترمنځ د باور واټن زیات کړي.
احمد ولي په نوم یو کس پر فېسبوک لیکلي: «که حکومت غبرګون ونه ښيي، دا د ولس بېاحترامي ده».
مریم صافۍ بیا ویلي: «هره ورځ خلک وژل کېږي، خو چارواکي چوپ دي، دا د منلو نه ده.»
فریدالله بارکزی په ټیلیګرام کې لیکلي دي: «خلک د حکومت او مشرانو له چوپتیا سخت ناهیلي شوي دي.»
په اېکس پاڼه او ټیکاک کې هم یو شمېر نورو افغان فعالانو او د ټولنیزو رسنیو کارونکو به بحثونو کې هم پر ورته موضوع خبرې کړې. د حسیب ځواک په نوم یو فعال په یو بحث کې د افغانستان پر پخوانیو یو شمېر لوړ پوړو چارواکو او اوسنیو یو شمېر مشرانو پر چوپتیا نیوکې کړې دي. ګڼو دغو افغانانو په افغانستان کې د پاکستان پر وړاندې د ولسي پاڅون غوښتنه کړې.
د پاکستان حکومتي چارواکي په پرله پسې توګه پر افغانستان د بریدونو وروسته وايي چې د پاکستاني طالبانو تحریک غړي یې په نښه کړي، چې د سیمې له انځورونو، ویډوګانو او معلوماتو سره توپير لري.
باور دادی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې ترینګلتیا دوام د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې لا پیچلې کوي. عام خلک ټینګار کوي چې د ستونزو د حل یوازینۍ لاره د ډېپلوماېیکو خبرو او واضح دریځ نیول دي.
په ورته وخت کې، افغانان هیله لري چې طالب مشران به د ملي حاکمیت د ساتنې لپاره واضح او مسولانه دریځ غوره کړي او د همدې ترینګتیا د مخنیوي لپاره لازم اقدامات ترسره کړي.
خو افغانان لا هم د طالب مشرانو د چوپتیا ماتېدو ته په تمه دي.
د روغتیا نړیوال سازمان وايي چې په تېره یوه میاشت کې په افغانستان کې د شري، ډینګي تبې او نس ناستې ناروغۍ زیاتې شوې دي، چې له امله یې ۳۱۳ کسان د ساه خطرناکې ناروغۍ او سینهبغل له امله مړه شوي دي. په فبرورۍ میاشت کې د سینهبغل له ۱۵۷ زرو ډېرې پېښې ثبت شوې دي.
د یاد سازمان د معلوماتو له مخې، د روان کال په فبرورۍ میاشت کې د سینهبغل له ۱۵۷ زرو څخه ډېرې پېښې ثبت شوې دي.
په راپور کې ویل شوي چې د شري پېښې هم ۳۵ سلنه زیاتې شوې دي او له شاوخوا ۲۶۰۰ ثبت شویو پېښو څخه لږ تر لږه ۱۶ کسان مړه شوي دي.
د دې تر څنګ، په فبرورۍ میاشت کې د ډینګي تبې ۱۷۳ پېښې ثبت شوې چې د مړینې کومه پېښه ترې نه ده راپور شوې.
همدارنګه نږدې ۶ زره کسان د نس ناستې په ناروغۍ اخته شوي چې له امله یې درې کسان مړه شوي دي.
د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې له ګاونډیو هېوادونو څخه د افغانانو د بېرته راستنېدو زیاتوالي، د ناروغیو پراخېدو او د بودجې کمښت پر روغتیايي مرکزونو فشار زیات کړی دی.
د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان وايي، چې یوه افغانه خبریاله د خپلې کورنۍ له دوو نورو ښځینه غړو سره له تېرو دوو اونیو راهیسې د پاکستان په زندان کې دي. امسو وايي، چې افغان خبریالان په هېواد کې د خوندیتوب د نشتوالي او د بیان پر ازادۍ د محدودیتونو له امله پاکستان ته کډوال شوي.
د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان د یوې اعلامیې په خپرولو سره لیکلي، چې دغه وضعیت د بیان د ازادۍ او بشري حقونو پر وړاندې یوه جدي ننگونه ده او دوی له پاکستاني چارواکو غواړي چې پاتې بندي خبریاله او د هغې د کورنۍ غړي په بېړني ډول او بې له کوم قید او شرطه خوشې کړي.
یاد سازمان د نیول شوې افغانې خبریالې هویت نه دی روښانه کړی.
امسو سازمان په اعلامیه کې لیکلي، چې خبریالان باید د خپل مسلکي فعالیت او یا هم د کډوالۍ د ستونزو له امله له رواني او فزیکي فشار سره مخامخ نهشي.
د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان پر نړۍوالو رسنیزو بنسټونو، د بښنې نړۍوال سازمان او ملگرو ملتونو غږ کړی دی، چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو د خوندیتوب او حقوقي ملاتړ لپاره پر دغه هېواد فشار راوړي.
په دې وروستیو کې په پاکستان کې افغان کډوالو او په ځانګړی ډول افغان خبریالانو د نیونو او زنداني کېدو په اړه راپورونه زیات شوي دي.
د بښنې نړیوال سازمان سیمهییز دفتر وایي، په داسې حال کې چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ورځ تر بلې خرابېږي، د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت (یوناما) یوازې د دریو میاشتو لپاره تمدید د اندېښنې وړ دی.
یاد سازمان په یوې خپرې کړې خبرپاڼه کې ټینګار کړی چې د یو کال تمدید به د یوناما ماموریت ته ثبات او د پام وړ وړتیا ورکړې وای، تر څو په بشپړ ډول د خپلې دندې، په ځانګړي ډول د بشري حقونو څارنې او راپور ورکولو او د ښځو، سولې او امنیت برخې پر پلي کولو تمرکز وکړي.
دوی زیاتوي چې لنډمهاله تمدیدونه د یوناما ماموریت د اصل صلاحیتونو په بیا کتنه کې ګواښ پېښوي، له پلي کولو پام اړوي او د طالبانو د غیر رسمي چارواکو د کړنو د دوامداره نړیوال څار کمزوري کولای شي.
د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی چې د یوناما د ماموریت هر ډول بیا کتنه باید روښانه، شفافه وي او د افغانانو، په ځانګړي ډول ښځو، مدني ټولنې او لږکیو سره په معنیداره مشوره ترسره شي.