بي بي سي تېره شپه له امید مرکز نه د ۳۰ مړو د اېستلو خبر ورکړی

محمد نبي عمري پاکستان ته به خطاب کې وویل: «پاکستان که غواړي په خپل هېواد کې امن راولي زموږ ورته مشوره ده چې په خپله خاوره کې د الله کتاب حاکم کړي». د هغه په خبره چې په دې سره به د غلا، تښتونې، غلامۍ، پورونو او وسله والو فعالیتونو خلاص شي.

عمري زیاته کړه چې که پاکستان په خپله خاوره کې د «انګریز او امریکا قانون او غلامي» وي دغه هېواد به هیڅ وخت د ارام ساه وا نه خلي.

نوموړي وروستیو ناامنه پېښو ته په اشاره ویلي چې موږ په هر ډول د خپل ولس دفاع کوو او «څه چې کرې بیا یې رېبلو ته هم فکر وکه»

هغه د قربانیانو کورنیو ته د تسلیت تر څنګ له هغو غوښتې چې ټول وژل شوي په یوه مقبره کې دفن کړي تر څو نسلونو ته د پاکستان «ظلم» یاد وي.

د طالبانو له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دغه بندیان د سترې محکمې د ځاګړي حکوم پر بنسټ خوشی شوي. خبرپاڼه زیاتوي چې له کندز زندان نه ۶۷ بندیان خوشي او د ۵۶ نورو د بند موده کمه شوې.

د طالبانو په خبره چې د بامیان له زندانه هم ۴۴ بندیان خوشي شوي او د ۸ نورو د بند په موده کې کمی راغلی.

طالبانو وايي چې دغه بندیان د کوچني اختر د را رسېدو په مناسبت خوشي کوي.

سارا اډمز د ایکس له لارې ویلي چې ډېر رسنۍ او ژورنالستان په افغانستان کې د طالبانو د رسمي ملاتړ پرته، یوازې د ترهګرو د روایتونو خپرولو ته هڅول کېږي. هغې څرګنده کړې: «هغه کسان چې د طالبانو پروپاګنډه خپروي، تاسو ته د القاعده د پلانونو په اړه دروغ وايي او لوړ پوړو امریکایي چارواکو ته ډاډ ورکوي چې اندېښنه ونه کړي. دا یو لوبه ده، دا د ترهګرو چلونه دي.».

نوموړې ټینګار کړی چې څو کلونه د افغانستان په اړه غلط معلومات خپرېدل، دې چارې د امریکا د پوځي او استخباراتي ادارو کار اغېزمن کړی او په دغه هېواد کې د ترهګرو شبکو د فعالیت مخه نه ده نیولې. هغې زیاته کړې چې د طالبانو د دفاع وزارت او داستخباراتوځینې ترهګرې ډلې د وروستۍ شپې په جریان کې له سختو زیانونو سره مخ شوې، خو اصلي ارزونه د واقعیت او میداني شواهدو پر بنسټ لا پاتې ده، نه هغه څه چې د پروپاګنډې له لارې خپرېږي.

سارا اډمز خبرداری ورکړی چې که د دې ستونزې مستقیمه مقابله ونه شي، د ترهګرو د شبکو، نظریاتو او عملیاتو وړتیا به په دوامداره توګه وده وکړي، په ځانګړې توګه په لویدیځ کې د هغوی ملاتړي او له تعصب ډکې رسنۍ یې ملاتړ کوي.

د راپورونو له مخې، د افغانستان پر پلازمینه کابل، ختیځو، سویلي او یو شمېر نورو ولایتونو د پاکستان له لوري د هوايي او توپچي بریدونو پرله پسې شل ورځې اوړي چې له کبله یې درانه مالي او ځاني زیانونه اوښتي.

د راپورونو له مخې چې په دې بریدونو کې په سلګونه ملکي کسان وژل شوي او ټپي شوي دي.

څو ورځي وړاندې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر ویلي و چې په افغانستان کې د پاکستان په بریدونو کې ۵۶ ملکي کسان وژل شوي او ۱۲۹ نور ټپيان دي، خو د ملکي تلفاتو دغه شمېر په روانه اونۍ کې په بې سارې ډول لوړ شو.

د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د لومړنیو معلوماتو له مخې ویلي، چې د دوشنبې په شپه د امید په نوم د معتادینو د درملنې ۲زره بستریز روغتون باندې د پاکستان په وروستي برید کې تر اوسه د وژل شویو کسانو شمېر ۴۰۰ ته رسېدلی دی او په همدې شمېر نور ټپيان دي.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو د معلوماتو له مخې، چې پر یاد روغتون تر برید وروسته لا هم ډېرې کسان تر خاورو لاندې او یو شمېر سوځول شوي چې جسدونه یې د پېژندلو نه دي. طالبانو په سیمه کې د ژغورلو عملیات هم پيل کړې دي.

له دې برید وروسته د پخواني جمهوري نظام چارواکو، سیاسیونو، مېرمنو، کرېکټ لوبغاړو او ګڼو افغانانو دغه بریدونه وغندل او دا یې د نړۍوالو اصولو سره په ټکر کې یاد کړه.

پر ټولنیزو رسنیو ګڼو کاروونکو دا ډول بریدونه د افغانستان د حاکمیت ښکاره نقض ګڼلی.

خو تر اوسه د طالبانو د حکومت تر ټولو لوړپوړو مشرانو، په ځانګړي ډول د دې ډلې مشر هبت الله اخوندزاده، رییس الوزرا ملا محمد حسن، د کورنیو او دفاع وزیرانو او د کابینې ډېری غړو په دې اړه کوم واضح او رسمي غبرګون نه دی ښودلی. دا چوپتیا په ټولنیزو رسنیو او عامه بحثونو کې د خلکو د نیوکو سبب شوې ده.

یو شمېر فعالان او شنونکي وایي چې د حکومت چوپتیا د خلکو اندېښنې زیاتوي. د دوی په باور، طالبان باید د هېواد د حاکمیت د ساتنې لپاره روښانه دریځ ونیسي او له پاکستان سره د دې بریدونو د ستونزو په اړه جدي دریځ ښکاره کړي.

پر ټولنیزو رسنیو فېسبوک او اېکس پاڼو ځینو افغانانو په ټینګار سره دا د طالب واکمنو مسولیت یاد کړی تر څو د افغانستان د خاورې د دفاع لپاره واضح دریځ او عملي اقدامات وکړي. هغوی وایي چې که د دې ډول پېښو په اړه رسمي وضاحت ورنه کړل شي، نو دا کار به د خلکو او حکومت ترمنځ د باور واټن زیات کړي.

احمد ولي په نوم یو کس پر فېسبوک لیکلي: «که حکومت غبرګون ونه ښيي، دا د ولس بې‌احترامي ده».

مریم صافۍ بیا ویلي: «هره ورځ خلک وژل کېږي، خو چارواکي چوپ دي، دا د منلو نه ده.»

فریدالله بارکزی په ټیلیګرام کې لیکلي دي: «خلک د حکومت او مشرانو له چوپتیا سخت ناهیلي شوي دي.»

په اېکس پاڼه او ټیکاک کې هم یو شمېر نورو افغان فعالانو او د ټولنیزو رسنیو کارونکو به بحثونو کې هم پر ورته موضوع خبرې کړې. د حسیب ځواک په نوم یو فعال په یو بحث کې د افغانستان پر پخوانیو یو شمېر لوړ پوړو چارواکو او اوسنیو یو شمېر مشرانو پر چوپتیا نیوکې کړې دي. ګڼو دغو افغانانو په افغانستان کې د پاکستان پر وړاندې د ولسي پاڅون غوښتنه کړې.

د پاکستان حکومتي چارواکي په پرله پسې توګه پر افغانستان د بریدونو وروسته وايي چې د پاکستاني طالبانو تحریک غړي یې په نښه کړي، چې د سیمې له انځورونو، ویډوګانو او معلوماتو سره توپير لري.

باور دادی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې ترینګلتیا دوام د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې لا پیچلې کوي. عام خلک ټینګار کوي چې د ستونزو د حل یوازینۍ لاره د ډېپلوماېیکو خبرو او واضح دریځ نیول دي.

په ورته وخت کې، افغانان هیله لري چې طالب مشران به د ملي حاکمیت د ساتنې لپاره واضح او مسولانه دریځ غوره کړي او د همدې ترینګتیا د مخنیوي لپاره لازم اقدامات ترسره کړي.

خو افغانان لا هم د طالب مشرانو د چوپتیا ماتېدو ته په تمه دي.

د یاد سازمان د معلوماتو له مخې، د روان کال په فبرورۍ میاشت کې د سینه‌بغل له ۱۵۷ زرو څخه ډېرې پېښې ثبت شوې دي.

په راپور کې ویل شوي چې د شري پېښې هم ۳۵ سلنه زیاتې شوې دي او له شاوخوا ۲۶۰۰ ثبت شویو پېښو څخه لږ تر لږه ۱۶ کسان مړه شوي دي.

د دې تر څنګ، په فبرورۍ میاشت کې د ډینګي تبې ۱۷۳ پېښې ثبت شوې چې د مړینې کومه پېښه ترې نه ده راپور شوې.

همدارنګه نږدې ۶ زره کسان د نس ناستې په ناروغۍ اخته شوي چې له امله یې درې کسان مړه شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې له ګاونډیو هېوادونو څخه د افغانانو د بېرته راستنېدو زیاتوالي، د ناروغیو پراخېدو او د بودجې کمښت پر روغتیايي مرکزونو فشار زیات کړی دی.