د ښځو یو غورځنګ: طالبان هڅه کوي د افغانانو د کلتور او تاریخ ځینې برخې له‌منځه یوسي

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.

د خیبر پښتونخوا امنیتي چارواکو تر دې وړاندې خبر ورکړی و، چې د دغه ایالت په بېلابېلو برخو کې د بې‌اسناده افغان کډوالو پر وړاندې د عملیاتو په ترڅ کې تر ۲زره ډېر افغانان نیول شوي دي. د دوی په وینا؛ د دغه کډوالو پر وړاندې قضیې ثبت شوې او محکمې امر کړی، چې د قضیو ترڅېړنې دې دوی زندان ته انتقال شي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.

د ګډ امنیتي تړون سازمان هیله څرګنده کړې، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ به د کړکېچ د حل لپاره ژر تر ژره «معناداره» خبرې اترې پیل شي. ګډ امنیتي تړون سازمان یوه سیمه‌ییزه پوځي-امنیتي ډله ده. روسیه، بېلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرغزستان او تاجکستان د دغه پوځي-امنیتي سازمان غړي هېوادونه دي.

ورته مهال د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړی استازی ضمیر کابلوف وايي، مسکو د پاکستان او طالبانو ترمنځ د تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه اندېښمن دی. نوموړي ویلي، چې روسیه د همدې شخړې د حل لپاره منځګړیتوب ته چمتو ده.

د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین استازي وویل: «د پاکستان او طالبانو ترمنځ د تاوتریخوالي زیاتوالی کولای شي په یوې بشپړې جګړې بدل شي».

د طالبانو دغه کمېسیون د چهارشنبې په ورځ (د کب ۲۷مه) ویلي، چې له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله لارې ۱۷، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۵۰ او د کندهار د سپين بولدک له لارې ۲۰ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي. طالبانو زیاته کړې، چې په همدې ورځ یې ۴۱ کورنۍ خپلو سيمو ته لېږدولې دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، تېره اونۍ ۲۱ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو نښتو له امله په پاکستان کې د افغان کډوالو پرضد عملیات چټک شوي دي. راپورونه ښیي، چې په اسلام‌اباد او نورو لویو او وړو ښارونو کې هره ورځ افغانان نیول کېږي او د ډيورنډ کرښې د تړل کېدو له امله د جبري ستنولو پرځای زندانونو ته لېږدول کېږي.
هم‌مهاله د اټک په بېلابېلو سیمو کې پولیسو داسې بنرونه لګولي، چې د افغان کډوالو د نیولو لپاره د معلوماتو په بدل کې د ۱۰زره کلدارو د انعام ورکولو ژمنه په‌کې شوې ده.

حیات‌الله حیات ویلي، چې پاکستان د پخوا په څېر په افغانستان کې د ناامنۍ پروژه مخ ته وړي او له دې یې موخه د جمهوري نظام د پاتو وسلو له‌منځه وړل، د افغانانو ترمنځ سمتي او ژبني نفاق خپرول او د افغانستان کمزوري کول دي.

نوموړي د پاکستان بریدونه د «انساني او اسلامي ارزښتونو» خلاف یاد کړي او له طالبانو یې غوښتي، چې «اوسني واکداران باید خپلې تګلارې اصلاح کړي، د ولس غږ واوري او د ملي یووالي د ټینګښت لپاره عملي ګامونه واخلي. د پاکستان سفیر باید ژر تر ژره وشړل شي».

نوموړي ټينګار کړی، چې پاکستان ته باید پیاوړی او غاښ ماتوونکی ځواب ورکړل شي. ښاغلي حیات ویلي، چې د یوې رښتینې لویې جرګې له لارې دې ملي یووالی پياوړی او د ولس غوښتنو ته مثبت ځواب وویل شي.

د نوموړي په خبره: «پاکستان تل هڅه کوي چې افغانستان کمزوری وي». د پخواني ولسمشر په وینا، د پاکستان په تګلاره کې د سختدریځۍ ملاتړ او د هغې تقویه کول شامل دي. کرزي وویل: «زما مشوره د پاکستان چارواکو ته دا ده چې په سوله‌ییزه توګه له افغانستان سره مخکې لاړ شي».

پخوانی ولسمشر وایي، پاکستان خپله ترهګري کوي او بیا یې بېرته پړه پر افغانستان اچوي چې دا سمه لاره نه ده. حامد کرزي له سکای‌نیوز سره په دې مرکه کې د پاکستان هغه ادعاوې رد کړې چې ګني په افغانستان کې یې ملکي سیمې نه دي بمبار کړي.

د کرزي په وینا، ده او د کابل ټولو اوسېدونکو سره شواهد شته چې پاکستانۍ الوتکو د دوشنبې په شپه سلګونه ملکیانو ته مرګ ژوبله واړوله.

هغه د پاکستان دغه بریدونه هم په سختو ټکو وغندل. د افغانستان پخوانی ولسمشر داسې مهال دغه څرګندونې کوي، چې د دوشنبې په شپه پاکستانۍ جېټ الوتکو کابل کې د معتادینو د درملنې یو مرکز بمبار کړ او هلته یې تر ۴۰۰ ډېر ملکي وګړي ووژل.