عطا نور: ملي تفاهم، بنسټیز اصلاحات او د سیاسي مسوولیت منل افغانستان له روان ناورینه ژغوري
عطا محمد نور د کوچني اختر په مناسبت په یوه پېغام کې ویلي، هېواد باید د ملي تفاهم، بنسټیزو اصلاحاتو او سیاسي مسوولیتپذیرۍ له لارې له اوسنیو ستونزو وژغورل شي. هغه د افغانستان اوسني وضعیت ته په اشارې سره ویلي، چې خلک لا هم له ژورو اقتصادي، ټولنیزو او امنیتي بحرانونو سره مخ دي.
د بلخ پخواني والي عطا محمد نور د یوې اعلامیې په یوې برخه کې پر افغانستان د پاکستان د شوي بریدونه په کلکه غندلي او دا یې له ملي حاکمیت، انساني اصولو او نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.
په ورته وخت کې، عطا محمد نور ټینګار کړی، چې د دې ډول لاسوهنو زمینه د طالبانو د اوسني حکومت د ناسمو او انحصاري سیاستونو له امله برابره شوې ده. د هغه په وینا، د افغانستان په خاوره کې د ترهګرو ډلو موجودیت او فعالیت، هېواد د سیمې د خطرناکو سیالیو پر ډګر بدل کړی او د ملي حاکمیت او د هېواد راتلونکي ته یې جدي ګواښونه رامنځته کړي دي.
د بلخ پخواني والي زیاته کړې، چې افغانستان باید د نیابتي جګړو او سیمهییزو سیالیو پر ډګر بدل نهشي او د هېواد پر خاوره هر ډول تېری او د ملکي وګړو وژل هېڅکله د منلو وړ نهدي.
عطا محمد نور د اوسنیو ناورینونو د حل لاره د داسې یوه ټولګډوني نظام جوړېدل بللي چې د خلکو پر اراده ولاړ وي، د قانون حاکمیت، ټولنیز عدالت او د ټولو قومونو او ټولنیزو قشرونو رښتینی ګډون پهکې تضمین شوی وي. هغه زیاته کړې، چې د انحصار دوام، افراطپالنه او قومي او ژبني تعصبونه به هېواد لا زیات بحران ته ټېل وهي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
