د خیبر پښتونخوا په کوهاټ کې د افغان کډوالو شورا استازو د پاکستان له فدرالي او ولایتي حکومتونو غوښتنه کړې، د افغان کډوالو پر وړاندې روان پراخ عملیات سملاسي ودروي او لږترلږه د کوچني اختر تر رخصتیو پورې دوی ته وخت ورکړي چې له خپلو کورنیو سره په پاکستان کې پاتې شي.
د پنجشنبې په ورځ د پېښور په پرېس کلب کې یوې خبري غونډې ته د وینا پر مهال د افغان کډوالو شورا استازو ملک مجاهد شینواري، ملک اول خان او ملک شاه محمود په مشرۍ پلاوي هیله څرګنده کړه، چې د پاکستان حکومت به د «پراخو عملیاتو» له پیلولو ډډه وکړي او زیاته یې کړه چې کډوال به په خپله خوښه له اختر وروسته افغانستان ته ستانه شي.
ملک مجاهد شینواري ټینګار وکړ، چې د تورخم لاره باید ژر تر ژره د افغان کډوالو لپاره پرانیستل شي؛ ترڅو د دوی باعزته ستنېدو ته لاره هواره شي. هغه وویل، چې پاکستان او طالبان دواړه باید د افغان کډوالو د راتلونکي په اړه پرېکړه کولو لپاره سره خبرې وکړي.
ملک اول خان بیا د پاکستان له حکومته وغوښتل، افغان سوداګرو ته دې اجازه ورکړي چې خپل پاتې پورونه بېرته ترلاسه کړي. هغه وویل، د دغه پیسو بېرته ترلاسه کول د کډوالو لپاره اړین دي چې افغانستان ته تر ستنېدو وروسته په سولهییزه توګه خپل ژوند له سره پیل کړي.
ویناوالو وویل، په افغانستان کې زدهکړې له پراخو ننګونو سره مخ دي او له پاکستاني چارواکو یې وغوښتل، افغان محصلینو ته اجازه ورکړي چې تر بېرته ستنېدو وړاندې خپلې زدهکړې بشپړې کړي.
له بل پلوه په خیبر پښتونخوا کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې مشر عبدالرحمان په دغه ایالت کې د کډوالو د ادارې پر رول نیوکه وکړه او له یادې ادارې یې وغوښتل، چې افغانستان ته د ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره بنسټیزې اسانتیاوې برابرې کړي؛ ترڅو د لېږد بهیر اسانه شي.
د شورا استازو دارنګه د اختر په مناسبت د خیبر پښتونخوا په زندانونو کې د افغان بندیانو د خوشې کولو غوښتنه وکړه؛ ترڅو دوی وکولی شي خپل هېواد ته تر ستنېدو دمخه اختر له خپلو کورنیو سره ولمانځي.
په افغانستان کې له تېرو څو کلونو راهیسې خلک د دغه لرغوني جشن د نمانځلو اجازه نهلري. نوروز یوازې په افغانستان کې نه؛ بلکې له زرګونه کلونو راهیسې د نړۍ په یوشمېر هېوادونو او ډېری په منځنۍ اسیا هېوادونو کې نمانځل کېږي، چې د ملګرو ملتونو سازمان په ۲۰۰۹کال کې نوی کال (نوروز) د نړۍ په کلتوري میراثونو کې هم شامل کړی دی.
خو له هغه مهاله چې طالبانو واک ترلاسه کړی، افغانانو ته د دغه جشن د نمانځلو اجازه نهده ورکړل شوې او ګڼ خلک د دغه جشن له نمانځلو بېبرخې شوي دي. نن چې د نوي کال لومړۍ ورځ ده، د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند سیفالسلام خیبر پر اېکس پاڼه د هغه ملایانو څرګندونې خپرې کړې چې د نوروز جشن يې د اسلامي احکامو خلاف او «حرام» بللی دی.
په دغه خپرو شويو پیغامونو کې ټینګار شوی، چې د نوروز دودیز مراسم لکه د خلکو د کورنیو غونډې، د پسرلي د لومړۍ ورځې جشن او نور تفریحي کارونه د اسلامي لارښوونو خلاف دي او خلک باید ترې ډډه وکړي.
دغه څرګندونې د طالبانو د سخت دریځ د دوام ښکارندویي کوي، چې د افغانستان په ډېرو ولایتونو کې یې د نوروز جشن پر نمانځنې محدودیتونه لګولي دي. د طالبانو مشر هم تر دې وړاندې نوروز د «جاهلیت وخت د رخصتیو» په توګه یاد کړی و.
ورته مهال ځینو مدني فعالانو او فرهنګي څېرو ویلي، چې د دیني او فرهنګي ارزښتونو ترمنځ توازن ساتل امکان لري؛ خو له محدودیتونو پرته خلکو ته باید اجازه ورکړل شي، چې خپل لرغوني جشنونه په خوندي توګه ونمانځي.
نوروز د نوي لمریز کال لومړۍ ورځ ده، چې په افغانستان، منځني ختیځ، مرکزي اسیا، ایران، تاجکستان، ازبکستان، کردستان، پاکستان، هندوستان او په نړۍ کې د مېلیونونه خلک لهخوا د پسرلي د راتګ او د نوي کال د پیل په توګه نمانځل کېږي. دغه جشن له زرو کلونو ډېره پخوانۍ تاریخي ریښه لري او د کورنیو، ټولنو او سیمو د ګډو فرهنګي ارزښتونو یوه مهمه برخه ده.
نوروز د لمریز کال لومړۍ ورځ بلل کېږي، چې د کال د بدلون، د طبیعت د نوي ژوند پیل، د ژمي پای او د سبزۍ او ګلانو د بېرته راژوندي کېدو نښه ده.
دودونه رواجونه
په افغانستان کې د نوروز د نمانځنې دودونه لا ډېر ژور او رنګین دي. خلک خپل کورونه پاکوي، دېوالونه او کوڅې سینګاروي، ځانګړي خوراکونه چمتو کوي او له کورنیو سره یو ځای د جشن مراسم جوړوي.
د جشن په ورځ خلک طبیعت ته ځي، د ګلونو موسم نمانځي، لوبې کوي، سندرې وايي او خپلو ملګرو او کورنیو ته د نوي کال نیکې هیلې وړاندې کوي. دغه دودونه د ټولنې د یووالي، د خلکو د خوشحالۍ او د ژوند د نوي پیل نښه ګڼل کېږي.
یاده دې وي، چې نوروز یوازې د کال د بدلون جشن نه؛ بلکې د افغانستان په تاریخ او کلتور کې ژور فرهنګي اهمیت لري.