د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ ویلي، چې د ایران کړکېچ له زیاتېدو سره زرګونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستنېږي او ډېری کورنۍ بېړنۍ مرستو او ملاتړ ته جدي اړتیا لري.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ په خپله تازه اعلامیه کې ویلي، چې له ایران نه د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو لړۍ ګړندۍ شوې او دغه حالت د ډېرو کورنیو لپاره د بېځایه کېدو یوه بله دوره ده.
یادې کمېشنرۍ پر اېکس پاڼه لیکلي: «د ډېرو کورنیو لپاره دا د بېځایه کېدو بله دوره ده او هغوی بېړنیو مرستو ته اړتیا لري». یادې ادارې ټینګار کړی، افغانستان دا مهال له ګڼو ناورینونو سره مخ دی چې له امله یې بېرته ستنېدونکي کډوال له لا زیاتو ستونزو سره مخ کېږي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې مخکې هم خبرداری ورکړی و، چې په ایران کې مېشت افغان کډوال د کړکېچونو له زیاتېدو اغېزمن شوي او ډېری یې د خپل نازک وضعیت له امله زیانمن دي.
دغه اداره همداراز د ملکي وګړو د خوندیتوب، بشري مرستو ته د لاسرسي او د هغو کسانو لپاره چې غواړي له هېواده ووځي؛ د لارو د پرانیستې پر اړتیا ټینګار کړی دی.
په افغانستان کې له تېرو څو کلونو راهیسې خلک د دغه لرغوني جشن د نمانځلو اجازه نهلري. نوروز یوازې په افغانستان کې نه؛ بلکې له زرګونه کلونو راهیسې د نړۍ په یوشمېر هېوادونو او ډېری په منځنۍ اسیا هېوادونو کې نمانځل کېږي، چې د ملګرو ملتونو سازمان په ۲۰۰۹کال کې نوی کال (نوروز) د نړۍ په کلتوري میراثونو کې هم شامل کړی دی.
خو له هغه مهاله چې طالبانو واک ترلاسه کړی، افغانانو ته د دغه جشن د نمانځلو اجازه نهده ورکړل شوې او ګڼ خلک د دغه جشن له نمانځلو بېبرخې شوي دي. نن چې د نوي کال لومړۍ ورځ ده، د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند سیفالسلام خیبر پر اېکس پاڼه د هغه ملایانو څرګندونې خپرې کړې چې د نوروز جشن يې د اسلامي احکامو خلاف او «حرام» بللی دی.
په دغه خپرو شويو پیغامونو کې ټینګار شوی، چې د نوروز دودیز مراسم لکه د خلکو د کورنیو غونډې، د پسرلي د لومړۍ ورځې جشن او نور تفریحي کارونه د اسلامي لارښوونو خلاف دي او خلک باید ترې ډډه وکړي.
دغه څرګندونې د طالبانو د سخت دریځ د دوام ښکارندویي کوي، چې د افغانستان په ډېرو ولایتونو کې یې د نوروز جشن پر نمانځنې محدودیتونه لګولي دي. د طالبانو مشر هم تر دې وړاندې نوروز د «جاهلیت وخت د رخصتیو» په توګه یاد کړی و.
ورته مهال ځینو مدني فعالانو او فرهنګي څېرو ویلي، چې د دیني او فرهنګي ارزښتونو ترمنځ توازن ساتل امکان لري؛ خو له محدودیتونو پرته خلکو ته باید اجازه ورکړل شي، چې خپل لرغوني جشنونه په خوندي توګه ونمانځي.
نوروز د نوي لمریز کال لومړۍ ورځ ده، چې په افغانستان، منځني ختیځ، مرکزي اسیا، ایران، تاجکستان، ازبکستان، کردستان، پاکستان، هندوستان او په نړۍ کې د مېلیونونه خلک لهخوا د پسرلي د راتګ او د نوي کال د پیل په توګه نمانځل کېږي. دغه جشن له زرو کلونو ډېره پخوانۍ تاریخي ریښه لري او د کورنیو، ټولنو او سیمو د ګډو فرهنګي ارزښتونو یوه مهمه برخه ده.
نوروز د لمریز کال لومړۍ ورځ بلل کېږي، چې د کال د بدلون، د طبیعت د نوي ژوند پیل، د ژمي پای او د سبزۍ او ګلانو د بېرته راژوندي کېدو نښه ده.
دودونه رواجونه
په افغانستان کې د نوروز د نمانځنې دودونه لا ډېر ژور او رنګین دي. خلک خپل کورونه پاکوي، دېوالونه او کوڅې سینګاروي، ځانګړي خوراکونه چمتو کوي او له کورنیو سره یو ځای د جشن مراسم جوړوي.
د جشن په ورځ خلک طبیعت ته ځي، د ګلونو موسم نمانځي، لوبې کوي، سندرې وايي او خپلو ملګرو او کورنیو ته د نوي کال نیکې هیلې وړاندې کوي. دغه دودونه د ټولنې د یووالي، د خلکو د خوشحالۍ او د ژوند د نوي پیل نښه ګڼل کېږي.
یاده دې وي، چې نوروز یوازې د کال د بدلون جشن نه؛ بلکې د افغانستان په تاریخ او کلتور کې ژور فرهنګي اهمیت لري.