روسیې له رغول شوي «بایکونور» فضايي مرکز څخه یوځل بیا توغندی وتوغاوه

د راپورونو له مخې، په اراد ښار کې یو توغندی پر یوه څو پوړیزه استوګنیزه ودانۍ ولګېد، چې له امله یې د ودانۍ ځینې پوړونه په بشپړه توګه ویجاړ شول. د پېښې له ځایه ترلاسه شوي انځورونه ښيي چې اور د ودانۍ پورته پوړونه نیولي وو او د ژغورنې ډلې د ژوندي پاتې کسانو په لټون پسې پوړ په پوړ ګرځېدې.

چارواکي وایي چې لږ تر لږه اته ودانۍ زیانمنې شوې دي او د چاودنې له امله یوه لویه کنده هم رامنځته شوې ده. په همدې ښار کې ۳۱ کسان، چې ۱۸ یې ماشومان دي، روغتون ته لېږدول شوي او لږ تر لږه ۹ یې جدي ټپیان دي.

د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي چې دا «یوه معجزه» ده چې په دغه برید کې څوک نه دي وژل شوي. هغه ټینګار کړی چې که خلک پر وخت خوندي ځایونو ته تللي وای، نو ټپيان به هم نه وو.

نوموړی ګواښ کړی، چې د ایران د سپاه پاسداران او نورو ادارو مشران به په نښه کړي.

بل ښار دیموناهم د توغندیز برید هدف ګرځېدلی، چې هلته پنځه کسان ټپیان شوي دي.

زېلېنسکي ټینګار کړی، د روسیې د اقتصادي فشارونو دوام اړین دی او هغه ټانکرونه چې د جګړې بودجه جوړوي؛ باید د اروپايي او نورو اوبو له لارې بند او مخنیوی یې وشي.

ولادیمیر زېلېنسکي پر اېکس پاڼه څرګنده کړې، چې د روسیې د بریدونو دوام د دغه هېواد د مالي سرچینو د خونديتوب او د بندیزونو د اغېزمنتیا د کمښت پایله ده.

زېلېنسکي د روسیې د سیوري بېړۍ یادونه کړې، چې په اروپايي اوبو کې هم ځان خوندي احساس نه‌کړي. هغه ټینګار وکړ، هغه ټانکرونه چې د روسیې د جګړې مالي بودجه برابروي؛ باید ودرول شي او اجازه ورنه کړل شي چې په ازاده توګه تګ‌راتګ وکړي.

د اوکراین ولسمشر په دغه یادښت کې له هغو مشرانو مننه کړې، چې د جګړې د مالي تمویل مخنیوي لپاره پرېکړې کوي.

د روغتیا نړۍوال سازمان عمومي رییس تېدروس ادهانوم ګېبریسوس د شنبې په ورځ پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې په سوډان کې پر یوه ملکي روغتون برید کې د ماشومانو، ناروغانو او طبي کارکوونکو په ګډون ۶۴ کسان وژل شوي دي.

نوموړي ویلي، چې یاد برید د جمعې په ورځ د ارفور پر «الضعین» تدریسي روغتون ترسره شوی او د روغتون تاسیسات په بشپړ ډول له‌منځه وړل شوي دي.

د نړۍوال روغتیا سازمان عمومي رییس دا برید غندلی او ویلي یې دي، چې پر یاد روغتون تر برید وروسته په ښار کې د اړینو طبي خدماتو د بشپړ درېدلي دي.نوموړي یو ځل بیا غوښتنه کړې، چې په جګړو کې روغتونونه او طبي کارکوونکي باید خوندي وساتل شي.

د سکای‌نیوز د راپور له‌مخې، کوپر د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا برېتانیا به دې جګړې ته ننوځي، وویل: «موږ به د ایران د غېرمسوولانه ګواښونو پر وړاندې دفاعي ملاتړ ته دوام ورکړو، خو په یرغلیزو اقداماتو کې نه ښکېل یو او نه به هم ښکېل شو او هیله لرو چې ژر تر ژره د دې وضعیت لپاره حل لاره وموندل شي».

هغې ټینګار وکړ، چې برېتانیا به په یوې پراخې جګړه کې ښکېله نه‌شي او زیاته یې کړه: «موږ باور لرو چې باید ژر تر ژره داسې حل‌لاره وموندل شي چې د برېتانیا له ملي ګټو سره برابره وي او هم د سیمې د ثبات ملاتړ وکړي».

کوپر یو ځل بیا په سیمه کې د اسلامي جمهوریت پر بریدونو او پر نړۍوالو سمندري لارو د هغه پر بریدونو نیوکه وکړه.

یاد سازمان وايي چې د ترهګرو ډلو په فعالیت کې د پام وړ زیاتوالی په ۲۰۲۱ کال کې په افغانستان کې واک ته د طالبانو د بیرته راستنېدو پایله ده.

راپور وايي، چې د داعش ډله په نړۍ کې تر ټولو وژونکې ترهګریزه ډله پاتې ده، که څه هم د دوی د فعالیت ساحه له ۲۲ څخه ۱۵ هیوادونو ته راټیټه شوې ده. همدارنګه، جماعت نصرت الاسلام والمسلمین، تحریک طالبان پاکستان او الشباب ډلې د تر ټولو خطرناکو ترهګرو ډلو په توګه بلل شوي دي.

د راپور له مخې، د ترهګرۍ له امله نږدې ۷۰سلنه مرګونه یوازې په پنځو هیوادونو پاکستان، بورکینا فاسو، نایجریا، نایجر او د کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې ثبت شوي دي.
د اقتصاد او سولې انسټیټیوټ ټینګار کړی«د لومړي ځل لپاره، پاکستان په شاخص کې تر ټولو لوړه نمره ترلاسه کړې او هغه هیواد شو چې له ترهګرۍ څخه تر ټولو ډیر زیانمن شوی دی. دا په ترهګریزو فعالیتونو کې د چټک زیاتوالي وروسته دی، چې په جزوي ډول په افغانستان کې د طالبانو د واک ته رسیدو سره تړاو لري.»
په راپور کې دا هم ویل شوي، چې د پاکستان له ګاونډیو سره د اړیکو خرابوالی، د تحریک طالبان پاکستان او بلوچستان ازادۍ پوځ لخوا د بریدونو زیاتوالي سره یوځای، جدي امنیتي ګواښونه رامینځته کړي دي.

راپور زیاته کړې، چې په پاکستان کې د ترهګرۍ له امله د مرګ ژوبلې کچه له ۲۰۱۳ راهیسې خپلې لوړې کچې ته رسیدلې ده. پاکستان په ۲۰۲۵ کې ۱،۱۳۹ مړینې او ۱،۰۴۵ ترهګریزې پیښې ثبت کړې.

دا د ۲۰۱۳ کال راهیسې د پاکستان تر ټولو مرګونی کال دی. د راپور له مخې، پاکستان یوازینی هیواد دی چې وضعیت یې په ۲۰۲۵ کې خراب شو. تر ټولو ډیر بریدونه په دوو ایالتونو خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې شوي دي.
همدارنګه، د لومړي ځل لپاره د شاخص له پیل راهیسې، افغانستان د ترهګرۍ له امله د زیانمنونکو لسو غوره هیوادونو په ډله کې نه و.

په همدې حال کې دغه سازمان ټینګار کوي چې په افغانستان کې د ترهګریزو بریدونو کمیدل په هیواد کې د سولې یا د تاوتریخوالي پای ته رسیدو معنی نلري.

راپور وايي چې شاخص د حکومتونو لخوا ځپونکي اقدامات یا د دولتي چارواکو لخوا تاوتریخوالی په پام کې نه نیسي؛ له همدې امله، د طالبانو رژیم لخوا ترسره شوي اقدامات په دې ارزونه کې نه شمېرل کیږي.