فرانک مک‌کنزي: امریکا له کلونو راهیسې په ایران کې د ځمکنیو عملیاتو په پلانونو کار کوي

د ایران د کړکېچ د پای ته رسولو او د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو اترو د پیلولو هڅو په موخه د اسلام‌اباد په کوربه‌توب څلور اړخیزه ناسته نن د یکشنبې په ورځ پای ته رسېده.

د دغې ناستې له پای ته رسېدو وروسته د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان او د مصر د بهرنیو چارو وزیر بدر عبدالاطي سره کتلي دي.

شریف تر یادې لېدنې وروسته په خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي: «ما د هغو شخړو د سمدستي پای ته رسولو لپاره پر ګډو هڅو ټینګار وکړ، چې نه یوازې په ایران کې، بلکې په څو نورو اسلامي هېوادونو کې د درنو ځاني، اقتصادي او مالي زیانونو لامل کېږي».

نوموړي ټینګار کړی، چې پاکستان هڅه کوي ایران او امریکا د خبرو اترو مېز ته راولي.

زېلېنسکي عربي هېوادونو ته د خپل سفر په ترڅ کې د اردن له پاچا عبدالله سره هم کتلي او د ایران د بې‌پیلوټه الوتکو د بریدونو پر وړاندې د دفاع لپاره یې د احتمالي امنیتي همکاریو په اړه خبرې کړې دي.

زېلېنسکي زیاته کړې: «موږ په امنیتي برخه کې د یوه احتمالي مشارکت او همدارنګه په منځني ختیځ او د خلیج په سیمه کې د عمومي وضعیت په اړه خبرې وکړې».

اوکراین هغو عربي هېوادونو ته چې غواړي د ایران د بې‌پيلوټه الوتکو د بریدونو مخنیوی وکړي، خپله تجربه او دفاعي ټکنالوژي وړاندې کړې ده.

زېلېنسکي زیاته کړې: «موږ له خپلې تجربې پوهېږو چې له یوه متحد سیستم پرته د خلکو او حیاتي تاسیساتو بشپړه ساتنه ناشونې ده. اوکراین داسې یو سیستم لري او موږ د جګړې په څلورو کلونو کې اړ وو چې د روسیې د دوامداره بریدونو په ځانګړې توګه د ایراني ډرون الوتکو پر وړاندې مبارزه وکړو. اوکراین دا تجربه په دې هیله وړاندې کوي، چې کومو هېوادونو ته موږ دا وړاندیز کوو، هغوی هم زموږ په پیاوړي کولو کې مرسته وکړي».

اوکراین د شنبې په ورځ له متحده عربي اماراتو او قطر سره هم په دفاعي برخه کې پر همکارۍ هوکړه وکړه. دا هوکړه دغو دواړو هېوادونو ته د زېلېنسکي له سفر وروسته وشوه.

د پاکستان خراسان ډایري رسنۍ راپور ورکړی، چې نن د یکشنبې په ماښام په کوټه ښار، مستونګ، نوشکي او خاران ولسوالیو کې د پاکستاني ځواکونو پر امنیتي پوستو بریدونه شوي دي.

په یادو بریدونو کې په نوشکي او خاران ولسوالیو کې د اورګاډي پټلۍ او د ګازو نل‌لیکه هم زیانمنه شوې ده.

پر همدغه مهال د بلوچستان امنیتي چارواکو ویلي، چې یاد بریدونه یې پر شا تمبولي او وسله‌والو ته یې مرګ‌ژوبله هم اړولې ده.

پاکستاني رسنیو د خپلو سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې په یادو بریدونو کې یو ملکي وګړی وژل شوی او پنځه نور ټپیان دي او همدارنګه اووه تنه نظامیان ټپیان شوي دي.

تر اوسه کومې وسله‌والې ډلې د یادو بریدونو مسوولیت نه دی منلی.

د راپورونو له مخې، نبیل فهمي به د احمد ابوالغیط ځای ناستی شي، چې دویمه دوره یې د ۲۰۲۶کال په جون میاشت کې پای ته رسېږي.

دغه پرېکړه د ویډیو کنفرانس له لارې شوې ده او د عرب لیګ ټولنې د منشور له مخې، عمومي منشي باید لږ تر لږه د غړو هېوادونو د دوه پر درېیمه اکثریت رایو وټاکل شي.

که څه هم د عرب لیګ ټولنې منشور د عمومي منشي لپاره ځانګړې تابعیت نه دی ټاکلی، خو دا څوکۍ عموماً د مصر له خوا نیول شوې ده، چې دا د عرب لیګ ټولنې د مرکزي دفتر د موقعیت له امله د قاهرې رول ته اشاره کوي.

یواځې یوه استثنا د تونس پخوانی ډیپلومات چدلي کلیبي و، چې له ۱۹۷۹تر ۱۹۹۰پورې یې دا دنده پر غاړه درلوده.

په داسې حال کې، چې د یادو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران اسلام‌اباد کې سره جرګه دي، ایران امریکا ته د ځمکني برید په اړه خبرداری ورکړی او د ایران، امریکا او اسراییل ترمنځ د جګړې له دوام سره د تېلو نړیوالې بیې هم لوړې شوې دي.

سرچینو رویټرز ته ویلي چې په دې غونډه کې ګډونوالو هېوادونو واشنګټن ته داسې وړاندیزونه وړاندې کړي چې د سمندري تګ راتګ او د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو سره تړاو لري، څو د نړیوالو کښتیو بهیر باثباته شي.

پاکستان، چې له ایران سره ګډه پوله لري، له تهران او واشنګټن سره د خپلو نږدې اړیکو له امله د دې کړکېچ په حل کې د مهم منځګړي په توګه راڅرګند شوی، په داسې حال کې چې ترکیه او مصر هم په دې هڅو کې برخه لري.

د پاکستان یوې سرچینې ویلي چې د مصر په ګډون د ځینو هېوادونو وړاندیزونه له غونډې مخکې سپینې ماڼۍ ته استول شوي، چې د سویز کانال په څېر د فیسونو سیستم هم پکې شامل دی.

د پاکستان دوو نورو سرچینو ویلي چې ترکیه، مصر او سعودي عربستان ښایي د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږد د مدیریت لپاره یو ګډ کنسرسیوم جوړ کړي او له پاکستان نه یې هم د ګډون غوښتنه کړې، خو یوه بله سرچینه وایي اسلام‌اباد ته په رسمي ډول د ګډون بلنه نه ده ورکړل شوې او پاکستان هم پکې د ګډون نیت نه لري.

سرچینې زیاتوي چې دا وړاندیزونه له امریکا او ایران دواړو سره شریک شوي دي.

یوې ترکۍ ډیپلوماټیکې سرچینې ویلي چې د انقرې لومړیتوب د اوربند ټینګښت دی او د کښتیو خوندي تګ راتګ کولای شي د باور جوړونې مهم ګام وي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له دې غونډې مخکې له خپلو ترکي او مصري سیالانو سره جلا لیدنې وکړې او پر خبرو اترو او دوامدارې ډیپلوماسۍ یې ټینګار وکړ. همداراز، اسحاق ډار ویلي ایران موافقه کړې چې ۲۰ نورې پاکستاني بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شي.