د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د یکشنبې په ورځ وویل چې پوځ ته یې د لبنان په جنوب کې د اوسنۍ امنیتي حایل سیمې (بفر زون) د پراخولو امر کړی دی. هغه په یوه ویډیو پیغام کې ویلي، « موږ ژمن یو چې په شمال کې وضعیت په بنسټیز ډول بدل کړو».
نتنیاهو په یوه ویډیویي پیغام کې چې د اسراییل د شمالي قوماندې له مرکزه خپور شو، وویل: «ما همدا اوس امر کړی چې اوسنۍ امنیتي حایل سیمه نوره هم پراخه شي. موږ ژمن یو چې په شمال کې وضعیت په بنسټیز ډول بدل کړو».
هغه زیاته کړې چې دا پرېکړه د اسراییل د شمالي پولې په اوږدو کې د امنیتي وضعیت د پیاوړتیا لپاره شوې ده.
د عربي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو، نن یکشنبه د وري پر ۹مه نېټه په یوه ویډیويي غونډه کې په اکثریت سره د مصري ډیپلومات نبیل فهمي نوم د عرب هېوادونو د ټولنې د راتلونکي عمومي منشي په توګه غوره کړی. هغه به د راتلونکې جون میاشتې په وروستیو کې خپله دنده پیل کړي.
د راپورونو له مخې، نبیل فهمي به د احمد ابوالغیط ځای ناستی شي، چې دویمه دوره یې د ۲۰۲۶کال په جون میاشت کې پای ته رسېږي.
دغه پرېکړه د ویډیو کنفرانس له لارې شوې ده او د عرب لیګ ټولنې د منشور له مخې، عمومي منشي باید لږ تر لږه د غړو هېوادونو د دوه پر درېیمه اکثریت رایو وټاکل شي.
که څه هم د عرب لیګ ټولنې منشور د عمومي منشي لپاره ځانګړې تابعیت نه دی ټاکلی، خو دا څوکۍ عموماً د مصر له خوا نیول شوې ده، چې دا د عرب لیګ ټولنې د مرکزي دفتر د موقعیت له امله د قاهرې رول ته اشاره کوي.
یواځې یوه استثنا د تونس پخوانی ډیپلومات چدلي کلیبي و، چې له ۱۹۷۹تر ۱۹۹۰پورې یې دا دنده پر غاړه درلوده.
پاکستان د یکشنبې په ورځ د ترکیې، مصر او سعودي عربستان د چارواکو کوربهتوب وکړ، څو د ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خبرو اترو لړۍ پرمخ یوسي. رویټرز وایي چې د خبرو لومړنی تمرکز د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو پر وړاندیزونو و.
په داسې حال کې، چې د یادو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران اسلاماباد کې سره جرګه دي، ایران امریکا ته د ځمکني برید په اړه خبرداری ورکړی او د ایران، امریکا او اسراییل ترمنځ د جګړې له دوام سره د تېلو نړیوالې بیې هم لوړې شوې دي.
سرچینو رویټرز ته ویلي چې په دې غونډه کې ګډونوالو هېوادونو واشنګټن ته داسې وړاندیزونه وړاندې کړي چې د سمندري تګ راتګ او د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو سره تړاو لري، څو د نړیوالو کښتیو بهیر باثباته شي.
پاکستان، چې له ایران سره ګډه پوله لري، له تهران او واشنګټن سره د خپلو نږدې اړیکو له امله د دې کړکېچ په حل کې د مهم منځګړي په توګه راڅرګند شوی، په داسې حال کې چې ترکیه او مصر هم په دې هڅو کې برخه لري.
د پاکستان یوې سرچینې ویلي چې د مصر په ګډون د ځینو هېوادونو وړاندیزونه له غونډې مخکې سپینې ماڼۍ ته استول شوي، چې د سویز کانال په څېر د فیسونو سیستم هم پکې شامل دی.
د پاکستان دوو نورو سرچینو ویلي چې ترکیه، مصر او سعودي عربستان ښایي د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږد د مدیریت لپاره یو ګډ کنسرسیوم جوړ کړي او له پاکستان نه یې هم د ګډون غوښتنه کړې، خو یوه بله سرچینه وایي اسلاماباد ته په رسمي ډول د ګډون بلنه نه ده ورکړل شوې او پاکستان هم پکې د ګډون نیت نه لري.
سرچینې زیاتوي چې دا وړاندیزونه له امریکا او ایران دواړو سره شریک شوي دي.
یوې ترکۍ ډیپلوماټیکې سرچینې ویلي چې د انقرې لومړیتوب د اوربند ټینګښت دی او د کښتیو خوندي تګ راتګ کولای شي د باور جوړونې مهم ګام وي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له دې غونډې مخکې له خپلو ترکي او مصري سیالانو سره جلا لیدنې وکړې او پر خبرو اترو او دوامدارې ډیپلوماسۍ یې ټینګار وکړ. همداراز، اسحاق ډار ویلي ایران موافقه کړې چې ۲۰ نورې پاکستاني بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شي.
ایران ویلي چې که امریکا ځمکنی برید وکړي، چمتو دی ځواب ورکړي. تهران د یکشنبې په ورځ واشنګټن تورن کړ چې له یوې خوا د خبرو غوښتنه کوي، خو له بلې خوا د ځمکني برید لپاره چمتووالی نیسي.
د پاکستان، سعودي عربستان، ترکیې او مصر د بهرنیو چارو وزیران نن په اسلاماباد کې سره ګوري چې پر ایران د امریکا او اسراییل د نږدې یوې میاشتې جګړې د بندولو لارې چارې وڅېړي.
دې جګړې زرګونه کسان وژلي او د انرژۍ په نړیوالو اکمالاتو کې یې تر ټولو ستره ګډوډي رامنځته کړې ده.
د ایران د پارلمان رییس محمد باقر قالیباف امریکا تورنه کړه چې د احتمالي مذاکراتو پیغامونه لېږي، خو په پټه د ځمکنیو ځواکونو د لېږلو پلان لري. هغه وویل که امریکايي ځواکونه ځای پر ځای شي، ایران به ځواب ورکړي.
د رویټرز د رپوټ له مخې، هغه په خپل پیغام کې وویل: «تر هغه چې امریکایان د ایران تسلیمي غواړي، زموږ ځواب دا دی چې موږ به هېڅکله سپکاوی ونه منو».
امریکا زرګونه سمندري سرتېري منځني ختیځ ته لېږلي دي. د امریکا پوځ ویلي چې د ځواکونو لومړۍ ډله یې د جمعې په ورځ د یوې جګړهییزې بېړۍ له لارې ورسېده.
واشنګټن پوسټ راپور ورکړی چې پنټاګون په ایران کې د څو اونیو لپاره د ځمکنیو عملیاتو چمتووالی نیسي، چې کېدای شي ځانګړي ځواکونه او عادي پلي پوځیان پکې شامل وي.
لا هم روښانه نه ده چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ به د ځمکنیو ځواکونو د لېږلو پلان تصویب کړي او که نه.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي چې امریکا کولی شي خپلې موخې له ځمکني ځواک پرته هم ترلاسه کړي، خو د ځواکونو لېږل د ټرمپ لپاره «اعظمي انعطاف» برابروي.
پاکستان، چې د واشنګټن او تهران ترمنځ احتمالي منځګړی ګڼل کېږي، د یکشنبې ورځې د خبرو کوربه و. دا وروسته له هغې ده چې صدراعظم شهباز شریف د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره خبرې وکړې.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له څلور اړخیزې غونډې مخکې له خپلو سعودي، ترکي او مصري سیالانو سره جلا لیدنې وکړې.
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر شهزاده فیصل بن فرحان ال سعودپه پاکستان کې په څلوراړخیزه ناسته کې د ګډون لپاره اسلام اباد ته رسېدلی. په دې غونډه کې د سعودي عربستان، پاکستان، مصر عربي او ترکیې استازي برخه اخلي.
هغه ته په اسلام اباد کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د منځني ختیځ د څانګې اضافي سکرتر سید احمد معروف هرکلی ووایه.
د پاکستاني رسنیو د رپوټونو له مخې، ټاکل شوې ده چې د دې سفر پر مهال به د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر د سیمې د مهمو پرمختګونو او د دواړو هېوادونو د ګډو ګټو پر موضوعاتو خبرې اترې وکړي.
اسلام اباد د منځنۍ ختیځ د شخړو د اواري په تړاو ددغو هېوادونو د استازو د ډیپلوماتیکو هڅو کوربه دی.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې روسي ځواکونو یوازې روانه اونۍ پر اوکراین څه باندې ۳زره بېپیلوټه الوتکې په ځانګړي ډول «شاهد» ډرونونه او تر ۱۴۵۰ پورې هدایت شوي هوایي بمونه او ۴۰ بېلابېل توغندي کارولي دي.
هغه پر اېکس پاڼه لیکلي: «روسیه نه یوازې دا چې زموږ پر هېواد او خلکو خپله جګړه نه کموي؛ بلکې په ښکاره ډول هڅه کوي بلې اوږدې جګړې ته لاره هواره کړي، چې د نړۍوالې بېثباتۍ لامل کېږي».
زېلېنسکي ټینګار کړی:« دغه ډول بریدونه ښيي، چې روسیه د جګړې د پای ته رسولو نیت نهلري».
هغه زیاته کړې: «پر اوکراین هماغسې ډرونونه کارول کېږي لکه څنګه چې په منځني ختیځ او خلیج کې پر نورو هېوادونو په بریدونو کې کارول شوي». هغه ویلي، چې «نړۍ باید وخت او فرصتونه له لاسه ورنهکړي. روښانه، پرېکنده او همغږې هڅې د جګړې د درولو لپاره ضروري دي».
زېلېنسکي غوښتنه کړې، چې باید ګډ او عصري دفاعي سیسټمونه رامنځته شي او د وړتیاوو یووالی د دې لامل شي چې خلک په اروپا، منځني ختیځ او د نړۍ په نورو برخو کې په سولهییزه توګه ژوند وکړي.