شهباز شریف: پاکستان هڅه کوي ایران او امریکا د مذاکراتو مېز ته راولي

زېلېنسکي عربي هېوادونو ته د خپل سفر په ترڅ کې د اردن له پاچا عبدالله سره هم کتلي او د ایران د بې‌پیلوټه الوتکو د بریدونو پر وړاندې د دفاع لپاره یې د احتمالي امنیتي همکاریو په اړه خبرې کړې دي.

زېلېنسکي زیاته کړې: «موږ په امنیتي برخه کې د یوه احتمالي مشارکت او همدارنګه په منځني ختیځ او د خلیج په سیمه کې د عمومي وضعیت په اړه خبرې وکړې».

اوکراین هغو عربي هېوادونو ته چې غواړي د ایران د بې‌پيلوټه الوتکو د بریدونو مخنیوی وکړي، خپله تجربه او دفاعي ټکنالوژي وړاندې کړې ده.

زېلېنسکي زیاته کړې: «موږ له خپلې تجربې پوهېږو چې له یوه متحد سیستم پرته د خلکو او حیاتي تاسیساتو بشپړه ساتنه ناشونې ده. اوکراین داسې یو سیستم لري او موږ د جګړې په څلورو کلونو کې اړ وو چې د روسیې د دوامداره بریدونو په ځانګړې توګه د ایراني ډرون الوتکو پر وړاندې مبارزه وکړو. اوکراین دا تجربه په دې هیله وړاندې کوي، چې کومو هېوادونو ته موږ دا وړاندیز کوو، هغوی هم زموږ په پیاوړي کولو کې مرسته وکړي».

اوکراین د شنبې په ورځ له متحده عربي اماراتو او قطر سره هم په دفاعي برخه کې پر همکارۍ هوکړه وکړه. دا هوکړه دغو دواړو هېوادونو ته د زېلېنسکي له سفر وروسته وشوه.

د پاکستان خراسان ډایري رسنۍ راپور ورکړی، چې نن د یکشنبې په ماښام په کوټه ښار، مستونګ، نوشکي او خاران ولسوالیو کې د پاکستاني ځواکونو پر امنیتي پوستو بریدونه شوي دي.

په یادو بریدونو کې په نوشکي او خاران ولسوالیو کې د اورګاډي پټلۍ او د ګازو نل‌لیکه هم زیانمنه شوې ده.

پر همدغه مهال د بلوچستان امنیتي چارواکو ویلي، چې یاد بریدونه یې پر شا تمبولي او وسله‌والو ته یې مرګ‌ژوبله هم اړولې ده.

پاکستاني رسنیو د خپلو سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې په یادو بریدونو کې یو ملکي وګړی وژل شوی او پنځه نور ټپیان دي او همدارنګه اووه تنه نظامیان ټپیان شوي دي.

تر اوسه کومې وسله‌والې ډلې د یادو بریدونو مسوولیت نه دی منلی.

د راپورونو له مخې، نبیل فهمي به د احمد ابوالغیط ځای ناستی شي، چې دویمه دوره یې د ۲۰۲۶کال په جون میاشت کې پای ته رسېږي.

دغه پرېکړه د ویډیو کنفرانس له لارې شوې ده او د عرب لیګ ټولنې د منشور له مخې، عمومي منشي باید لږ تر لږه د غړو هېوادونو د دوه پر درېیمه اکثریت رایو وټاکل شي.

که څه هم د عرب لیګ ټولنې منشور د عمومي منشي لپاره ځانګړې تابعیت نه دی ټاکلی، خو دا څوکۍ عموماً د مصر له خوا نیول شوې ده، چې دا د عرب لیګ ټولنې د مرکزي دفتر د موقعیت له امله د قاهرې رول ته اشاره کوي.

یواځې یوه استثنا د تونس پخوانی ډیپلومات چدلي کلیبي و، چې له ۱۹۷۹تر ۱۹۹۰پورې یې دا دنده پر غاړه درلوده.

په داسې حال کې، چې د یادو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران اسلام‌اباد کې سره جرګه دي، ایران امریکا ته د ځمکني برید په اړه خبرداری ورکړی او د ایران، امریکا او اسراییل ترمنځ د جګړې له دوام سره د تېلو نړیوالې بیې هم لوړې شوې دي.

سرچینو رویټرز ته ویلي چې په دې غونډه کې ګډونوالو هېوادونو واشنګټن ته داسې وړاندیزونه وړاندې کړي چې د سمندري تګ راتګ او د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو سره تړاو لري، څو د نړیوالو کښتیو بهیر باثباته شي.

پاکستان، چې له ایران سره ګډه پوله لري، له تهران او واشنګټن سره د خپلو نږدې اړیکو له امله د دې کړکېچ په حل کې د مهم منځګړي په توګه راڅرګند شوی، په داسې حال کې چې ترکیه او مصر هم په دې هڅو کې برخه لري.

د پاکستان یوې سرچینې ویلي چې د مصر په ګډون د ځینو هېوادونو وړاندیزونه له غونډې مخکې سپینې ماڼۍ ته استول شوي، چې د سویز کانال په څېر د فیسونو سیستم هم پکې شامل دی.

د پاکستان دوو نورو سرچینو ویلي چې ترکیه، مصر او سعودي عربستان ښایي د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږد د مدیریت لپاره یو ګډ کنسرسیوم جوړ کړي او له پاکستان نه یې هم د ګډون غوښتنه کړې، خو یوه بله سرچینه وایي اسلام‌اباد ته په رسمي ډول د ګډون بلنه نه ده ورکړل شوې او پاکستان هم پکې د ګډون نیت نه لري.

سرچینې زیاتوي چې دا وړاندیزونه له امریکا او ایران دواړو سره شریک شوي دي.

یوې ترکۍ ډیپلوماټیکې سرچینې ویلي چې د انقرې لومړیتوب د اوربند ټینګښت دی او د کښتیو خوندي تګ راتګ کولای شي د باور جوړونې مهم ګام وي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له دې غونډې مخکې له خپلو ترکي او مصري سیالانو سره جلا لیدنې وکړې او پر خبرو اترو او دوامدارې ډیپلوماسۍ یې ټینګار وکړ. همداراز، اسحاق ډار ویلي ایران موافقه کړې چې ۲۰ نورې پاکستاني بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شي.

د پاکستان، سعودي عربستان، ترکیې او مصر د بهرنیو چارو وزیران نن په اسلام‌اباد کې سره ګوري چې پر ایران د امریکا او اسراییل د نږدې یوې میاشتې جګړې د بندولو لارې چارې وڅېړي.

دې جګړې زرګونه کسان وژلي او د انرژۍ په نړیوالو اکمالاتو کې یې تر ټولو ستره ګډوډي رامنځته کړې ده.

د ایران د پارلمان رییس محمد باقر قالیباف امریکا تورنه کړه چې د احتمالي مذاکراتو پیغامونه لېږي، خو په پټه د ځمکنیو ځواکونو د لېږلو پلان لري. هغه وویل که امریکايي ځواکونه ځای پر ځای شي، ایران به ځواب ورکړي.

د رویټرز د رپوټ له مخې، هغه په خپل پیغام کې وویل: «تر هغه چې امریکایان د ایران تسلیمي غواړي، زموږ ځواب دا دی چې موږ به هېڅکله سپکاوی ونه منو».

امریکا زرګونه سمندري سرتېري منځني ختیځ ته لېږلي دي. د امریکا پوځ ویلي چې د ځواکونو لومړۍ ډله یې د جمعې په ورځ د یوې جګړه‌ییزې بېړۍ له لارې ورسېده.

واشنګټن پوسټ راپور ورکړی چې پنټاګون په ایران کې د څو اونیو لپاره د ځمکنیو عملیاتو چمتووالی نیسي، چې کېدای شي ځانګړي ځواکونه او عادي پلي پوځیان پکې شامل وي.

لا هم روښانه نه ده چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ به د ځمکنیو ځواکونو د لېږلو پلان تصویب کړي او که نه.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي چې امریکا کولی شي خپلې موخې له ځمکني ځواک پرته هم ترلاسه کړي، خو د ځواکونو لېږل د ټرمپ لپاره «اعظمي انعطاف» برابروي.

پاکستان، چې د واشنګټن او تهران ترمنځ احتمالي منځګړی ګڼل کېږي، د یکشنبې ورځې د خبرو کوربه و. دا وروسته له هغې ده چې صدراعظم شهباز شریف د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره خبرې وکړې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له څلور اړخیزې غونډې مخکې له خپلو سعودي، ترکي او مصري سیالانو سره جلا لیدنې وکړې.