ملګري ملتونه: په افغانستان کې د سیلابونو ګواښ زیات شوی

د ارغوان‌ګل د ملي او کلتوري کلنۍ مشاعرې څوارلسم پړاو د یکشنبې په ورځ (د وري ۹مه) د پروان په مرکز چاریکار ښار کې د ګل‌غونډۍ هوټل په تالار کې د طالب چارواکو په ګډون سره ترسره شوه.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شېراحمد حقاني په دې مراسمو کې شاعرانو ته خبرداری ورکړ: «شاعرانو ته په کار ده چې هره موضوع په شعر کې را نه‌ولي، بلکې خپل اشعار د ټولنې د خیر، برکت او اصلاح لپاره وکاروي».

هغه همداراز په ټینګار سره ویلي، چې شاعران او لیکوالان باید خپلې لیکنې د شریعت په چوکاټ کې د ملي یووالي، اسلامي ارزښتونو او مثبتو پیغامونو پر بنسټ وړاندې کړي.

له دې سره سم، د دغه وزارت د هنر او فرهنګ مرستیال عتیق‌الله عزیزي وویل، چې دا ډول ادبي او کلتوري مشاعرې د شاعرانو او لیکوالانو لپاره یو مناسب فرصت برابروي، څو د خپلو احساساتو او افکارو له لارې د ټولنې مثبت ارزښتونه انعکاس کړي او له شاعرانو څخه یې وغوښتل: «د دې نظام کړنې د شعر په ژبه را وسپړي».

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د تېر کال په وږي میاشت کې «د مشاعرو د څرنګوالي او تنظیم قانون» په درېیو بابونو، دوو فصلونو او ۱۳مادو کې جوړ کړ.

په دې قانون کې شاعران مکلف شوي، چې اسلامي شعایرو ته له سپکاوي، د قومونو، ژبو او د مسلمانانو له تحقیر او تفریق، د غېر اسلامي اخلاقو او ناروا دودونو، د نجونو او هلکانو ستاینه یا له دوی سره دوستۍ ته له دعوتولو او د هبت‌الله د فرمانونو، حکمونو او پرېکړو له نقد کولو څخه په جدي توګه ډډه وکړي.

طالبانو همداراز خبرداری خبرداری ورکړی، چې له سړغړوونکو سره به جدي قانوني چلند وشي او سزاوې به ورکړل شي.

د طالبانو دغه قانون د ګڼو فرهنګپالو له لوري رد شو او ټینګار یې درلود، چې شاعران او لیکوالان باید ازاد پرېښودل شي، څو تخلیق او پنځونې وکړي.

د افغانستان په تېر حکومت کې پر حکومتي چارواکو نیوکو او سپکاوي کومه سزا نه‌لرله، خو طالبان واک ته له بیا رسېدو وروسته د ایران د اسلامي جمهوریت په څېر افغانان «مسوولانو ته د سپکاوي» په تړاو نیسي او سزا ورکوي.

د طالبانو د سترې محکمې په خبرپاڼه کې دا نه‌دي ویل شوي، چې محکوم شوي کسان د کوم ډول څرګندونو له امله پر سپکاوي تورن شوي او په دُرو وهل شوي دي. همداراز، د طالبانو محکمې یو شمېر نور کسان له واده پرته د جنسي اړیکو او د روژې خوړلو په تور هم په دُرو وهلي او زنداني کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو محکمې له واده پرته د جنسي اړیکو لپاره د اوږد مهاله بند سزاګانې په پام کې نیولي دي، داسې چې په بلخ او جوزجان کې د طالبانو محکمو د تورنو ښځو او نارینه‌وو لپاره په ترتیب سره ۵ او ۶ کاله بند ټاکلی دی.

د «رواداري» په نوم د بشري حقونو سازمان تېره پنجشنبه په یوه راپور کې ویلي، چې طالبانو په تېر زیږدیز کال کې «ظالمانه، غېرانساني او له سپکاوي ډکې» سزاګانې پلي کړې او په دې موده کې د شپږو کسانو د قصاص، د یوې ښځې د سنګسار او د ۸۵۷ کسانو د دُرو وهلو حکمونه صادر شوي دي.

طالبانو د تورنو کسانو د شکنجه کولو او بدني سزاګانو په اړه د نړۍوالو سازمانونو له مخالفت سره سره، په عام محضر کې د خلکو دُرو وهلو ته دوام ورکړی دی. دغه ډله د هغو کسانو په دُرو وهل چې تر خپلې ولکې لاندې محکمو کې مجرم وپېژندل شي، د «اسلامي شریعت» پلي کول بولي.

دغې ادارې د یکشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه مرستې یې د پکتیکا ولایت په برمل، شکین او تروو ولسوالیو کې پر ۲۳۰۰ داخلي بې‌ځایه شویو کورنیو باندې وېشلي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې هرې کورنۍ ته یې د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره ۱۵ زره افغانۍ ورکړې دي.

طالبانو دا نغدي مرستې پر داسې مهال پر کورنیو بې‌ځایه شویو ووېشلې، چې له تېرو څو ورځو راهیسې پر خوست، کونړ، نورستان او پکتیکا ولایتونو د پاکستاني ځواکونو د هاوان بریدونو له امله سلګونو کورنیو خپل کورونه پرېښي او امنو سیمو ته کډه شوې دي.

د بدخشان لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند احسان‌الله کامګار وايي، په دغه ولایت کې په تېر ۱۴۰۴ کال کې د بې‌احتیاطۍ له امله ۱۲۲ ټرافیکي پېښې رامنځته شوې دي. د نوموړي په وینا، په دې پېښو کې ډېره مرګ‌ژوبله ښځو او ماشومانو ته اوښتې ده.

احسان‌الله کامګار زیاتوي، په دې موده کې ۹۶ کسان چې له قانوني عمر کم یې موټر چلاوه متوقف کړي او د ۵۴۱ هغو موټر چلوونکو چې د موټر چلونې لایسنس یې نه‌درلوده موټر هم درولي او همداراز ۵۸ موټر یې د جعلي اسنادو له امله توقیف کړي دي.

د نوموړي په وینا، په ۱۴۰۴ کال کې څه باندې ۲ زره متقاضیانو ته د موټر چلونې لایسنس ورکړل شوی او شاوخوا ۱۰۰۰ نور کسان د ټرافیکي قواعدو زده‌کړو کورسونو ته معرفي شوي دي.

د بدخشان د ټرافیک ریاست مسوولین بیا وايي، په تېر هجري- لمریز کال کې یې د موټرو د پلېټ، جواز سیر او د موټر چلونې د لایسنس وېشنې له لارې یې څه باندې ۴ میلیونه او ۹۴۶ زره افغانۍ عواید هم راټول کړي دي.

ځايي مسوولینو ژمنه کړې، چې پر لویو لارو د څارنې په ترڅ کې به هڅه وکړي، څو د ټرافیکي پېښو په شمېر کې کموالی راشي.

نورالدین ترابي په دې کتنه کې چې د یکشنبې په ورځ (د وري ۹مه) د ننګرهار ولایت له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ریاست په مقر کې ترسره شوه د بې‌‌ځایه شویو د سروې او د بشري مرستو د وېش په برخو کې پر شفافیت له ټينګار سربېره وویل، چې یوازې د بشپړ شفافیت او دقت په مراعتولو سره مرستې ټولو حقیقي بې‌‌ځایه شویو ته رسېږي.

نوموړي په ختیځ زون کې د بشري مرستو د همغږۍ له ادارې یا اوچا وغوښتل، د سروې او وېش لستونه چې د مؤسسو له لارې د دې دفتر په همغږۍ ترسره شوي، له دوی سره شریک کړي، څو هېڅ بې‌ځایه شوې کورنۍ له مرستو بې‌برخې پاتې نه‌شي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د خبرپاڼې له‌مخې، په ختیځ زون کې د بشري مرستو د همغږۍ ادارې مسوول ډاکټر اسماعېل وویل، چې تر اوسه په ننګرهار او کونړ ولایتونو کې شاوخوا ۶۰۰۰ کورنۍ سروې شوي او له دې جملې څخه ۳۵۵۰ کورنیو ته نغدي، خوراکي او غېرخوراکي مرستې وېشل شوي او همداراز د سروې بهیر دوام لري.