د کونړ د مرکز اسعداباد د ځینو سیمو اوسېدونکي د پاکستان د بریدونو له امله له کورونو وتلي

د طالبانو سترې محکمې ویلي، چې د فاریاب ولایت په شیرین تګاب ولسوالۍ کې درې کسان، چې یوه یې ښځه ده، د «ناروا اړیکو» په تور هر یو په یو کال حبس او ۳۱–۳۱ دُرو سزا محکوم شوي دي.

دې ډلې په جوزجان کې هم شپږ کسان، چې دوه یې ښځې دي، د « ناروا اړیکو»، د طالبانو مسوولینو ته د «سپکاوي»، د روژې ماتولو او د زنا په تورونو له شپږ میاشتو څخه تر دوو کلونو پورې په حبس او له۲۰ تر۳۹ دُرو سزا محکوم کړي او سزا پرې عملي شوې ده.

په بلخ ولایت کې یوه ښځه د « ناروا اړیکو» په تور په پنځه کاله حبس او ۳۵ دُرې تعزیري سزا محکومه شوې او په دایکندي کې څلور کسان د روژې ماتولو او د شرابو لیږدونې په جرم له دوو میاشتو څخه تر دوو کلونو حبس او له۲۰تر۳۹ دُرې تعزیرې سزا باندې محکوم شوي او سزا پرې پلې شوې ده.

طالبانو ویلې ټولې یادې پرېکړې د طالبانو د سترې محکمې له تایید وروسته، د محکمې د غړو په حضور کې پلې شوې دي.

د طالبانو د سترې محکمې په وینا، دا اقدامات ددوی د عدلي نظام تر واکمنۍ لاندې د قانون د پلي کولو په چوکاټ کې شوي دي، خو د بشري حقونو مدافع بنسټونه او نړیوال سازمانونه د طالبانو دا ډول پرېکړې او سزاوې خپلسرې او له بشري حقونو سره په ټکر کې بولي او د درولو غوښتنه یې کوي.

شیرپاو له طالبانو غوښتنه وکړه، چې پاکستان ته دې د وسله والو د ورتګ مخه ونیسي.

نوموړي د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د هغو څرګندونو هرکلی وکړ، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ دې د خبرو اترو له لارې حل شي.

شیرپاو وویل:« چین په بېجنګ کې د داوړه هیوداونو ترمنځ مذکرات کول غواړي خو باید طالبان دا ژمنه وکړي، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پرضد نه کارول کېږي».

که څه طالبانو بار بار له پاکستان سره د ستونزو د حل لپاره د خبرو اترو وړاندېزونه کړي دي خو پاکستان دغو وړاندیزونو ته تراوسه مثبت ځواب نه دی ویلی.

تېره ورځ د وري پر ۹مه د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په کابل کې د ایران له سفیر علي‌رضا بيکدلي سره د لیدنې پرمهال ویلي و، چې له پاکستان سره د معنا لرونکو او رښتينو خبرو له لارې د‌ دواړو لوريو د معقولو غوښتنو د حل غوښتونکی دی.

د پاکستان د بهرینو چارو وزارت د جمعې ورځې (د وري ۷مې) په اعلامیه کې راغلي وو، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ‌يي په ټېلیفوني اړیکه کې د افغانستان د وضعیت په اړه خبرې کړې دي او په سیمه کې د سولې، امنیت او ثبات د ټینګښت لپاره یې پر ګډو هڅو ټینګار کړی دی.

پاکستان له طالبانو نه د ټي ټي پي د وسله والو د فعالیتونو مخنیوی غواړي، خو طالبان ټینګار کوي، چې د ټي ټي پي مساله اسلام اباد کورنۍ موضوع ده او دوی نه شي کولای د پاکستان افغانستان ته راوړي.

د طالبانو د پېښو د مدیریت ادارې ویلي، چې په تېرو دوو ورځو کې د هېواد په ۱۳ ولایتونو کې د سېلابونو او نورو موسمي پېښو له امله ۲۸ کسان مړه شوي، ۴۹ تنه ټپیان شوي او ۱۱۳۰ کورونه زیانمن شوي دي.

د راپورونو له مخې، ډېری مرګونه په مرکزي او ختیزو ولایتونو لکه پروان، میدان وردک، دایکندي او لوګر کې ثبت شوي.

دغلته د سختو ورښتونو له امله نیزونه راوتلي او په کلیوالو او غرنیو سیمو کې یې کورونه نړولي دي.

یادې ادارې خبرداری ورکړی چې وضعیت لا هم ښه نه دی او په ځینو سیمو کې د نورو بارانونو او سېلابونو خطر شته.

په ورته وخت کې د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د سختو بارانونو او توپانونو له امله لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه او تر ۲۳ ډېر ټپیان شوي دي، چې په مړو شویو کې پنځه ماشومان هم شامل دي.

چارواکي وايي، د کورونو د چتونو پرېوتل د ډېری مرګونو اصلي لامل دی.

په دیر کې د کور د چت د پرېوتو له امله یوه ښځه، مېړه او د هغوی ماشوم مړه شوي دي.

همدارنګه په ملاکنډ کې یوې مور او کوچنۍ لور یې ژوند له لاسه ورکړی او درې نور ماشومان ټپیان شوي دي. په باجوړ کې هم د ورته پېښې له امله درې ماشومان مړه شوي دي او په بایزۍ سیمه کې درې ښځې ټپیانې شوې دي.

بلخوا، په ننګرهار ولایت کې هم د وروستیو ورښتونو او سېلابونو له امله دوه کسان مړه او ۱۲ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو د ولایتي چارواکو په وینا، دا پېښې په اچین، بهسودو، شینوارو، نازیانو، مومندرې، ګوشتې، سپین غر، پچیر اګام او کوټ ولسوالیو کې شوې دي.

د معلوماتو له مخې، په شینوارو ولسوالۍ کې د یوه کور د چت د پرېوتو له امله یوه مېرمن مړه شوې او دوه ماشومان ټپیان شوي او په سپین غر ولسوالۍ کې هم د ورته پېښې له امله یو نارینه خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

دغه راز، سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه هم اړولي دي. شاوخوا ۲۷ کورونه په بشپړ ډول ویجاړ شوي او ۲۸ نورو ته زیانونه رسېدلي دي.

افغانستان او د سیمې نورې برخې د اقلیمي بدلون له امله د طبیعي پېښو پر وړاندې ډېرې زیان‌منې بلل کېږي او د وروستیو بارانونو دوام د لا زیاتو زیانونو اندېښنې زیاتې کړې دي.

د طالبانو د پکتیا والي دفتر د دوشنبې په ورځ، د وري پر ۱۰مه وویل، چې والي مهرالله حماد په خپل کاري دفتر کې د ډنډ پټان سرحدي ولسوالۍ له قومي مشرانو سره د پاکستان د وروستیو بریدونو د زیانونو په اړه خبرې کړې دي.

قومي مخورو د پاکستاني پوځ وروستي بريدونه غندلي او ویلي یې دي، چې پاکستان د ټولو نړيوالو اصولو خلاف پر ملکي کورونو او عامه تاسیساتو بریدونه کوي او په دغو بریدونو ګڼ شمېر کورنۍ بې‌ځایه شوې، ښځې، ماشومان او سپین‌ږیري ټپیان او وژل شوي دي.

د طالبانو د پکتیا والي خپلو د اړوندو ادارو مسوولینو ته لارښوونه کړې، چې له بې‌ځایه شويو او زیانمنو کورنیو سره بیړنۍ مرستې وکړي.

د پکتیا د ډنډ پتان ولسوالۍ ځینو قومی مشرانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د پاکستان د بریدونو له پیل راهسې ډیورنډ کرښې ته څېرمه کلي او کورونه خالي شوي دي او خلک خوندي ځایونو ته کډوال شوي دي.

یو قومي مشر وویل:« اوس هم په سیمه کې وېره شته او کورونو کې یوازې یو کس د ساتنې لپاره پاتې دي خو اوس وضعیت نظامي دی.»

قومي مشران نیوکه کوي، چې د پاکستان پوځ د ډیورنډ کرښې ته پر څېرمه ولسوالیو بې توپیره بریدونه کوی، چې زیات شمیر کورنۍ یې کډه کولو ته اړې کړې دي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو شخړو له امله پر ډیورنډ کرښه د ننګرهار، پکتیا، پکتیکا، خوست، کونړ او نورستان ولایتونو د سرحدي سیمو په لسګونو زره اوسېدونکي له خپلو مېنو بې ځایه شوي او ډېری یې په ښوونځیو، فامونو او ځینې تر شنه اسمان لاندې په خیمو کې ژوند کوي.

یادې ادارې، نن دوشنبه د وري پر ۱۰مه ویلي، چې له دې شمېر څخه یو میلیون او ۵۲۹زره او ۲۴۴پېژندپاڼې نارینه وو ته او ۴۹۸زره او ۸۳۵پېژندپاڼې ښځو ته وېشل شوې دي.

د معلوماتو له مخې، د ۱۴۰۴کال په ترڅ کې تر ټولو ډېرې برېښنايي پېژندپاڼې په کابل ولایت کې وېشل شوې دي.

همداراز په هرات، کندهار، ننګرهار او بلخ ولایتونو کې هم په ترتیب سره د پېژندپاڼو د وېش لوړه کچه ثبت شوې ده.

د طالبانو په وینا، د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش د بهیر له پیل راهیسې تر اوسه پورې له ۱۷میلیونو او ۴۸۷زرو څخه ډېرې پېژندپاڼې صادرې شوې دي.