د طالبانو تر واک لاندې اریانا افغان هوایي شرکت وایي، چې دوی به د مساپرو غوښتنو او اړتياوو ته په کتو راتلونکې اونۍ د کابل او اسلام اباد ترمنځ خپلې الوتنې زياتې کړي. له دې وړاندې هره يکشنبه او پنجشنبه له کابل څخه اسلام اباد ته دوې الوتنې کېدې.
د اریانا- افغان هوايي شرکت رسنیز دفتر نن دوشنبه، د وري پر۱۰مه ویلي، چې له راتلونکې اونۍ څخه به د کابل – اسلام اباد ترمنځ الوتنې په اونۍ کې دریو ته لوړې شي.
اریانا - افغان هوايي شرکت په داسې حال کې دا پرېکړه کوي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ځمکنۍ لارې د دواړو خواوو د شخړو له امله له څو میاشتو راهیسې تړلې پاتې دي.
د طالبانو د لومړنیو توکو د بیو د کنټرول او احتکار مخنیوي کمیسیون د سونتوکو لپاره نوې بیې ټاکلې دي. د بیو د نوې پاڼې له مخې، د یو لیټر ۹۲ پټرول بیه ۶۷ افغانۍ، د یو لیټر ډیزلو بیه ۶۵ افغانۍ او د یو کیلو ګرامه مایع ګاز بیه ۵۶ افغانۍ ټاکل شوې ده.
د یاد کمیسیون په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې دغه بیې د اړوندو ادارو، د سوداګرۍ او پانګونې خونې، د کسبکارانو استازو، او د تېلو او ګازو د اتحادیې له معلوماتو او ارزونو وروسته ټاکل شوې دي.
د بیو د نوې پاڼې له مخې، د یو لیټر ۹۲ پټرول بیه ۶۷ افغانۍ، د یو لیټر ډیزلو بیه۶۵ افغانۍ او د یو کیلو ګرامه مایع ګاز بیه۵۶ افغانۍ ټاکل شوې ده.
کابل ښاروالۍ ټینګار کړی چې دا بیې نافذې دي او ټول هټیوال او اړوند کاروباریان مکلف دي چې عملي یې کړي.
د خبرپاڼې له مخې، د سرغړونې په صورت کې به له سرغړوونکو سره قانوني چلند وشي.
ښاروالۍ له کابل ښاریانو غوښتي چې د هر ډول سرغړونې په صورت کې د مارکیټونو د تنظیم ریاست ته مراجعه وکړي او یا له ورکړل شویو شمېرو سره اړیکه ونیسي.
د کونړ ځايي اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د مرکز اسعداباد د اړوندو سیمو کړمار، دم کلي، ماڼو او تپه کوټ ګڼ اوسېدونکي د پاکستاني ځواکونو د بریدونو له امله د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي. د طالبانو چارواکو ویلي، چې د پاکستان په بریدونو کې له ۸۰ زیات کورونه وېجاړ شوي.
د کونړ د مرکز اسعداباد ځینو اوسیدونکو د خپلو کورونو انځورونه هم شریک کړل، چې د پاکستاني ځواکونو د هاوان مرمیو د لګېدو له امله زیانمن شوي دي.
په انځورونو کې ښکاري، چې د کونړ د مرکز اسعداباد په ځینو سیمو کې کورونه خالي شوی دي او په کوڅو کې خلک نه لېدل کېږي.
د طالبانو د کونړ د اطلاعاتو او کلتور رییس نجیب حنیف حریت راډيو ته ویلي، چې د پاکستان د بریدونو له پیل راهیسې سلګونه راکېټي بریدونه شوي او شاوخوا ۸۰ کورونه وېجاړ شوي دي.
نوموړی زیاتوي، چې په دغو بریدونو کې له سلو ډېرو ملکي افغانانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
تېره ورځ د وري پر ۹مه د بشري حقونو نړیوال بنسټ د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په پکتیکا، خوست او کونړ ولایتونو کې د پاکستاني ځواکونو په وروستیو بریدونو کې د ملکي وګړو کورونه په نښه شوي، چې له امله یې ۱۷ ملکیان ټپیان شوي دي.
د بشري حقونو یاد نړۍوال بنسټ پر پاکستاني ځواکونو غږ کړی، چې پر ملکي سیمو سملاسي بریدونه ودروي او نړیوالو قوانینو ته درناوی وکړي.
یاد بنسټ د ملګرو ملتونو او د بشري حقونو له نړیوالو سازمانونو غوښتنه کړې، چې د پاکستاني ځواکونو د یادو سرغړونو په اړه څېړنه وکړي.
پاکستاني ځواکونو د یکشنبې په ورځ د وري پر ۹مه د کونړ ولایت د مرکز اسعداباد اړوند کړمار، دم او شاوخوا نورو کلیو د هاوان بریدونه وکړل، چې له امله یې یو تن ووژل شو او ۱۷ تنه نور ټپیان شول.
د طالبانو د سترې محکمې د راپور له مخې، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې دې ډلې په فاریاب، جوزجان، بلخ او دایکندي ولایتونو کې ۱۴ کسان د بېلابېلو جرمونو په تور په تعزیري سزاوو محکوم کړي او سزاوې پرې پلې شوې دي.
د طالبانو سترې محکمې ویلي، چې د فاریاب ولایت په شیرین تګاب ولسوالۍ کې درې کسان، چې یوه یې ښځه ده، د «ناروا اړیکو» په تور هر یو په یو کال حبس او ۳۱–۳۱ دُرو سزا محکوم شوي دي.
دې ډلې په جوزجان کې هم شپږ کسان، چې دوه یې ښځې دي، د « ناروا اړیکو»، د طالبانو مسوولینو ته د «سپکاوي»، د روژې ماتولو او د زنا په تورونو له شپږ میاشتو څخه تر دوو کلونو پورې په حبس او له۲۰ تر۳۹ دُرو سزا محکوم کړي او سزا پرې عملي شوې ده.
په بلخ ولایت کې یوه ښځه د « ناروا اړیکو» په تور په پنځه کاله حبس او ۳۵ دُرې تعزیري سزا محکومه شوې او په دایکندي کې څلور کسان د روژې ماتولو او د شرابو لیږدونې په جرم له دوو میاشتو څخه تر دوو کلونو حبس او له۲۰تر۳۹ دُرې تعزیرې سزا باندې محکوم شوي او سزا پرې پلې شوې ده.
طالبانو ویلې ټولې یادې پرېکړې د طالبانو د سترې محکمې له تایید وروسته، د محکمې د غړو په حضور کې پلې شوې دي.
د طالبانو د سترې محکمې په وینا، دا اقدامات ددوی د عدلي نظام تر واکمنۍ لاندې د قانون د پلي کولو په چوکاټ کې شوي دي، خو د بشري حقونو مدافع بنسټونه او نړیوال سازمانونه د طالبانو دا ډول پرېکړې او سزاوې خپلسرې او له بشري حقونو سره په ټکر کې بولي او د درولو غوښتنه یې کوي.
د پاکستان د کورنیو چارو پخواني وزیر او د قومي وطن ګوند مشر افتاب احمد خان شیرپاو ویلي، چې چین غواړي د طالبانو او پاکستان ترمنځ خبرې اترې بیا پیل شي. شیرپاو ادعا کړې، چې افغان خاوره د پاکستان پرضد کارول کېږي او وسله وال له هغه ځایه ورځي.
شیرپاو له طالبانو غوښتنه وکړه، چې پاکستان ته دې د وسله والو د ورتګ مخه ونیسي.
نوموړي د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د هغو څرګندونو هرکلی وکړ، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ دې د خبرو اترو له لارې حل شي.
شیرپاو وویل:« چین په بېجنګ کې د داوړه هیوداونو ترمنځ مذکرات کول غواړي خو باید طالبان دا ژمنه وکړي، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پرضد نه کارول کېږي».
که څه طالبانو بار بار له پاکستان سره د ستونزو د حل لپاره د خبرو اترو وړاندېزونه کړي دي خو پاکستان دغو وړاندیزونو ته تراوسه مثبت ځواب نه دی ویلی.
تېره ورځ د وري پر ۹مه د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په کابل کې د ایران له سفیر عليرضا بيکدلي سره د لیدنې پرمهال ویلي و، چې له پاکستان سره د معنا لرونکو او رښتينو خبرو له لارې د دواړو لوريو د معقولو غوښتنو د حل غوښتونکی دی.
د پاکستان د بهرینو چارو وزارت د جمعې ورځې (د وري ۷مې) په اعلامیه کې راغلي وو، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګيي په ټېلیفوني اړیکه کې د افغانستان د وضعیت په اړه خبرې کړې دي او په سیمه کې د سولې، امنیت او ثبات د ټینګښت لپاره یې پر ګډو هڅو ټینګار کړی دی.
پاکستان له طالبانو نه د ټي ټي پي د وسله والو د فعالیتونو مخنیوی غواړي، خو طالبان ټینګار کوي، چې د ټي ټي پي مساله اسلام اباد کورنۍ موضوع ده او دوی نه شي کولای د پاکستان افغانستان ته راوړي.
درنو ورښتونو او سېلابونو په افغانستان او د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې مرګ ژوبله اړولې. په افغانستان کې لږ تر لږه ۲۸ تنه مړه شوي، ۴۹ تنه ټپیان دي او ۱۱۳۰ کورونه او ۹۳ کیلومټره سړک ویجاړ شوي. بل پلو په خیبر پښتونخوا کې ۱۷ کسان مړه او لسګونه نور ټپیان شوي.
د طالبانو د پېښو د مدیریت ادارې ویلي، چې په تېرو دوو ورځو کې د هېواد په ۱۳ ولایتونو کې د سېلابونو او نورو موسمي پېښو له امله ۲۸ کسان مړه شوي، ۴۹ تنه ټپیان شوي او ۱۱۳۰ کورونه زیانمن شوي دي.
د راپورونو له مخې، ډېری مرګونه په مرکزي او ختیزو ولایتونو لکه پروان، میدان وردک، دایکندي او لوګر کې ثبت شوي.
دغلته د سختو ورښتونو له امله نیزونه راوتلي او په کلیوالو او غرنیو سیمو کې یې کورونه نړولي دي.
یادې ادارې خبرداری ورکړی چې وضعیت لا هم ښه نه دی او په ځینو سیمو کې د نورو بارانونو او سېلابونو خطر شته.
په ورته وخت کې د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د سختو بارانونو او توپانونو له امله لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه او تر ۲۳ ډېر ټپیان شوي دي، چې په مړو شویو کې پنځه ماشومان هم شامل دي.
چارواکي وايي، د کورونو د چتونو پرېوتل د ډېری مرګونو اصلي لامل دی.
په دیر کې د کور د چت د پرېوتو له امله یوه ښځه، مېړه او د هغوی ماشوم مړه شوي دي.
همدارنګه په ملاکنډ کې یوې مور او کوچنۍ لور یې ژوند له لاسه ورکړی او درې نور ماشومان ټپیان شوي دي. په باجوړ کې هم د ورته پېښې له امله درې ماشومان مړه شوي دي او په بایزۍ سیمه کې درې ښځې ټپیانې شوې دي.
بلخوا، په ننګرهار ولایت کې هم د وروستیو ورښتونو او سېلابونو له امله دوه کسان مړه او ۱۲ نور ټپیان شوي دي.
د طالبانو د ولایتي چارواکو په وینا، دا پېښې په اچین، بهسودو، شینوارو، نازیانو، مومندرې، ګوشتې، سپین غر، پچیر اګام او کوټ ولسوالیو کې شوې دي.
د معلوماتو له مخې، په شینوارو ولسوالۍ کې د یوه کور د چت د پرېوتو له امله یوه مېرمن مړه شوې او دوه ماشومان ټپیان شوي او په سپین غر ولسوالۍ کې هم د ورته پېښې له امله یو نارینه خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
دغه راز، سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه هم اړولي دي. شاوخوا ۲۷ کورونه په بشپړ ډول ویجاړ شوي او ۲۸ نورو ته زیانونه رسېدلي دي.
افغانستان او د سیمې نورې برخې د اقلیمي بدلون له امله د طبیعي پېښو پر وړاندې ډېرې زیانمنې بلل کېږي او د وروستیو بارانونو دوام د لا زیاتو زیانونو اندېښنې زیاتې کړې دي.