په پېښور کې امن جرګې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د درې میاشتني اوربند غوښتنه کړې

د جرګې تنظیموونکی ارباب شهزاد د افغانستان انټرنشنل پښتو همکار رفعت الله اورکزي ته وویل: «د روانې جګړې له امله دواړو خواوو ته مرګ‌ژوبله او زیانونه اوښتي دي.»

هغه زیاته کړه: «پاکستان او افغانستان تر منځ ځانګړی تړون شته، زمونږ دود، دستور او مذهب یو دی. موږ نه شو کولی اوږدې جګړې وزغمو، له همدې امله موږ د دواړو هېوادونو تر منځ د سولې لپاره دا امن جرګه راوغوښته.»

ښاغلي شهزاد وویل، جګړه د حل لار نه ده. موږ یو بل سره پیژنو او په جرګه کې هڅه کوو چې داسې وړاندیزونه وړاندې شي چې روانې شخړې ته د پای ټکی کېښودل شي.

نوموړي زیاته کړه: «ستونزې په یوه ناسته نه حل کیږي، موږ به له جرګې وروسته بیا سره کینو او د امن لپاره به دوامداره هڅې وکړو.»

دا جرګه په داسې وخت کې ترسره کیږي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګري او د تګ راتګ لارې د تیر کال د اکتوبر راهیسې تړل شوې دي. د جرګې پریکړې به وروسته د دواړو هېوادونو حکومتونو ته وړاندې او د عملي کولو لپاره سپارل کیږي.

یاده اداره وایي، د کورونو او دېوالونو د نړېدو په پېښو کې ۱۴ ماشومان، درې ښځې او یو سړی مړه شوي دي. همداراز په ټپیانو کې ۳۳ ښځې او ۷ ماشومان شامل دي. د خېبر پښتونخوا د حکومتي چارواکو په وینا، د مرګ‌ژوبلې ډېره برخه په بنو ولسوالۍ کې اوښتې چې هلته د ۷ ماشومانو په ګډون یوه ښځه مړه شوې ده.

له دې سره، په اېبټ‌اباد، پېښور، کوهاټ، بټګرام او شمالي وزیرستان کې د دغه تلفاتو د سیمو په نوملړ کې شاملې دي.

د شمېرو له‌مخې، ټول‌ټال په خېبر پښتونخوا کې ۶۰ کورونه نړېدلي چې نیمایي برخه یې په بنو ولسوالۍ کې دي.

د خېبر پښتونخوا حکومت خبرداری ورکړی، چې په دې ایالت کې د بارانونو لړۍ لا هم روانه ده او د اپرېل له لومړۍ څخه د اپرېل تر څلورمې پورې به د ورښتونو بله څپه هم پیل شي.

په یاده دوسیه کې زیاته شوې، چې د پرلت یو شمېر ویناوالو د پاکستان د پوځ او اوسني حکومت پر وړاندې د خلکو د راپارولو هڅه کړې ده. په دغه دوسیه کې د پښتونخوا عوامي ملي ګوند د اطلاعاتو سکرټري عیسی روښان نوم هم شامل دی. هغه افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل، چې پرلت کوونکو له سوله‌ییزې لارې خپلې جمهوري غوښتنې وړاندې کړي او د پاکستان حکومت هڅه کوي چې د دوی دغه خوځښت کمزوری کړي.

د هغه په وینا، دې پرلت کې یوه بنسټیزه غوښتنه دا وه چې پر چمن او سپین بولدک کې تګ‌راتګ پر شناختي کارټونو او تذکرو باندې وشي. د نوموړي په خبره، دوی اوس هم په دې باور دي او پر خپلو دغو څرګندونو باندې کلک ولاړ دي، څو د ډیورنډ کرښې دواړو لوریو اوسېدونکو ته اسانتیاوې برابرې شي.

د روانې مارچ میاشتې په ۲۸مه نېټه په چمن کې یو ځل بیا د ځايي کاروباریانو او سوداګرو له لوري د لارو د بندېدو په تړاو پرلت پیل شو.

دغه پرلت کوونکي وایي، چې د دې لارو بندېدو یې روزګار او اقتصادي ژوند ته سخت زیانونه اړولي دي. د یاد پرلت ویاند صادق اڅکزي افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي، چې د لارې بندېدو له کبله دغلته ۱۰۰زره کسان بې‌روزګاره شوي دي.

د اسلام‌اباد او طالبانو ترمنځ له تېرو څه باندې شپږو میاشتو راهیسې سخت کړکېچ روان دی چې له کبله یې پر ډیورنډ کرښه لارې هم تړل شوي او د دواړو لوریو ترمنځ هر ډول سوداګرۍ باندې بندیز اعلان شوی دی.

د طالبانو د پېښو د مدیریت ادارې ویلي، چې په تېرو دوو ورځو کې د هېواد په ۱۳ ولایتونو کې د سېلابونو او نورو موسمي پېښو له امله ۲۸ کسان مړه شوي، ۴۹ تنه ټپیان شوي او ۱۱۳۰ کورونه زیانمن شوي دي.

د راپورونو له مخې، ډېری مرګونه په مرکزي او ختیزو ولایتونو لکه پروان، میدان وردک، دایکندي او لوګر کې ثبت شوي.

دغلته د سختو ورښتونو له امله نیزونه راوتلي او په کلیوالو او غرنیو سیمو کې یې کورونه نړولي دي.

یادې ادارې خبرداری ورکړی چې وضعیت لا هم ښه نه دی او په ځینو سیمو کې د نورو بارانونو او سېلابونو خطر شته.

په ورته وخت کې د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د سختو بارانونو او توپانونو له امله لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه او تر ۲۳ ډېر ټپیان شوي دي، چې په مړو شویو کې پنځه ماشومان هم شامل دي.

چارواکي وايي، د کورونو د چتونو پرېوتل د ډېری مرګونو اصلي لامل دی.

په دیر کې د کور د چت د پرېوتو له امله یوه ښځه، مېړه او د هغوی ماشوم مړه شوي دي.

همدارنګه په ملاکنډ کې یوې مور او کوچنۍ لور یې ژوند له لاسه ورکړی او درې نور ماشومان ټپیان شوي دي. په باجوړ کې هم د ورته پېښې له امله درې ماشومان مړه شوي دي او په بایزۍ سیمه کې درې ښځې ټپیانې شوې دي.

بلخوا، په ننګرهار ولایت کې هم د وروستیو ورښتونو او سېلابونو له امله دوه کسان مړه او ۱۲ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو د ولایتي چارواکو په وینا، دا پېښې په اچین، بهسودو، شینوارو، نازیانو، مومندرې، ګوشتې، سپین غر، پچیر اګام او کوټ ولسوالیو کې شوې دي.

د معلوماتو له مخې، په شینوارو ولسوالۍ کې د یوه کور د چت د پرېوتو له امله یوه مېرمن مړه شوې او دوه ماشومان ټپیان شوي او په سپین غر ولسوالۍ کې هم د ورته پېښې له امله یو نارینه خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

دغه راز، سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه هم اړولي دي. شاوخوا ۲۷ کورونه په بشپړ ډول ویجاړ شوي او ۲۸ نورو ته زیانونه رسېدلي دي.

افغانستان او د سیمې نورې برخې د اقلیمي بدلون له امله د طبیعي پېښو پر وړاندې ډېرې زیان‌منې بلل کېږي او د وروستیو بارانونو دوام د لا زیاتو زیانونو اندېښنې زیاتې کړې دي.

د پاکستاني پولیسو د چارواکو په وینا دغه چاودنې په خامه لارو کې د ځای پر ځای شویو چاودېدونکو توکو له لارې ترسره شوې دي او ښکاري چې عام وګړي په نښه شوي دي.

دوی زیاتوي چې د پېښې وروسته سملاسي ځایي خلک او د ژغورنې ډلې سیمې ته ورسېدې او ټپیان یې نږدې روغتون ته ولېږدول.

د ډاکټرانو په وینا د ځینو ټپیانو حالت د اندېښنې وړ دی.

له چاودنو وروسته امنیتي ځواکونو سیمه کلابنده کړې او چاڼیز عملیات یې پیل کړي دي.

تراوسه پورې کومې وسلوالې ډلې دد پېښې مسوولیت پر غاړه نه دی اخیستی.