د طالبانو ټولګټو چارو وزارت وایي، تېره اونۍ د اوسپنې پټلۍ له لارې ۱۵۱زره ۷۵۰ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا، یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرنونو له لارې شوي دي.
دغه وزارت له خوا د سې شنبې په ورځ (د وري ۱۱مه) په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، له دې ډلې د حیرتان بندر له لارې ۹۹۳۵۴ ټنه، د اقينې بندر له لارې ۱۸۳۰۰ټنه، د تورغونډۍ بندر له لارې ۲۰زره ۵۴۵ټنه او د خواف-هرات له لارې ۱۳زره ۵۵۱ ټنه انتقالات شوي. وزارت ویلي چې ټول ۱۵۱۷۵۰ ټنه نفتي، غیرنفتي او نور مواد هېواد ته وارد شوي دي.
د طالبانو ټولګټو وزارت زیاته کې چې په همدې موده کې ۶۳ ټنه صادرات شوي چې ډېره برخه یې وچه مېوه ده.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) ویلي چې د شدیدې غذایي کمزورۍ له امله په ۲۰۲۵ کال کې ۶۱۰ زره ماشومان درملنه شوي، او د ۲۰۲۶ کال هدف دا دی چې ۱.۳ میلیون ماشومانو ته عاجلې غذایي مرستې ورسول شي.
یونیسف په خپل ایکس د یوې افغانې مېرمن خبرې خپرې کړي چې د خپلې لور حنیه په اړه وایي: «هغې ډېره کمزوره وه مخکې. اوس ډېر خواړه خوري او زیات ځواک لري،» حنیه د شدیدې غذایي کمزورۍ څخه رغېدلې ده.
یونیسف ټینګار کوي چې د ماشومانو ژوند ژغورنه او د غذایي کمزورۍ کمول د افغانستان د راتلونکي نسل روغتیا او سوکالۍ لپاره حیاتي اهمیت لري.
یو نیسف د ایکس په ړغه پوسټ کې ویلي، د ادارې هدف دا دی چې په ۲۰۲۶ کال کې د ۱.۳ میلیون ماشومانو لپاره بېړنۍ غذایي مرستې برابرې کړي، څو د هغوی روغتیا او ځواکمن پرمختګ تضمین شي.
د پېښور پوهنتون په تالار کې د اسپایر ادارې لهخوا د پاکستان او افغانستان د امن جرګې پرانیسته وشوه، چې په کې شاوخوا ۶۰ استازي، له سیاسي ګوندونو، مدني فعالانو او علماوو ګډون کړی دی. د جرګې هدف د دواړو هېوادونو ترمنځ د روانې شخړې حل او د سولهییزو خبرو پیل کول دي.
د جرګې تنظیموونکی ارباب شهزاد د افغانستان انټرنشنل پښتو همکار رفعت الله اورکزي ته وویل: «د روانې جګړې له امله دواړو خواوو ته مرګژوبله او زیانونه اوښتي دي.»
هغه زیاته کړه: «پاکستان او افغانستان تر منځ ځانګړی تړون شته، زمونږ دود، دستور او مذهب یو دی. موږ نه شو کولی اوږدې جګړې وزغمو، له همدې امله موږ د دواړو هېوادونو تر منځ د سولې لپاره دا امن جرګه راوغوښته.»
ښاغلي شهزاد وویل، جګړه د حل لار نه ده. موږ یو بل سره پیژنو او په جرګه کې هڅه کوو چې داسې وړاندیزونه وړاندې شي چې روانې شخړې ته د پای ټکی کېښودل شي.
نوموړي زیاته کړه: «ستونزې په یوه ناسته نه حل کیږي، موږ به له جرګې وروسته بیا سره کینو او د امن لپاره به دوامداره هڅې وکړو.»
دا جرګه په داسې وخت کې ترسره کیږي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګري او د تګ راتګ لارې د تیر کال د اکتوبر راهیسې تړل شوې دي. د جرګې پریکړې به وروسته د دواړو هېوادونو حکومتونو ته وړاندې او د عملي کولو لپاره سپارل کیږي.
یو شمېر هغه افغانان چې د امریکایي ځواکونو سره یې کار کړی او دا مهال امریکا ته د تګ په تمه په قطر کې دي وايي چې ممکن ټرمپ دوی د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ولېږدوي. دوی زیاتوي چې په افغانستان کې به یې کورنۍ او ځانونه له ځورونې او ګواښ سره مخ شي.
این بي سي نیوز په یو راپور کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له قوله ویلي چې امریکا په قطر کې خپل کمپ بندوي او په یاد کمپ کې یې یو شمېر مېشتو افغانانو ته د پېسو وړاندیز کړی چې بیرته افغانستان ته ستانه شي.
په راپور کې ویل شوي چې دغه افغانان په تېره شل کلنه جګړه کې د امریکا په ملاتړ د طالبانو په وړاندې جنګېدلي او دامهال په قطر کې د امریکا په یوه پوځي اډه کې په داسي سخت حالت کې ژوند کوي، چې ان د اوسېدو کانټینرونه یې کړکۍ هم نه لري.
راپور زیاتوي چې دا مهال د ټرمپ حکومت دوی ته دوه انتخابه ورکړي چې یا یو نامعلوم درېیم هېواد او یا بیرته د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ولاړ شي.
الصلیه کمپ چې د دوحیې ښار څخه لري موقعیت لري له ۱۱۰۰ څخه زیات افغان نارینه، ښځې او ماشومان په کې اوسیږي، چې ډېری یې د پراخي ارزونې وروسته امریکا ته د تګ لپاره منل شوي هم دي. د امریکا بهرنیو چارو وزارت وايي چې ټول کسان به د مارچ تر ۳۱مې له یاد کمپ څخه وایستل شي.
دوی وايي چې د بهرنیو چارو وزارت د ټاکل شوي نېټې څخه دمخه دوی ته هیڅ معلومات نه دي ورکړي چې دوی سره به څه پیښ شي.
په الصلیه کمپ کې د افغان ځانګړو ځواکونو پخواني غړي، ژباړونکي او نور کسان شامل دي چې له امریکايي پوځ سره یې کار کړی او د امریکا د ځواکونو او پخوانیو سرتېرو خپلوان دي.
د دوی وضعیت د ایران له جګړې سره نور هم بېړنی شوی دی، ځکه چې کمپ کې مېشت افغانان د تهران لخوا د امریکا پر هوايي اډو باندې د توغندیو د غچ اخیستو له امله له ویرې سره مخ دي.
افغانستان هم له پاکستان سره په خپله مرګونې شخړه کې ښکیل دی، د پاکستان هوايي بریدونو په کابل او نورو ځایونو کې ملکي وګړي وژلي دي.
محمد چې د امریکا د پوځ پخوانی سرتېری دی او د هغه کورنۍ د یو نیم کال راهیسې په یاد کمپ کې ده وویل، چې هغوی ته د هر شخص لپاره د افغانستان ته د ستنېدو په بدل کې د ۱,۰۰۰ څخه تر ۴,۵۰۰ ډالرو پورې وړاندیز شوی.
محمد چې د خپلې کورنۍ د امنیت د ساتنې له امله یې خپل اصلی نوم پټ ساتلی وویل: «دا مهمه نه ده که یو میلیون ډالر وي. زه څنګه کولای شم د خپل پلار ، ورور ژوند یا د خپلې خور ژوند د یو.. نه پوهېږم، یو میلیارد ډالرو په بدل کې ورکړم؟»
د بهرنیو چارو وزارت یو ویاند وویل چې الصلیه کمپ «په ډېرو مواردو کې پرته له مناسبې ارزونې د بایډن ادارې د هڅو میراث دی چې څومره افغانان امکان ولري امریکا ته انتقال کړي.»
د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، که څه هم د ټرمپ اداره پلان نه لري څوک په زور بېرته افغانستان ته واستوي، خو «دا مناسب یا انساني کړنه نه ده چې دا ډله خلک په کمپ کې بېمهاله پاتې شي.»
ویاند زیاته کړه چې د کمپ اوسېدونکي نورو دریمو هېوادونو ته لیږدول «یو مثبت حل دی چې د پاتې کسانو امنیت خوندي شي او هغوی ته اجازه ورکوي چې د افغانستان نه بهر یو نوی ژوند پیل کړي.»
محمد چې په افغانستان کې د امریکا د پوځ لپاره د جنګي ژباړونکي په توګه سخت ټپي شوی و او ټیکساس ته له تګ وروسته په اردو کې شامل شو، وویل چې هغه احساس کوي «خیانت شوی، زما د جنګي ملګرو لخوا نه، بلکې د ادارې لخوا.»
هغه وایي که څه هم د خپل خدمت ویاړ لري، خو د هغه والدین او وروڼه په افغانستان کې د همدې خدمت له امله په نښه شوي او وروسته د امریکا حکومت له خوا قطر ته ایستل شوي. محمد وایي امریکا مسولیت لري چې خپل خپلوان خوندي کړي، نه دا چې «زما کورنۍ طالبانو ته وسپاري».
د طالبانو ټولګټو چارو وزارت خبر ورکوي چې د پنجشېر، تخار او سمنګان ولایتونو هغه لارې، چې د پرلهپسې بارانونو او سېلابونو له امله تړل شوې وې، بېرته د تګ راتګ لپاره پرانیستل شوې دي.
د وزارت له خوا په خپره شوې خبرپانه کې راغلي، د پنجشېر ولایت د عنابه ولسوالۍ مسیر، چې د دښتک، زمانکور، دالانسنګ او پل نیلاب سیمې پکې شاملې وې، د تخار ولایت د نمکاب ولسوالۍ مسیر او د سمنګان ولایت د خُرم سارباغ مسیر د ټولګټو وزارت د ولایتي ټیمونو له هڅو وروسته پاک او د تګ راتګ لپاره خلاص شول.
خو د روی دواب ولسوالۍ مسیر تر دا مهاله پورې د ملاعلي پل په سیمه کې تړلی دی او د هغه د ترمیم او بیا پرانیستلو چارې روانې دي. همدارنګه د خلکو د تګ راتګ د اسانتیا لپاره یوه بدیله فرعي لار هم جوړه شوې، چې اوس خلک کولای شي له هغې لارې د روی دوآب ولسوالۍ ته تګ راتګ وکړي.
د ټولګټو چارو وزارت ټینګار کړی چې د خلکو د خوندیتوب او د تګ راتګ د اسانتیا لپاره هڅې به دوام ولري او په راتلونکو ورځو کې به د نورو بندو شوو مسیرونو د خلاصولو چارې هم بشپړې شي.
په تورخم کې پاکستاني چارواکو ویلي چې د تورخم له لارې د بې اسنادو افغانانو بیرته ستنېدل به نن سې شنبه بیا پیل شي. یادو چارواکو ویلي چې طالبانو د «بې دلیله ډزو» د نه کولو ژمنه کړې.
ډان ورځپاڼې د سې شنبې په ورځ (د وري ۱۱مه) د تورخم چارواکو له قوله ویلي چې د تورخم په اوږدو کې د امنیتي وضعیت له ارزونې وروسته اړوند ادارو ته لارښوونه شوې چې د مارچ میاشتې له ۳۱مې د غیرقاوني وګړو د بیرته ستنولو پلان عملي کړي.
هغوی زیاته کړې چې د غیرقانوني بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان له مخې به یوازې یو اړخیزه یعنې له پاکستان څخه افغانستان ته د غیرقانوني افغانانو لېږد ته اجازه وي.
تر دې مخکې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د اختر په ورځو کې له لنډمهاله اوربند وروسته پاکستان د مارچ په ۲۷مه نېټه د تورخم له لارې د بې اسنادو او غیرقانوني افغانانو د ایستلو او بېرته ستنولو ته اجازه ورکړې وه.
په خبر کې ویل شوي چې دا اجازه لنډمهاله وه او له ۱۲ ساعته وروسته د دواړو هېواونو ترمنځ د دزو وروسته دا بهیر بند شو.
سرچینو وویل چې د مارچ په ۲۷مه شاوخوا ۲۱۲ افغانانو ته اجازه ورکړل شوې وه چې له افغانستان ته ستانه شي.
هغه افغاني کورنۍ چې د لارو بندېدو له امله له یوې میاشتې راهیسي په بېلابېلو ځایونو کې بند پاتې دي د یکشنبې په ورځ یې د یو لاریون پر مهال د ژر بیرته ستنېدو غوښتنې کولې. د دوی په خبره چې اوږد انتظار له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي.