طالبان د نورستان د برګمټال او کامدېش ولسوالیو د اصلي لارو پرانېستلو پرځای بدیلې لارې جوړوي

د لښکرګاه ځینو اوسېدونکو د سې شنبې په ورځ، د وري پر ۱۱مه، وویل، چې نن درېیمه ورځ ده چې د طالبانو د امربالمعروف محتسبان او د حوزې پولیس د ښځو اړوند توکو په پلورنځیو کې ګرځي او ښځې د هغوی د حجاب د څرنګتیا له امله ترټي.

د لښکرګاه یوه اوسېدونکي وویل چې « د امربالمعروف محتسبین د مارکیټونو په دروازو کې ولاړ وي او کومې مېرمنې چې د دوی د خوښې مطابق حجاب نه وي اچولی، یا هم بې محرمه مارکیټونو ته ځي، هغه نه پرېږدي او د سپارښتنې پر ځای بد او رد ورته وايي.»

یو تن وویل، چې د امربالمعروف د محتسبینو ناوړه چلند د ځايي خلکو غبرګونونه راپارولي دي.

د لښکرګاه یوه بل اوسېدونکي وویل چې « تېره ورځ د امربالمعروف له محستبانو سره ځینو خلکو جنجال هم کړی، چې ولې مېرمنو ته بد الفاظ کاروي.»

یو هټیوال وویل، چې د طالبانو د امربالمعروف د محتسبینو ددې چلند له امله یو شمیر دوکانداران د شکایت لپاره د هلمند د امربالمعروف ریاست رییس محمد امین بدخشاني ته ورغلل او رییس ته یې د دوی د محتسبینو له لوري له مېرمنو سره د ناوړه چلند په اړه خبر ورکړ خو بدخشاني دوکاندارانو ته په لیدنه کې ویلي، چې مېرمنې باید بازار ته له محرم پرته لاړې نه شي او د حجاب پرځای چادرۍ پر سر کړي.

د لښکرګاه ځینې دوکانداران وايي، چې د طالبانو محتسبان نه یوازې له مېرمنو سره بد چلند کوي بلکې هغه دوکانداران یې هم له ځان سره وړي او دوکانونه یې تړلي، چې ږیرې یې کمې کړې او خرېیلې وې.

تر دې وړاندې د کندهار ښار یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي و، چې د طالبانو د امربالمعروف محتسبینو په لارو کې چېک پواینټونه اچولي او ځوانانو ته د ږېرې د نه خرېيلو، د مفشنو وېښتانو د نه جوړولو او د موسيقۍ نه اورېدو لارښوونې کوي.

نوموړي افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې د افغانستان په سړوسیمو کې نوی تعلیمي کال بیا په داسې حالت کې پیل شوی، چې د نجونو پرمخ د ښوونځي دروازې لا هم تړلې دي.

هغه زیاتوي: "خو ما چې د جګړې په اړه د خپلو وطندارانو څومره جذبه ولیده، د ښوونځیو په اړه د هغې پېنځه سلنه هم نه تر سترګو کیږي."

شینواری پر افغان فعالانو غږ کوي، چې که د جګړې پر ځای د نجونو د ښوونځیو لپاره په مشترک ډول غږ پورته کړي او پر طالبانو فشار راوړي، د افغانستان راتلونکی تضمینولی شي.

د یادونې وړ ده، چې طالبانو یو ځل بیا نوی تعلمي کال پرته د نجونو له ښوونځیو او پوهنتونونو څخه پیل کړ.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت نن سې شنبه، د وري پر ۱۱مه ویلي، چې په دې ناسته کې د بشري مرستو د همغږۍ په برخه کې د یوناما له مرستیال اندریکا راتویته سره په افغانستان کې د یونېسف تاج الدین ایوال، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ رییس عرفات جمال او د افغانستان لپاره د کډوالو نړۍوال سازمان مشره میهیونګ هم ګډون در لود.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې د بشري مرستو د همغږۍ په برخه کې د یوناما مرستیال اندریکا راتویته ویلي، چې د پاکستاني په بریدونو کې د کډوالو نړیوال سازمان تاسیسات هم زیانمن شوې او له پولې سره نږدې د کډوالو په پنډغالو کې ناچاودي توکي بېرته پاکولو ته اړتیا لري.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، راتویته په خپلو خبرو کې ویلي، چې د پاکستان د بریدونو له امله د ولسي خلکو مرګ ژوبله او د ولسونو بېځایه کېدل د اندېښې وړ او زړه بوږنوونکې مسله ده.

نوموړي زیاته کړې، چې په نړۍ کې پرناورینونو سربـــېره یوناما توانېدلې، چې افغانستان ته د بشري مرستو لپاره د پام وړ بودجه راجلب کړي او په دې برخه کې به هڅې لادوام ولري.

په دې ناسته کې د طالبانو د کډوالو وزیر عبدالکبیر ویلي، چې د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت په شپږو سرحدي ولایتونو کې د پاکستان د بمباریو له امله بېځایه شویو ته مرستې وېشلې دي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان په بریدونو کې پر ډیورنډ کرښه پرتو ولسوالیو څخه ولسي خلک بېځایه شوي دي او خوندي ځایونو ته تللي دي.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، له دې جملې څخه ۴ میلیونه ډالر صادرات او ۵۳۴ میلیونه ډالر واردات شوي، چې دا د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ په توازن کې د وارداتو لوړوالی ښيي.

طالب چارواکي زیاتوي، افغانستان روسیې ته بېلابېل خوراکي او غیرخوراکي توکي صادر کړي دي، خو په بدل کې یې له روسیې څخه تر ډېره خوراکي مواد او سون‌توکي، په ځانګړي ډول تېل او ګاز وارد کړي دي.

په وروستیو کلونو کې د طالبانو او روسیې ترمنځ سوداګریزې اړیکې ښې شوې دي.

له ۲۰۲۱ وروسته، چې طالبان پر افغانستان واکمن شول، مسکو له طالب چارواکو سره د اړیکو پراخولو لپاره یو نسبتا عملي او اقتصادي چلند غوره کړ او وروسته یې ددې ډلې اداره په رسمیت وپېژندله.

د دواړو خواوو ترمنځ د سوداګرۍ کچه په ځانګړي ډول د انرژۍ او اساسي توکو په وارداتو ولاړه ده، ځکه افغانستان د تېلو، ګاز او غلو په برخه کې له روسیې پر وارداتو ډېره تکیه لري.

تورخم دروازه نن یو ځل بیا د کډوالو د ستنېدو لپاره خلاصه شوې، پاکستاني چارواکو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي چې په لنډي کوتل کې ۱۵۷ افغان زندانیان به له قانوني پروسې وروسته طالبانو ته وسپارل شي.

پاکستان د مارچ میاشتي په ۲۶مه هم د تورخم لار د کډوالو پر مخ خلاصه کړې وه، خو پر ډیورنډ کرښه د دواړو هېوادونو ترمنځ د جګړې د بیا پيلېدو وروسته دغه لار بنده شوه.

تورخم لار لا هم د عامو خلکو او سوداګرۍ پر مخ تړلې ده. د لارې خلاصېدو لپاره دواړه خواوي یو بل ته شرطونه لري.