اروپايي هوايي امنیت اداره: جګړې او ډرونونو د نړیوالو الوتنو لپاره جدي ګواښونه رامنځته کړي

رویټرز په یوه راپور کې زیاته کړې چې د تابعیت او کډوالۍ خدماتو ادارې ویاند وویل: «دغه ادارې د هغو پناه غوښتونکو لپاره چې په بشپړه توګه ارزول شوي او د لوړ خطر لرونکو هېوادونو څخه نه دي، د دوسیو د ارزونې ځنډ ختم کړی دی» هغه زیاته کړه چې د کډوالو لپاره به سختې امنیتي پلټنې او ارزونې دوام ولري.

یادې ادارې دا نه دي‌ ویلي چې کوم هېوادونه «د لوړ خطر نه» بلل کیږي.

واشنګټن په نومبر میاشت کې د پناه غوښتنې پروسه ځکه بنده کړه چې ټرمپ ادارې د بایډن د دورې ارزونې ناکامه وګڼلې چې له کبله یې یو افغان کډوال امریکا ته داخل شوی او د ملي ګارډ پر غړو یې برید کړی.

د دې پېښې نه مخکې هم د ټرمپ اداره د کډوالۍ پر ضد سخت کمپاین روان کړی و. د جولای په میاشت کې امریکا د ۱۲ هېوادونو پر وګړو د سفر بندیز ولګول او د ملي ګارډ پر غړو د برید وروسته دا بندیز نور هم پراخ شو او اووه نور هېوادونه هم پکې شامل شول.

په دې اعلامیه کې، چې د متحده عربي اماراتو، د هاشمي اردن پاچاهۍ، د ترکیې جمهوریت، د مصر عربي جمهوریت، د اندونیزیا جمهوریت، د پاکستان اسلامي جمهوریت، د سعودي عربستان پاچاهۍ او د قطر دولت د بهرنیو چارو وزیرانو له‌خوا خپره شوې، ټینګار شوی چې په اشغال شوي بیت‌المقدس کې د مسلمانانو او مسیحیانو پر وړاندې د اسراییل له‌خوا لګول شوي محدودیتونه د منلو وړ نه دي.

د یادو هېوادونو چارواکو هغه اقدامات د دیني ازادیو ښکاره سرغړونه وبلله چې له مخې یې مسلمان لمونځ کوونکي مسجدالاقصی (الحرم الشریف) ته له ننوتلو منع شوي دي. دوی همداراز د نخل یکشنبې (Palm Sunday) په مراسمو کې د ګډون لپاره د قیامت کلیسا ته د بیت‌المقدس د لاتین پاتریارک او د مقدسې ځمکې د مسوول په څېر د مسیحي دیني مشرانو د تګ مخنیوی هم په کلکه وغانده.

په اعلامیه کې راغلي، چې د اسراییل پرله‌پسې اقدامات د نړۍوالو قوانینو په ځانګړې توګه د نړۍوالو بشردوستانه حقونو ښکاره نقض دی او همدارنګه په بیت‌المقدس کې د مقدسو ځایونو تاریخي او حقوقي وضعیت ته سپکاوی بلل کېږي. وزیرانو ټینګار کړی، چې دا کړنې د عبادت ځایونو ته د ازاد لاسرسي حق په جدي توګه زیانمنوي.

د بهرنیو چارو وزیرانو همدارنګه د اسراییل هره هغه هڅه رد کړې، چې غواړي په بیت‌المقدس کې د اسلامي او مسیحي مقدسو ځایونو اوسنی تاریخي او حقوقي حالت بدل کړي او د دې وضعیت د درناوي غوښتنه یې کړې ده. هغوی څرګنده کړه، چې اسراییل د «اشغالګر ځواک په توګه په اشغال شوي بیت‌المقدس» هېڅ ډول حاکمیت نه‌لري.

په اعلامیه کې دا هم ویل شوي، چې د مسجدالاقصی دروازې د ۳۰ پرله‌پسې ورځو لپاره تړل شوې وې، چې په‌کې د روژې مبارکه میاشت هم شامله ده او دا کار د اسراییل د نړۍوالو ژمنو او قوانینو جدي سرغړونه بلل شوې ده. وزیرانو د دغو اقداماتو د خطرناکو پایلو په اړه د سیمې او نړۍ د سولې او امنیت لپاره خبرداری ورکړ.

د اعلامیې په بله برخه کې راغلي، چې د مسجدالاقصی ټول ۱۴.۴ هکټاره مساحت (الحرم الشریف) یوازې د مسلمانانو د عبادت لپاره ځانګړی شوی دی او د بیت‌المقدس د اوقافو اداره چې د اردن د اوقافو او اسلامي چارو وزارت پورې تړلې ده، یوازینۍ قانوني مرجع ده چې د دې مقدس ځای اداره او تنظیم پر غاړه لري.

په پای کې، د بهرنیو چارو وزیرانو له اسراییل څخه وغوښتل چې ژر تر ژره د مسجدالاقصی دروازې بېرته پرانیزي، د بیت‌المقدس په زاړه ښار کې لګول شوي محدودیتونه لرې کړي او له دې مقدس ځایه د مسلمانو لمونځ کوونکو د مخنیوي څخه لاس واخلي. هغوی همدارنګه له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې قاطع دریځ غوره کړي او اسراییل دې ته اړ کړي چې په بیت‌المقدس کې د اسلامي او مسیحي مقدسو ځایونو پر وړاندې خپلې ناقانونه او سرغړونکي کړنې ودروي.

د جهل مګسي ولسوالۍ مرستیال امنیه قوماندان سید رحمت شاه افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د پېښې ټپیان روغتون ته لېږدول شوي دي.

په ټپیانو کې درې تنه پولیس دي.

هغه زیاته کړې چې سیمه اوس مهال د پولیسو تر کنټرول لاندې ده او امنیتي ځواکونه ګزمې کوي.

بلوچستان په دې وروستیو کې د ګڼو امنیتي پېښو شاهد دی.

د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت ځانکړې استازې فلور حسن ناهوم د هند اې این ای ټلوېزیون سره په مرکه ویلي، چې پاکستان پخپله د جهادي ترهګرۍ په نړۍ کې یوه لویه ستونزه ده.

نوموړې په دې باور ده، چې پاکستان کولی شي هڅه وکړي خو هغه وايي چې ډاډه نه ده بریالی شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي ددوشنبې په ورځ وویل، چې ایران د پاکستان په غونډو کې ګډون نه لري.

دا په داسې حال کې ده، چې اسلام اباد په تیرو دوو ورځو کې د سعودي عربستان، ترکیې او مصر د بهرنیو چارو وزیرانو کوربه توب وکړ.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار اعلان وکړ، چې اسلام اباد به په راتلونکو ورځو کې د ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د "معنا لرونکو مذاکراتو" کوربه توب وکړي.

دغه دوه ورځنی کنفرانس د «والدای» د خبرو اترو مرکز او د ازبکستان د ستراتیژیکو مطالعاتو انستیتوت په کوربه توب جوړیږي، چې د دواړو هېوادونو ګڼ شمېر حکومتي چارواکي او کارپوهان به پکې ګډون ولري.

په ګډونوالو کې د روسیې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال میخاییل ګالوزین، د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت سلاکار شوهرات یګیتال‌یف او د دواړو هېوادونو سفیران شامل دي.

د کنفرانس د جوړوونکو په وینا، دا غونډه د دوه هېوادونو د سیاسي او علمي استازو ترمنځ د نظرونو د تبادلې لپاره دودیزه بڼه لري.

په ترمذ ښار کې د دې غونډې د ترسره کولو موخه دا ده، چې یاد ښار له افغانستان سره نږدې او د «دوستۍ» د پل په څېر مهم ځای کې موقعیت لري.

د کنفرانس د بحث وړ مواردو په تړاو ویل شوي چې روسیه او ازبکستان دواړه له افغانستان سره په اقتصادي او امنیتي چارو کې د رغنده تعامل لپاره لېواله دي او په ځانګړې توګه په سویلي او ختیزې اسیا کې د ثبات ټینګښت ته ارزښت ورکوي.

سربېره پر امنیتي موضوعاتو، په دې غونډه کې د «شمال–جنوب» ټرانزیټي دهلېز پراختیا، کډوالي، اقلیمي بدلونونه، د اوبو سرچینې او د اقتصاد ډیجیټلي کول هم د بحث اړوند نور ټکي ګڼل شوي دي.