د فرانسې ولسمشر: د زور له لارې د هرمز تنګي پرانېستل غیر واقعي دي

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ددغه هېواد له لوړپوړو پوځي چارواکو او د کابینې له غړو سره په ناسته کې په سیمه کې د روان کړکېچ له امله اندېښنه ښودلې او وايي، چې په سیمه کې روانو شخړو د دغه هېواد پر اقتصاد منفي اغیز کړی دی.

نوموړي زیاته کړې چې د سیمې نارامه وضعیت او د جګړو اغېزو د پاکستان اقتصاد تر ډېره متضرر کړی او له جدي ستونزو سره یې مخ کړی دی.

همدارنګه نوموړي ویلي، چې پاکستان به په سیمه کې د جګړې د درولو او اوربند لپاره خپلې هڅې دوامداره وساتي.

نوموړي دا څرګندونې پرداسې مهال کړې، چې پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې له افغان طالبانو سره په کړکېچ کې ښکېل دی او ورسره سم پر ایران د امریکا او اسراییل له برید وروسته په یاد هېواد کې د تېلو بیې خورا لوړې شوې دي.

پاکستان د ایران د کړکېچ د هوارۍ او خبرو اترو زمینې برابرولو لپاره څو ورځې وړاندې د څلور اړخیزې ناستې کوربه‌توب هم وکړ او اوس یې د چین په کوربه‌توب له طالبانو سره د خبرو لپاره چین ارومچي ته پلاوی لېږلی دی.

د هغه په وینا، جګړې د دوی د سوداګرۍ راتلونکی ګواښي او د عوایدو کچه یې کمه کړې ده.

مظفر علي غلام څلور کاله وړاندې د خپل تره د بلنې پر اساس دوبۍ ته تللی و، څو په پاکستان کې خپلې کورنۍ ته کور او ژوند ورغوي.

دغه ۲۷ کلن ځوان د موټرچلوونکي په توګه په دوبۍ کې په۱۲ ساعته کارونو بوخت و او د خپلې تنخوا لویه برخه یې خپلې میرمنې او درې ماشومانو ته استوله. کله چې ایران یوه میاشت وړاندې په متحده عربي اماراتو توغندي او ډرون بریدونه پیل کړل، دوی له دوبۍ نه د تښتیدو کوم پلان نه درلود، ځکه وس یې نه درلود.

د مارچ پر۷مه د ایران د یوه توغندي یوه ټوټه د غلام پر موټر ولګېده او هغه سملاسي ووژل شو. د نوموړي تره مسعود وویل: «زه هره ورځ هغه یادوم، او لا مې هم باور نه کیږي، چې هغه نور له موږ سره نشته. کله نا کله داسې احساس کوم چې لا هم له موږ سره دی».

په دغه ښار کې، چې ۴ میلیونه نفوس لري، اوس سړکونه لږ ګڼه ګوڼه لري او د ساحل کلبونه یوازې د معمول نیمایي لیدونکي لري.

محمد شهباز، چې ۱۰ کاله وړاندې له پاکستان نه دوبۍ ته تللی، واشنګټن پوسټ ته وویل چې د ماهي بازار کې یې عواید کم شوي، د توکو بیې دوه برابره شوې او ژوند خورا ګران شوی دی.

په صنعتي سیمه ال کوز کې د کډوال کارګر ژوند ساده او له ننګونو ډک دی، خو دوی هڅه کوي خپلې دندې ترسره کړي او کورنیو ته پیسې واستوي.

د افریقن کویین رستورانت مشر وویل چې دوبۍ د هغه لپاره فرصتونه برابر کړي او د ژوند راتلونکی یې جوړ کړی، خو د ښار د راتلونکې په اړه اندیښمن دی: «دا زموږ کور دی. هر څه چې په دوبۍ کې کیږي، له موږ سره کیږي».

په دوبۍ کې د افغانستان د جمهوري حکومت له مهال راهیسې ګڼ افغان میلیونران اوسیږي او د تېر حکومت ګڼو وزیرانو او چارواکو د دغه ښار په ګرانبیه او لوکسو سیمو کې کورونه پېرلي او ځینې یې سوداګري کوي.

هغه د چهارشنبې په ورځ (د وري ۱۲مه) په سن‌پترزبورګ کې یوې خبري غونډې ته وویل: «ازبکستان د خپلواکو هېوادونو د ګډو ګټو په ټولنه کې زموږ شریک دی او له افغانستان سره د اړیکو په پراختیا کې یو مهم شریک هم دی».

هغه زیاته کړه: «موږ د افغان-ټرانس دهلېز پراختیا لپاره ګډه همکاري رامنځته کوو». دغه روسي چارواکي وویل، په ازبکستان کې ډېرې پروژې روانې دي او روسیه تمه لري چې روسي شرکتونه به په دغه پروژو کې برخه واخلي.

انډري نیکیټین په ځانګړي ډول د افغان-ترانس اورګاډي (رېل پټلۍ) پروژه یاده کړه. له دې مخکې د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د افغان-ترانس د اورګاډي پروژې د امکان‌ سنجۍ نړۍوال هوکړه‌لیک لاسلیک کړی و.

دغه هوکړه‌‌لیک د افغانستان، ازبکستان او پاکستان ترمنځ د سیمې د ترانسپورټي دهلېز چوکاټ ټاکي.

د الشرع د دفتر په اعلامیه کې راغلي چې د برېټانیا پاچا د سوریې له خلکو څخه د ملاتړ او د دغه هېواد د بیا رغونې پر اړتیا ټینګار کړی دی.

دا له هغه وروسته د الشرع لومړنی رسمي سفر دی چې په ۲۰۲۴ کال کې د بشار اسد رژیم نسکور شو. هغه د دې سفر پر مهال د برېټانیا له لومړي وزیر کی‌یر سټارمر سره هم وکتل او د سیمې پر مهمو مسایلو او دوه اړخیزو همکاریو یې خبرې وکړې.

سټارمر د داعش پر وړاندې د سوریې د حکومت د اقداماتو هرکلی وکړ او د «لا نږدې همکارۍ» پر اړتیا یې ټینګار وکړ. په ځانګړې توګه د ناقانونه کډوالو د بېرته ستنولو، د سرحدونو د امنیت د پیاوړتیا او د انساني قاچاق پر ضد د مبارزې په برخو کې یې سره په همکاریو خبرې وکړې. دواړو لورو همدارنګه د ایران پر وړاندې د امریکا او اسراییل د جګړې او د هُرمز تنګي د بیا پرانیستلو په اړه هم بحث وکړ.

برېټانیا د ۲۰۲۵ کال په جولای میاشت کې له سوریې سره خپلې ډیپلوماټیکې اړیکې بېرته پيل کړې. دا ګام د سیاسي بدلون د ملاتړ، د اقتصادي بیارغونې د مرستې او د ناقانونه کډوالۍ د کمولو په موخه اخیستل شوی و. د ۲۰۱۱ او ۲۰۲۱ کلونو ترمنځ، د سوریې د کورنۍ جګړې وروسته نږدې ۳۱ زره سوری وګړو په برېتانیا کې پناه واخیسته.

لندن ته له سفر مخکې، الشرع په برلین کې د جرمني له لومړي وزیر فرېدریښ مېرڅ سره وکتل. جرمني په اروپایي ټولنه کې د سوریایي کډوالو تر ټولو لویه کوربه ټولنه ده. دواړو لورو په برلین کې هوکړه وکړه چې شاوخوا ۸۰ سلنه هغه سوریان چې په دغه هېواد کې مېشت دي، د راتلونکو درېیو کلونو په ترڅ کې به خپل هېواد ته بېرته ستانه شي.

د الشرع دا اروپایي سفر په داسې حال کې ترسره کېږي چې سوریه هڅه کوي د کلونو انزوا وروسته خپل نړیوال دریځ پیاوړی کړي او د هېواد د بیارغونې لپاره د لوېدیځ ملاتړ تر لاسه کړي.

د راپور له مخې، د لوهانسک له ۹۹ سلنې څخه زیاته برخه، چې روسیې په ۲۰۲۲ کال کې د خپلې سیمې په توګه اعلان کړې وه، تر ډېره وخته د روسیې تر کنترول لاندې وه.

دې ادعا ته کییف او ډیری لویدیز هېوادونه د غصب په سترګه ګوري.

د روسیې دفاع وزارت ویلي، «د لویدیز پوځي ډلې واحدونو د لوهانسک د خلکو جمهوریت بشپړ ازادي ترلاسه کړه»، چې د مسکو له نظره د دې سیمې رسمي نوم دی.

رویټرز په خپلواکه توګه د جګړې د ډګر راپور نه دی تایید کړی او اوکراين لا تر اوسه په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښوولی.

لوهانسک د دونباس صنعتي سیمې له دوه برخو څخه یوه ده. بله برخه یې دونڅک ده.

کرملین د چارشنبې په ورځ ټینګار وکړ چې د اوکراين ځواکونه باید د دونڅک هغه برخه پرېږدي چې روسیه یې نه کنترولوي، څو د جګړې «تود پړاو» پای ته ورسي، خو کییف دا غوښتنه څو ځله بې معنا بللې ده.

د روسیې د دفاع وزارت ویلي چې ځواکونو یې د اوکراين په خارکیف سیمه کې د ورکنیا پیساریوکا کلي او د زاپوریژیا په سویل ختیځ کې د بویکوفه کلي هم تر خپل کنترول لاندې راوستي، خو رویټرزوايي، دغه رپوټونه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.