فضلي: ملګري ملتونه باید د پاکستان له لوري د ۷۶۱ افغانانو د وژلو موضوع پر وړاندې اقدام وکړي

اوچا زیاته کړې، چې میلیونونه خلک په افغانستان کې د ځمکني ماینونو د چاودنو له ګواښ سره ژوند کوي. د راپور له مخې، د هېواد شاوخوا دوه پر درېمه برخه د ناپوخته چاودیدونکو توکو ( یو ایکس او) له امله ککړه شوې ده.

دغه سازمان ویلي، چې هره میاشت له ۵۰څخه زیات کسان، چې ډېری یې ماشومان دي، د دې خطرونو قرباني کېږي.

له دې وړاندې، د افغانستان د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکونکي، ریچارډ بینېټ، نړیواله ټولنه هڅولې وه چې په افغانستان کې د ماین پاکولو پروګرامونو کې پانګونه وکړي.

همدارنګه، د سور صلیب نړیوال کمیټې راپور ورکړی چې په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې شاوخوا ۲۱۷د ماین چاودنې پېښې شوې، چې له امله یې ۴۶۷کسان ټپیان یا وژل شوي دي.

د دغه پاکستاني چارواکو په وینا، په دې عملیاتو کې د طالبانو ګڼ شمېر پوځي مرکزونه او تجهیزات هم له منځه تللي دي.

هغه زیاته کړې چې راپورونه ښيي د طالبانو۲۸۶پوستې له منځه تللې او ۴۴نورو پوستو د نیولو ادعا یې وکړه.

تارړ ویلي چې همدارنګه ۲۴۹وسایط لکه ټانکونه، زغره‌ وال موټرونه، توپونه او بې‌پیلوټه الوتکې ویجاړې شوې او ۸۱هغه اهداف چې د طالبانو د «ترهګریز مرکزونو» په نوم یادیږي، د هوايي بریدونو له لارې په ټوله افغانستان کې هدف ګرځېدلي دي.

بلخوا، طالبان ادعا کړې چې د پاکستان وروستي بریدونو کې شاوخوا ۷۶۱ملکیان وژل شوي او ۶۵۰نور ټپیان شوي دي. د طالبانو په خبرپاڼه کې ویل شوي چې د حوت له ۴مې تر حمل ۱۶مې، پاکستاني پوځ نهه ولایتونه، په شمول کابل، قندهار، پکتیکا، پکتیا او ننگرهار بمبار کړي، چې ډېری زیانونه یې پر ملکیانو باندې راغلي دي.

تر اوسه طالبانو د پاکستاني چارواکو د تلفات او بریدونو په اړه رسمي تبصره نه ده کړې. مخکې له دې، ځینې سرچینې تایید کړې چې پاکستاني پوځ د څو قول اردوګانو په ګډون، د بګرام هوایي اډه او د طالبانو د ځانګړو ځواکونو مرکز په قندهار کې هم بمبار کړی دی.

هغه نن د يکشنبې په ورځ د خېبرپښتونخوا په سوات کې یوې غونډې ته په وينا کې ويلي، «امریکا غواړي چې د باګرام هوايي اډه به د چین پر ضد وکاروي او د دغه اډې د نیولو ټېکه یې د پاکستان پوځ ته ورکړې ده، نو ځکه په افغانستان کې جګړه کوي.»

نوموړي د پاکستان له خوا افغانستان سره د جګړې په ترڅ کې ویلي، «د پاکستاني جنرالانو څخه پوښتنه کوم چې په کابل کې یې کوم طالب مشر وژلی دی؟ ته راځې په کونړ کې بې ګناه افغانان وژنې په هغو بمباري کوې.»

هغه ويلي، پاکستان په جلال اباد او پکتيا کې خلک وژني.

پاکستان د فيبرورۍ د مياشتې د وروستيو راهیسې د افغانستان په بېلابېلو سيمو کې بمبارۍ کړي او ادعا کوي، چې د تحریک طالبان پاکستان پرضد یې دغه عمليات ترسره کړي او د هغو اهداف یې په نښه کړي دي.

د پاکستان د بمباريو په ځواب کې افغان طالبانو هم د ډېورنډ په کرښه د پاکستاني ځواکونو پر ضد غچ اخیستونکي عملیات او په پاکستان کې د ډرون بريدونه ترسره کړي.

مختار يوسفزي ادعا کړې، چې تحريک طالبان پاکستان د پاکستاني پخوانيو پوځي او استخباراتو مشرانو کونړ ته لېږدولي و، ترڅو د افغان طالبانو سره په شریکه د افغانستان د جمهوري حکومت پرضد جګړه وکړي.

له دې سره سم، د هېواد په سویل ختیځ کې د طالبانو د ۲۰۳ قول اردو چارواکو ویلي، تر اوسه د پاکستاني لوري یوه پوسته په نښه شوې او د یوه پاکستاني سرتېري جسد د طالبانو لاسته ورغلی دی.

د یادې قول اردو منسوبینو په یوې ویډیو کې د راوړل شوي پاکستاني سرتېري جسد په ښودلو سره وايي، په یاده جګړه کې تر اوسه ۴ پاکستاني سرتېري وژل شوي، خو خپل لوري ته د اوښتې مرګ‌ژوبلې په اړه څه نه‌وايي.

پاکستاني لوري لا تر اوسه په دې تړاو څه‌ نه‌دي ویلي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مرستیال ارین زړګي په مشرۍ یو ۴۰ کسیزه سوداګریزه پلاوی ازبکستان ته تللی او د فرغانې ولایت په قوقان ولسوالۍ کې د ازبکستان د خصوصي سکټور له غړو سره کتلي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د یکشنبې په ورځ (د وري ۱۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، په دې کتنه کې د دواړو هېوادونو د سوداګرو ترمنځ په بېلابېلو سکتورونو، په ځانګړي ډول د جامو، اومه توکو او درملو په برخو کې، د څه باندې ۶۵ میلیونو امریکایي ډالرو په ارزښت ۱۰ سوداګریز هوکړه لیکونه لاسلیک شول.

د خبرپاڼې له‌مخې، د خصوصي سکټور یاد افغان پلاوي د دغه سفر په ترڅ کې په یاد ولایت کې د خدایار خان ماڼۍ تاریخي سیمې، بازارونو او د قوقان ښار د جامو، کاشي او کناف تولیدي لویې صنعتي فابریکې هم ولیدلې او د دې سیمې له صنعتي او سوداګریزو وړتیاوو سره له نږدې بلد شول.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ د اړیکو له خرابوالي او همداراز د سوداګریز بهیر له درېدو وروسته افغان سوداګر هڅې کوي، چې د افغانستان د اړتیا وړ توکي له نورو هېوادونو او په ځانګړې توګه له منځنۍ اسیا برابرې کړي.