د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند: پاکستاني پوځ د امریکا لپاره د «باګرام نیولو ټېکه» اخیستې ده

له دې سره سم، د هېواد په سویل ختیځ کې د طالبانو د ۲۰۳ قول اردو چارواکو ویلي، تر اوسه د پاکستاني لوري یوه پوسته په نښه شوې او د یوه پاکستاني سرتېري جسد د طالبانو لاسته ورغلی دی.

د یادې قول اردو منسوبینو په یوې ویډیو کې د راوړل شوي پاکستاني سرتېري جسد په ښودلو سره وايي، په یاده جګړه کې تر اوسه ۴ پاکستاني سرتېري وژل شوي، خو خپل لوري ته د اوښتې مرګ‌ژوبلې په اړه څه نه‌وايي.

پاکستاني لوري لا تر اوسه په دې تړاو څه‌ نه‌دي ویلي.

سهیل اپریدي د یکشنبې په ورځ په باجوړ کې د امن جرګې په نامه یوه لویه غونډه کې د وینا پرمهال وویل، چې پښتانه او د قبایلي سیمو اوسېدونکي د پاکستان د دفاع په لومړۍ کرښه کې پاتې شوي، خو نور اجازه نه ورکوي، چې د ډالرو او پردیو ګټو لپاره د جګړې قرباني شي.

نوموړي ویلي، چې له دې ورسته به پښتانه د پاکستان دفاع کوي، خو په هېڅ صورت به د ډالري جګړو لپاره قرباني نه ور کوي.

سهیل اپريدي په قبایلي سیمو کې د پاکستان د پوځ پالیسیو ته په په اشاره زیاته کړې:« له ۷۸ کلونو راهیسې په دوامداره توګه د دوی همدا مفکوره ده، چې پښتانه او قبایلو ته خوشحالي نه ورکوو، تعلیم نه ورکوو. دوی ته به تل همدا وايو چې پر پاکستان سخته ده، ټوپک راواخله، پر پاکستان سخته ده ځان شهید کړه. ځان قربان کړه. زه نن هم انکار نه کوم، نن هم چې پر پاکستان سخته راشي، زه به ټوپک اوچتوم. زه به قرباني ورکوم، خو زه ستا د ډالرو لپاره نور خپل ځان نه قرباني کوم، نه قرباني کوم...».

نوموړي ویلي، چې د خیبر پښتونخوا په قبایلي سیمو کې د طبیعي کانونو د لټولو په موخه دا سیمې ناامنه شوې او قبایل نور باید په پردیو جګړو کې برخه وا نخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده وړاندې د پاکستان حکومت په باجوړ کې د پوځي عملیاتو په نامه زرګونه کسان کډې کولو ته اړاېستل. ایالتي حکومت د مرکزي حکومت له دغې پریکړې سره مخالفت ښودلی و او ویلي یې وو، چې عملیات د ستونزې حل نه دی.

افغان مدني ټولنې د شنبې په ورځ (د وري ۱۵مه) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، د پاکستان او طالبانو ترمنځ روانې جګړې د ملکیانو لپاره سختې پایلې لرلي دي. راپور ښيي، چې د فبرورۍ له ۲۶مې راهیسې په یاده جګړه کې لږ تر لږه ۲۸۹ ملکیان وژل شوي یا ټپیان شوي، چې نیمایي یې ښځې او ماشومان دي او همداراز شاوخوا ۴۰ زره خلک بې‌ځایه شوي او د خلکو څه باندې ۳۰۰ کورونه او په کابل کې د نشه‌یي توکو د روږدو مرکز هم ویجاړ شوي دي.

د راپور له‌مخې، د پاکستان د هوایي او ځمکنیو بریدونو او د طالبانو د «غیر رسمي» واکمنۍ له امله روانې جګړې د افغانستان په لسو ولایتونو کې د ملکیانو د ژوند او خوندیتوب لپاره جدي خطرونه رامنځته کړي دي. راپور زیاتوي، د پاکستان ادعا چې عملیات یې یوازې د طالبانو پر وسله‌والو مرکزونو دي، ملکیانو ته د اوښتو له پراخو زیانونو سره په ټکر کې ده.

په راپور کې راغلي: «د طالبانو رژیم د افغانستان په خاوره کې د تحریک طالبان پاکستان (TTP) فعالیت ته اجازه ورکوي، چې دا هم د نړیوالو قوانینو له‌مخې د زور له کارونې غیر قانوني عمل ګڼل کېږي.»

د مدني ټولنې په راپور کې ویل شوي: «د افغانستان خلک د خوراک، اوبو، پناه‌ځای، زده کړو او روغتیايي خدماتو له حق محروم شوي. دا وضعیت د سیمې د امنیت او ثبات لپاره جدي ګواښ دی او امنیت شورا باید بېړنی اقدام وکړي.»

مدني ټولنې د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په لیکلي ډول ویلي: «دا کړنې د ملګرو ملتونو د منشور له دویمې مادې ښکاره سرغړونې دي. موږ غواړو چې امنیت شورا د ۳۹ مادې پر بنسټ رسمي پرېکړه وکړي او د ټولو غیر قانوني سرحدي بریدونو د سمدستي پای ته رسولو غوښتنه وکړي.»

د راپور له‌مخې، امنیت شورا د افغانانو د حقونو د خوندي کولو په برخه کې ځانګړی مسوولیت لري، ځکه د ملکیانو حقونه په سیسټماتیک ډول له پامه غورځول شوي دي.

د راپور په پای کې مدني ټولنې امنیت شورا ته د اووم فصل له‌مخې د عمل کولو غوښتنه کړې، څو د پاکستان او طالبانو کړنې ودرول شي، د ملکیانو ساتنه یقیني شي او د مسوولینو محاسبه وشي.

د یادونې وړ ده، چې پاکستان له څو میاشتو راهیسې پر افغانستان په دې پلمه بریدونه کوي، چې ګواکې طالبانو ټي‌ټي‌پي وسله‌والو ته پناه ورکړې، خو طالبانو په وار وار د پاکستان دغه ادعا رد کړې او ټي‌ټي‌پي یې د پاکستان کورنۍ مساله بللې ده.

اسد قیصر د شنبې په ورځ (د وري ۱۵مه) په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي: «زه د چین ولسي جمهوریت ته صادقانه مننه وایم چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د خبرو د بیا پیل په برخه کې یې رول ولوباوه.»

هغه زیاته کړې، په دې حساسو نړیوالو او سیمه‌ییزو شرایطو کې، په ځانګړې توګه د امریکا، اسراییل او ایران ترمنځ د کړکېچونو د پراختیا پر مهال، ګاونډي هېوادونه اړ دي چې خبرو ته لومړیتوب ورکړي.

نوموړی زیاتوي: «دې کړکیچ سیمه کې اقتصادي فشارونه، د انرژۍ کمښت او امنیتي ننګونې زیاتې کړې دي، چې ډیپلوماسي یې نه یوازې اړینه بلکې د وخت یوه حیاتي اړتیا ګرځولې ده.»

قیصر ټینګار وکړ، چې دواړه هېوادونه باید د خبرو بهیر ته په ریښتینولي او جديت سره دوام ورکړي.

هغه همدا راز ویلي: «په اوسني نړیوال چاپېریال کې یوازې صبر، رغنده ښکېلتیا او پراخه ډیپلوماسي کولای شي د سولې، باور بېرته رغولو او متقابلې همکارۍ لارې چارې پرانیزي.»

د یادونې وړ ده، چې د تېرې اونۍ په وروستۍ ورځ د چین په منځګړیتوب د طالبانو او پاکستان منځپوړو چارواکو د دواړو هېوادونو د روان کړکېچ د ختمولو لپاره سره وکتل، خو لا تر اوسه له یادې غونډې څه څرګنده پایله نه‌ده راوتلې.

یادې ادارې زیاته کړې، چې د دغه ورښتونو له کبله د کورونو چتونو او دېوالونو نړېدو له کبله ۱۴۰ کورونه زیانمن شوي دي. د راپور له مخې؛ له ۱۴۰ کورونو څخه ۲۵ کورونه په بشپړ ډول او پاتې نور برسېرن زیانمن شوي دي.

د راپور له مخې؛ دغه زیانونه په بنو، اېبټ‌اباد، کوهاټ، پېښور، نوشهره، باجوړ، لکي مروت، کورمه، هنګو، شانګله، بونیر، مالکنډ، بر دېر، بټګرام، شمالي وزیرستان او ټانک سیمو کې ثبت شوي دي.

یادې ادارې خبرداری ورکړی، چې دغه بارانونه به د اپریل تر ۴مې نېټې دوام وکړي. دغې ادارې له خلکو غوښتي، چې له اړتیا پرته دې سفرونه نه‌کوي. همداراز، له زیانمنو کورنیو سره د مرستو چارې لاهم روانې دي.