د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان په پاکستان کې د افغان خبریالانو د نیولو، ځورونې او جبري شړلو د پېښو پر زیاتېدو اندېښنه ښودلې. د دغه سازمان د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، په تېرو دوو اونیو کې پاکستاني پولیسو درې افغان خبریالان نیولي دي.
سازمان د پنجشنبې په ورځ، د غویي پر درېیمه په یوه اعلامیه کې ویلي، چې یوه ښځینه خبریاله له خپلې کورنۍ سره یو ځای په جبري ډول افغانستان ته شړل شوې، په داسې حال کې چې دوه نور خبریالان لا هم د پاکستاني پولیسو په بند کې دي.
دغه سازمان د امنیتي دلایلو له امله د نیول شویو خبریالانو نومونه نه افشا کوي، خو وایي چې دغه وضعیت په پاکستان کې مېشت ټول افغان خبریالان له جدي ګواښ سره مخ کړي دي.
د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان له پاکستاني حکومت او امنیتي ادارو غوښتي، چې د نړیوالو قوانینو او د کډوالو د اصولو په رڼا کې د افغان خبریالانو له نیولو او ځورونې لاس واخلي. یاد سازمان ټینګار کوي چې خبریالان مجرمان نه دي، بلکې د حقیقت د رسولو مسوولیت لري.
سازمان دغه راز غوښتنه کړې چې بندیان شوي خبریالان دې ژر تر ژره خوشې شي.
راپورونه ښيي چې یوه ښځینه خبریاله که څه هم د قانوني سفر اسناد او د بل هېواد ویزه لري، خو لا هم د پاکستاني پولیسو له خوا نه ده خوشې شوې او د کډوالو یوه پنډغالي ته لېږدول شوې ده.
دغه سازمان وایي چې د خبریالانو او د هغوی د کورنیو جبري شړل هغوی له جدي امنیتي ګواښونو سره مخ کوي او دا عمل د کډوالو د نړیوالو حقونو له کنوانسیونونو سره په ټکر کې دی.
همدارنګه له ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ، د خبریالانو د خوندیتوب نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو له سازمانونو غوښتنه شوې چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو د خوندیتوب لپاره عملي ګامونه واخلي او پر پاکستان فشار زیات کړي چې د افغان خبریالانو د امنیت ډاډ ورکړي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
