نن د غبرګولي ۸مه چې د مئ له ۲۹مې سره برابره ده، د پښتو ژبې نړۍواله ورځ ده. دغه ورځ هرکال د نړۍ په بېلابېلو سیمو کې د پښتنو لهخوا د خپلې ژبې، فرهنګ او ادبي هویت د درناوي په توګه نمانځل کېږي.
خو سږکال هم ګڼ فرهنګي فعالان او لیکوالان وایي، چې پښتو ژبه لاهم له ګڼو ستونزو سره مخ ده او د ژبې د ودې لپاره یوازې احساساتي شعارونه بسنه نهکوي. د خپرو شویو معلوماتو له مخې، مېلیونونه کسان په افغانستان، پښتونخوا او د نړۍ په نورو هېوادونو کې په پښتو ژبه خبرې کوي؛ خو لا هم په علمي، تخنیکي او ښوونیزو برخو کې د یادې ژبې ونډه کمرنګه بلل کېږي.
د کندهار یو ځوان شاعر محمدالله په دې اړه وایي: «موږ تر اوسه د خپلې ژبې د عصري کولو لپاره منظم کار نهدی کړی؛ که پښتو د پوهنتون، ساینس او ټېکنالوژۍ ژبه نهشي، نو راتلونکی نسل به ترې لرې پاتې شي».
په وروستیو کلونو کې خواله رسنیو د پښتو د پراختیا لپاره نوی فرصت برابر کړی او ګڼ ځوانان هڅه کوي، چې په پښتو ډیجیټلي منځپانګې تولید کړي. د پوهنتون یو محصل ثناءالله په دې اړه وایي: «نن سبا ماشومان او ځوانان زیات وخت پر موبایل او انټرنېټ تېروي، که هلته پښتو کمزورې وي؛ نو ژبه به مو ورو، ورو شاته پاتې شي».
بل خوا لیکوالان وایي، د بیان ازادي او فرهنګي چاپېریال د ژبې د ودې لپاره مهم شرط دی. د کندهار یو لیکوال په دې اړه وايي: «ادب او ژبه په محدود چاپېریال کې وده نهشي کولی، لیکوال باید وکولای شي په ازاد ذهن ولیکي، چاپ کړي او خپل فکر له خلکو سره شریک کړي».
فرهنګي فعالان هم اندېښنه لري، چې د کتابونو، رسنیو او فرهنګي فعالیتونو محدودېدل د پښتو د ودې پر بهیر منفي اغېز کوي. د کندهار یو فرهنګي فعال په دې اړه وايي: «که ماشوم ته له وړکتوبه معیاري مورنۍ ژبه ور ونه ښودل شي؛ نو په لوی عمر کې له خپلې ژبې او فرهنګ سره یې اړیکه کمزورې کېږي».
پر خواله رسنیو ډېری ځوانانو لیکلي، چې پښتو باید یوازې د شعر او دود ژبه پاتې نهشي؛ بلکې د اقتصاد، ساینس، رسنیو او نوې ټېکنالوژۍ ژبه هم وګرځي. خلک ټینګار کوي، چې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې دې پښتو ته پراخ ځای ورکړل شي، علمي او تخنیکي کتابونه دې پښتو ته وژباړل شي، د لیکوالانو او رسنیو لپاره دې ازاده فضا رامنځته شي، د ماشومانو لپاره دې معیاري پښتو ښوونیز مواد جوړ شي او پښتو دې په نړۍواله او ډیجیټلي نړۍ کې پیاوړې حضور ولري.
د پښتو نړۍواله ورځ داسې مهال نمانځل کېږي، چې لاهم ګڼ فرهنګیان د ژبې د راتلونکي په اړه اندېښنې لري. دوی باور لري، که عملي او دوامداره کار ونه شي، پښتو به د عصري نړۍ له سیالۍ وروسته پاتې شي.
