خبریال
د کندهار، هلمند، ارزګان او زابل یو شمېر اوسېدونکي وایي، د طالبانو د امر بالمعروف ریاست محتسبان د ږیرې خرېیلو په تور ځوانان نیسي او له دریو تر شپږو ورځو یې په ناڅرګندو توقیف ځایونو کې بندي ساتي. د دوی په وینا، د نیول شویو کسانو په اړه د هغوی کورنیو ته هېڅ معلومات نه ورکول کېږي.
د سویل لویدیزو ولایتونو یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو د امربالمعروف محتسبانو له لوري د ځوانانو نیولو او په ورځو ورځو د هغوی د ورکېدو له امله اندېښمن دي.
یاد کسان وايي، محتسبان ځوانان د ږیرو خرېیلو او کمولو په پلمه نیسي او له ځان سره یې بندي کوي او په اړه یې اړوندو کورنیو ته هېڅ راز معلومات نه ورکوي.
د کندهار ښار اوسېدونکی احمد ولي وايي:« ۱۹ کلن ورور مې پنځه ورځې مخکې ورک شو، کورنۍ مو ډېره وارخطا وه، راډیو ته مو اعلان ورکړ، هېڅ نتیجه یې معلومه نه شوه، د هغه له ټولو ملګرو څخه مو پوښتنه وکړه، هغوی یې هم په اړه معلومات نه لرل، شپږمه ورځ وروسته له امربالمعروف څخه زنګ راته ووهل شو، هلته لاړم ضمانت مې وکړ او ورور مې له ځان سره کور ته راوست».
یو شمېر کسان وايي، چې کله یې یې ځوانان لادرکه شي، دوی اړ کېږي چې د موندلو لپاره یې د ټولنیزو رسنیو او راډیوګانو له لارې اعلانونه خپاره کړي.
په ورته وخت کې یو شمېر کورنۍ وايي، چې د خپلو ځوانانو په لټه یې ان هرات، نیمروز او سپین بولدک ته هم سفرونه کړي دي او لومړی یې داسې انګیرله، چې ښايي د کورنۍ غړي یې د هغوی له اجازې پرته له هېواده د وتلو پریکړه کړې وي، خو وروسته خبر شوي، چې دوی د ږیرې کمولو په جرم نیول شوي.
د هلمند یو اوسېدونکی چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي، افغانستان انټرنشنل ته وویل:«ورور مې ورک شو، له ملګرو څخه مې یې پوښتنې وکړي، خبر شوم چې یو بل ملګری یې هم ورسره ورک دی، نو فکر مې وکړ چې ښايي ایران ته به په غلا تللی وي».
نوموړی زیاتوي، « زه نیمروز ته لاړم او د هغه بل ځوان ورور هرات ته لاړ څو خپل وروڼه پیدا کړو او د سفر مخه یې ونیسو. خو وروسته یې زما پلار ته زنګ وهلی و چې دوی د امربالمعروف په ریاست کې بندیان دي او بیا په ضمانت خوشې شول».
د ځونانو کورنۍ وايي، د مجبوریت له امله اړ دي چې د امربالمعروف ټول اصول پر ځان ومني، خو د ځوانانو د نیولو پرمهال یې باید کورنۍ په جریان کې واچول شي، څو له بېځایه سرګردانیو خلاص شي.
هغه کسان چې د ږیرو کمولو په تور د امربالمعروف د محتسبانو له لوري نیول شوي، وايي، له دریو تر شپږو ورځو په ریاست کې بندیان وي او په دې لړ کې هغوی ته د اسلامي او شرعي امورو زده کړې ورکوي او اجازه نه ورکول کېږي چې له کورنیو سره یې اړیکه ونیسي.
دوی وايي، چې له نیول کېدو سره سم موبایلونه ترې اخېستل کېږي او د خوشې کېدو پرمهال لیکلي ضمانت ترې اخېستل کېږي چې په راتلونکي کې به ږیره نه کموي.
سرچینو د یکشنبې په ورځ له بدخشان نه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د تازه دمه پوځي کاروان یوه برخه د نسي ولسوالۍ په مرکز کې د دې ډلې د ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح په اصلي اډه کې ځای پر ځای کړې ده. د طالبانو دفاع وزیر ملایعقوب مجاهد هم بدخشان ته رسېدلی دی.
د سرچینو په وینا، فاتح له خپلو ځواکونو غوښتي چې د طالب ځواکونو د ننوتلو مخه ونه نیسي او د نښتې له پیلولو ډډه وکړي.
د فاتح ځواکونه په قوغذ، زغر، شاخ دره، بر او ښکته وجم سیمو کې په خپلو سیمه ییزو پوځي مرکزونو کې حضور لري.
له بدخشان نه سرچینې وایي چې دا ځواکونه د جمعه خان فاتح د ځواکونو د بې وسلې کولو لپاره نسي ته لېږل شوي دي.
د طالبانو رسنیو د شنبې په ورځ یو غږیز فایل خپور کړ چې جمعه خان فاتح پکې د خپلو ځواکونو د بې وسلې کولو په اړه راپورونه ردوي.
له دې سره سره لا روښانه نه ده چې ایا فاتح به په راتلونکو ورځو کې د خپلو ځواکونو بې وسلې کولو ته غاړه کېږدي او که نه خبره به نښتې ته ورسیږي.
د سرو زرو د کانونو د ناقانونه اېستلو د مخنیوي په اړه د طالبانو د مشر فرمان هم د دواړو لوریو ترمنځ د اختلاف بل ټکی دی. دا فرمان په مستقیم ډول د جمعه خان فاتح مالي سرچینې په نښه کوي او هغه د سرو زرو سرچینو ته لاسرسی غواړي.
داسې ښکاري چې طالبانو خپل ډېر پام په بدخشان کې د یوه لوی بحران د مخنیوي پر لور اړولی دی.
د یکشنبې په ورځ د طالبانو د دفاع وزارت اعلان وکړ چې یعقوب مجاهد د بدخشان پنځو ولسوالیو ته سفر کړی او له پولو یې لیدنه کړې ده.
د مجاهد په دغه سفر کې او لیدنو کتنو کې د زیباک، اشکاشم، کران او منجان، د واخان توپخانې او پامیر سیمې شاملې دي.
هغه همدارنګه له پاکستان، چین او تاجکستان سره د افغان پولو لیدنه هم کړې ده.
د یکشنبې په ورځ د طالبانو پوځي ځواکونه د نسي ولسوالۍ په مرکز کې چې د جمعه خان فاتح اصلي اډه ده، ځای پر ځای شول.
د معلوماتو له مخې د طالبانو د استخباراتو رییس عبدالحق وثیق په امر د ذوالفقار په نامه د اسخباراتو ځانګړې قعطه هم بدخشان ته رسېدلې ده.
په تېرو ورځو کې بدخشان ته ۵۰ میلیونه افغانۍ واستول شوې چې د ځايي سرچینو په وینا، یوه برخه یې پر ناراضي ځايي قوماندانانو وېشل شوې ده.
طالبانو په بدخشان کې د بحران د مخنیوي لپاره یو ځانګړی کمیسیون جوړ کړی چې له ناراضي ځواکونو سره خبرې اترې کوي.
د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې افغان طالبانو پر ټي ټي پي فشار راوړ، چې که جماعت الاحرار له ځان نه نه شي بېلولی، لږترلږه دې په اورکزیو، کورمه او خیبر ولسوالیو کې ددې ډلې د نفوذ او اکمالاتو مخه ونیسي.
دغه فشار د مې پر ۱۹مه په کورمه کې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ یوې خونړۍ نښتې ته لاره پرانېسته، چې په په پایله کې یې د قوماندان ممتاز امتي په ګډون د جماعت الاحرار ۱۸ جنګیالي ووژل شول.
یوې سرچینې چې پېښه یې له نږدې څارلې، وویل چې په وژل شویو کسانو کې ځینو د خوست له صبریو او منګلو قبیلو سره تړاو درلود. د جماعت الاحرار په اړه ویل کیږي، چې خپلو لیکو ته یې ګڼ شمېر افغان جنګیالي جذب کړي دي.
د کورمې د برید په ترڅ کې د یرغمل شویو جنګیالیو د خلاصون پرسر خبرو اترو کې یوځل بیا افغان طالبانو ټي ټي پي ته ویلي، چې جماعت الاحرار له کورمې، خیبر او اورکزیو ولسوالیو نه وباسي.
یادې سرچینې له نومښودنې پرته وویل، چې « افغان طالبان پر جماعت الاحرار شکمن دي، چې ښايي د داعش د پیاوړي کېدو لامل وګرځي او یوه برخه یې په داعش د بدلېدو پوتانشیل لري».
د ژوب د ولایت له څوکۍ نه سربکف مهمند لرې کول هم د افغان طالبانو له ورته اندېښنې سرچینه اخلي.
په ۲۰۲۴ کال کې ټي ټي پي د جماعت الاحرار دغه جګپوړی غړی ، چې د دې ډلې متفکر مغز ګڼل کیږي، بلوچستان ته د خپل سازماني جوړښت په اډانه کې د ژوب د والي په توګه ولیږه، خو لږ وخت تېر نه و، چې بېرته یې له دندې لرې کړ. د طالبانو استخبارات داسې ګڼي، چې ګني د جماعت الاحرار په مشرتابه او لیکو کې د داعش د سابقې له امله بلوچستان، مهمند، خیبر، اورکزۍ او کورمه ولسوالۍ د داعش په احتمالي مرکزونو بدلېدای شي، یا لږ ترلږه د امنیتي چاپیریال له لارې دلته مخالف ځواکونه نفوذ کولی شي.
افغان طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د کابل له سقوط وړاندې هم د جماعت الاحرار په لیکو کې د جنود خراسان او احرار الهند په څېر ډلې د خپلو سیمه ییزو سیاستونو او دداعش مخ پر ودې حرکت له امله نه خوښولې او د پاکستان د طالبانو غورځنګ یې دې ته هڅاوه، چې دغه ډلې تر خپل چتر لاندې راولي.
زړه دوسیه بېرته پرانېستل کیږي
د جماعت الاحرار او ټي ټي پي ترمنځ د نننۍ بې باورۍ ریښې له یوې لسیزې زیاتې پخوانۍ دي.
د ۲۰۱۴ کال د اګست پر ۱۵مه، چې د ټي ټي پي د مشر حکیم الله مسید له وژل کېدو وروسته پاکستاني ځواکونو په شمالي وزیرستان کې ضرب عضب عملیات پیل کړل، د مهمندو ولسوالۍ طالبانو یوه نوې ډله اعلان کړه، چې مشري یې مولانا قاسم خراساني کوله. د ډلې په مرکزي شورا کې عمر خالد خراسانی، احسان الله احسان، د چارسدې قاري شکیل حقاني، د سوات مولانا یاسین، د خیبر ولسوالۍ قاري اسماعیل، د باجوړ ولسوالۍ مولانا عبدالله، د پېښور مفتي مصباح الله او د اورکزیو ولسوالۍ مولانا حیدر منصور غړیتوب درلود.
د حکیم الله مسید له وژل کېدو وروسته خراساني د ټي ټي پي د نوي مشر مولانا فضل الله مشري ته غاړه کېنښوده، ځکه د خالد (سجنا) مسید په مشرۍ د مسیدو طالبانو یوې مهمې برخې هم د ټي ټي پي له اډانې بهر فعالیت کاوه او د امیر حافظ سعید خان په مشرۍ د اورکزۍ ولسوالۍ قوماندانانو هم د داعش له خلیفه سره بیعتونه وکړل. خو په ۲۰۱۸ کال کې د مولانا فضل الله له وژل کېدو وروسته مفتي نور ولي د ټي ټي پي د نوي مشر په توګه د ټولو خاښونو پر یوځای کولو کار پیل کړ، چې جماعت الاحرار هم پکې شامل و. مفتي نور ولي د جماعت الاحرار مشر خالد عمر خراسانی بېرته د ډلې د مرکزي شورا غړی وټاکه او د احرا نورو غړو ته د پوځي کمیسیون په ګډون په مهمو څانګو کې دندې ورکړل شوې.
جماعت الاحرار په کورمه، خیبر، مهمندو، سوات او کراچۍ کې نفوذ لري او په ډېرو مواردو کې یې د ټي ټي پي له چتر نه بهر خپلسري عملیات وکړل. دې نه همغږۍ د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ اړیکې بېرته متزلزلې کړې. د جماعت الاحرار په اډانه کې د مفتي حسن او حکیم الله مسید د ډلې د ځینو قوماندانانو حضور هم د مفتي نور ولي د حلقې ځینې کسان دې ته اړ اېستل چې په مفتي حسن او د جماعت الاحرار په نورو غړو پسې زړې دوسیې بېرته پرانیزي. دوی مفتي حسن له استخباراتو سره تړلی کس باله او پر هغه یې د ټي ټي پي د دوو پخوانیو مشرانو؛ حکیم الله مسید او مولوي ولي الرحمن ترمنځ د اختلافاتو ټوکولو تور لګاوه.
کله، چې د ۲۰۲۲ کال په اګست کې د ټي ټي پي د استخباراتو جګپوړی غړل عبدالرشید عقابي باجوړی ووژل شو، د مولوي فقیرمحمد نږدې کسانو د جماعت الاحرار ډلې ته ګوته نیوله، چې غواړي په باجوړ کې د ټي ټي پي نفوذ کمزوری کړي. له دې پېښې څو ورځې وروسته د جماعت الاحرار مشران خالد عمر خراسانی، مفتي حسن، حافظ دولت خان او د خراساني زوم علي حسن مومند د پکتیکا د برمل ولسوالۍ له مرغې سیمې نه ارګون ته پر لاره په یوه بمي چاودنه کې ووژل شول. جماعت الاحرار ددې چاودنې پړه پر مفتي نور ولي واچوله، چې د مفتي حسن او حافظ دولت خان پخوانی دښمن ګڼل کېده.
مفتي حسن سواتي او ملګرو یې د داعش-خراسان په رامنځته کولو کې ټاکونکی رول لوبولی و. حسن ډېر وخت په خوست کې د افغانستان د ملي امنیت تر څار لاندې د ګلبهادر شورا له پخواني غړي عبدالخالق حقاني سره یوځای اوسېده. حقاني وروسته د پاکستان پوځ ته تسلیم شو او د کوهاټ په زندان کې ومړ.
د ټي ټي پي د جنوبي وزیرستان حلقې د پخواني مشر مولوي ولي الرحمن او حکیم الله مسید ترمنځ د اختلافاتو په وخت کې، چې د یوه د قضا مشر مفتي نور ولي مسید او د بلې ډلې مفتي حسن و، د جماعت الاحرار غړو د حکیم الله مسید ددریځ په پیاوړتیا او په کراچۍ کې د مالي سرچینو په راټولولو کې ټاکونکی رول درلود. وروسته حکیم الله د ټي ټي پي په مشرتابه شورا کې بدلونونه راوستل او د نورو ولسوالیو غیر دیوبندي طالبان لکه حافظ دولت، شیخ مقبول او مفتي حسن یې په مهمو دندو وټاکل. دې چارې د ولي الرحمن او مفتي نور ولي ډله له حکیم الله سره ددښمنۍ پرڅنډه ودروله، ځکه هغوی د ټي ټي پي په شورا کې غیر دیوبندیان یا ددوی په وینا، پنجپیریان په غړیتوب نه خوښول. له ټي ټي پي نه دداعش پر لور د یوې ډلې قوماندانانو د تګ یو عامل همدا ګڼل کیږي او اوس هم د اختلافاتو یو مهم اړخ همدا کېدای شي.
جماعت الاحرار په ټي ټي پي کې د ملاکنډ او باجوړ د طالبانو پر پیاوړي رول هم خوښ نه و، ځکه د غورځنګ د پخواني مرستیال مولوي فقیرمحمد له نیول کېدو وروسته په باجوړ، ملاکنډ او سوات کې د جماعت الاحرار ډلې نفوذ کړی و او د ملاکنډ د پخوانۍ احرار الهند ډلې ډېری قوماندانانو د جماعت الاحرار غړیتوب اخېستی و. خو د مولوي فقیرمحمد له خوشي کېدو وروسته د باجوړ، سوات او ملاکنډ طالبانو په ټي ټي پي کې خپلې کمزورې شوې لیکې بېرته پیاوړې کړې.
د مشرف د ترور له پلان نه د کراچۍ تر بریده
د ۲۰۱۳ کال په مارچ کې د جماعت الاحرار بنسټګر عبدالولي (عمر خالد خراساني) د ځانمرګو بریدګرو او سنایپر ویشتونکو یوه ځانګړې ډلګۍ جوړه کړه، چې د پاکستان پخوانی ولسمشر جنرال مشرف اسلام اباد ته د ستنېدو پرمهال ووژني.
د عبدالولي پر پلان یوازې د پنجابي طالبانو قوماندان عدنان رشید خبر و، خو هغه د ټي ټي پي له مشرتابه سره له مشورې پرته په یوه ویډیو پیغام کې جنرال مشرف ته د مرګ ګواښ وکړ. د رشید د پیغام له خپرېدو وروسته عبدالولي له حکیم الله مسید نه وغوښتل، چې رشید د پلان د افشا کولو له امله د ټي ټي پي محکمې ته حاضر کړي.
حکیم الله ، چې دمشرف د ترور پلان له افشا کېدو خورا نارامه و، په قهرجنه لهجه وویل:« عدنان رشید وژنم او په څاه کې یې غورځوم».
عبدالولي (عمر خالد خراسانی) د خیبر پښتونخوا د مهمندوولسوالۍ په طالبانو کې د ۲۰۰۷ کال په اکتوبر کې هغه مهال د ستوري په ډول راڅرګند شو، چې د شپږو «مجرمانو» سرونه یې پرې کړل. په دې وخت کې چې هرچا ډېرې وژنې کولای شوای، په همغه کچه یې شهرت، مقام، پیسې او امکانات ترلاسه کول.
د خالد عمر خراساني اصلي نوم عبدالولي مومند و، چې د ۱۹۸۰ کال د جولای په ۱۸مه د خیبر پښتونخوا د قبایلي ولسوالۍ مهمندو په کندهاریو کلي کې زېږېدلی و. هغه خپل «جهادي یون » په ۱۹۹۶ کال کې د کشمیر د حرکت المجاهدین له ډلې پیل کړی و او په افغانستان کې یې د طالبانو په لیکو کې هم جګړې کړې وې.
د ۲۰۰۷ کال په جولای کې د اسلام اباد د لال مسجد او حفصه جامعې پر ضد د پاکستان د امنیتي ځواکونو د عملیاتو په غبرګون کې، خراساني له ګڼو وسله والو سره د مهمندولسوالۍ د ترنګزو صاحب جومات ونیوه او له همدې ځایه یې د دولت پر ضد د جګړې اعلان وکړ. د همدغه کال په ډسمبر کې هغه له بیت الله مسید سره بیعت وکړ او د ټي ټي پي تر چتر لاندې د مهند ولسوالۍ امیر وټاکل شو.عبدالولي د ۲۰۰۸ کال په جولای کې په مهمندو کې خپل محلي سیال شاه خالد او د هغه ۱۵ جنګیالي له دې امله ووژل، چې تازه د هغه مرستیال قاري عبیدالله په جنوبي وزیرستان کې له بیت الله مسید سره لیدلي وو.
د ټي ټي پي مشر بیت الله مسید خپل اعتمادي کسان حکیم الله مسید او قوماندان تاج ګل مهمندو ته ولیږل، چې له عمرخالد خراساني سره ګډ کار وکړي او د ټي ټي پي د لیکو په پراختیا کې ترې کار واخلي. مهمندو ته د حکیم الله او د هغه د ملګرو له تګ یوه ورځ وړاندې په دې ولسوالۍ کې د مولانا لیاقت پر مدرسې هوايي برید شوی و او ګڼو طالبانو ته پکې مرګ ژوبله اوښتې وه.
خراساني په باجوړ او مهمندو کې د القاعدې له مشرانو او غړو سره له نږدې وپېژندل او دې پېژندګلوۍ هغه د ټي ټي پي په لیکو کې د یوه مطرح لوبغاړي په توګه ثابت کړ. هغه په ۲۰۱۵ کال کې د ضرب عضب عملیاتو له غځېدو سره هممهاله د القاعدې له غړو سره یوځای د خوست ولایت د مرکز منګسو سیمې ته لاړ. د القاعدې غړي څو میاشتې وروسته د قاچاق وړونکو په مرسته له کورنیو سره یوځای ایران او له هغه ځایه سودان، ترکیې او یمن ته لاړل، خو خراسانی په کونړ کې پاتې شو.
د ۲۰۱۸ کال په مې کې پاکستان غوښتل، چې د جماعت الاحرار مشر د ملګرو ملتونو د بندیزونو په نوملړ کې شامل کړي، خو متحده ایالتونو نیوکه درلوده، چې د پاکستان په غوښتنلیک کې ویل شوي، چې خالد خراسانی په افغانستان کې دی. په دې کلونو کې په افغانستان کې امریکايي ځواکونو حضور درلود. پاکستان دغه مهال تور لګاوه، چې عمر خالد خراسانی د ننګرهار د لعل پورې په یوه مرکز کې اوسیږي. د امریکا متحده ایالاتو د خزانې وزارت هغه د نړیوال ترهګر په توګه پېژندلی و او د ددغه هېوادبهرنیو چارو وزارت د هغه د نیولو یا وژلو لپاره تر درې میلیونو ډالرو پورې جایزه ټاکلې وه.
د خراساني جماعت الاحرار ډلې په ۲۰۱۶ کال کې د لاهور په ګلشن اقبال او د ۲۰۱۴ کال په نومبر کې په واګه سرحدي سیمه کې ځانمرګي بریدونه وکړل او د ۲۰۱۷ کال په فبروري کې یې د لاهور په مال روډ کې د لاریون پرمهال ځانمرګی وکړ، چې ګڼو امنیتي چارواکو ته یې مرګ ژوبله واړوله.
د روان کال د جون پر ۲۷مه د جماعت الاحرار جنګیالیو په کراچۍ ښار کې د پاکستان د رینجرز پولیسو پر یوه میشتغالي برید وکړ، چې په پایله کې یې درې امنیتي سرتېري ووژل شول او ځینې نور ټپیان شول. دا په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۵ کلونو کې له کراچۍ نه د ټي ټي پي د وسله والو له تصفیې وروسته پر رینجرز ځواکونو لومړی خونړی برید ګڼل کیږي. د پاکستان امنیتي ادارو ادعا وکړه، چې په دغه برید کې د یوه افغان په ګډون د جماعت الاحرار پنځو غړو ګډون درلود.
له برید وروسته پاکستاني الوتکو په خوست، پکتیا او پکتیکا ولایتونو کې ځینې اهداف په نښه کړل، چې شاوخوا ۲۸ تنه ملکي وګړي پکې ووژل شول. اسلام اباد ادعا کوي، چې په دغو بریدونو کې یې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ډلې جنګیالي په نښه کړي دي.
خو د کراچۍ برید داسې مهال و، چې افغان طالبانو له پاکستان سره د پوځي ټکر د مخنیوي هڅه کوله.
ټي ټي پي په دې وروستیو کې په پاکستان کې خپل پاروونکي او مرګوني بریدونه کم کړي، خو جماعت الاحرار چې د ټي ټي پي له چتره بهر دی، د افغان طالبانو دې پالیسۍ ته ډېر لږ پام کړی دی. له همدې امله اوس په کابل کې د جماعت الاحرار پر وفادارۍ شک لوړ شوی او د سرغړوونکې او دداعش د احتمالي «ځایناستې ډلې» په توګه ورته کتل کیږي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو استخباراتو د ټي ټي پي له مشرتابه نه غوښتنه کړې، چې د خیبر پښتونخوا په خیبر، کورمه او اورکزیو ولسوالیو کې د جماعت الاحرار ډلې مرکزونه وتړي او د فعالیتونو مخه یې ونیسي. سرچینې وايي، چې «طالبان ددې ډلې له فعالیتونو ناخوښه دي».
سرچینو د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د ۲۰۲۵ کال له وروستیو نه د ۲۰۲۶کال تر مې میاشتې پورې د طالبانو استخباراتو څو ځله له ټي ټي پي غوښتنه کړې، چې که له جماعت الاحرار نه ځان نه شي بېلولی، لږترلږه دې په اورکزیو، کورمه او خیبر ولسوالیو کې ددې ډلې د نفوذ مخه ونیسي او امکانات پرې بند کړي.
د سرچینو په وینا، دغه فشار د مې پر ۱۹مه په کورمه کې د ټي ټي پي او جماعت الاحرار ترمنځ یوې خونړۍ نښتې ته لاره پرانېسته، چې په په ترڅ کې یې د قوماندان ممتاز امتي په ګډون د جماعت الاحرار ۱۸ جنګیالي ووژل شول.
یوې سرچینې چې پېښه یې له نږدې څارلې، وویل چې په وژل شویو کسانو کې ځینو د خوست له صبریو او منګلو قبیلو سره تړاو درلود.
د جماعت الاحرار په اړه ویل کیږي، چې خپلو لیکو ته یې ګڼ شمېر افغان جنګیالي جذب کړي او طالبان له دې اړخه اندېښمن دي.
د پاکستان امنیتي چارواکو د کراچۍ له برید وروسته هم ادعا کړې چې په برید کې یې یو ټپي افغان جنګیالی نیولی دی.
د کورمې د برید په ترڅ کې د یرغمل شویو جنګیالیو د خلاصون پرسر خبرو اترو کې یوځل بیا افغان طالبانو ټي ټي پي ته ویلي، چې جماعت الاحرار له کورمې، خیبر او اورکزیو ولسوالیو نه وباسي.
یادې سرچینې له نومښودنې پرته وویل، چې « افغان طالبان پر جماعت الاحرار شکمن دي، چې ښايي د داعش د پیاوړي کېدو لامل وګرځي او یوه برخه یې په داعش د بدلېدو پوتانشیل لري».
د سرچینو په وینا، د ټي ټي پي په پوځي او سازماني تشکیلاتو کې د بلوچستان د ژوب د ولایت له څوکۍ نه د جماعت الاحرار ډلې د یوه مهم قوماندان سربکف مهمند لرې کول هم د افغان طالبانو له ورته اندېښنې سرچینه اخلي.
په ۲۰۲۴ کال کې ټي ټي پي د جماعت الاحرار دغه جګپوړی غړی ، چې د دې ډلې متفکر مغز ګڼل کیږي، بلوچستان ته د ژوب د والي په توګه ولیږه، خو زر یې بېرته له دندې ګوښه کړ. د طالبانو استخبارات داسې ګڼي، چې ګني د جماعت الاحرار په مشرتابه او لیکو کې د داعش د سابقې له امله بلوچستان، مهمند، خیبر،اورکزۍ او کورمه ولسوالۍ د داعش په احتمالي مرکزونو بدلېدای شي.
افغان طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې د کابل له سقوط وړاندې هم د جماعت الاحرار په لیکو کې د جنود خراسان او احرار الهند په څېر ډلو یوځای کېدل د خپلو سیمه ییزو سیاستونو او دداعش مخ پر ودې حرکت له امله نه خوښول او د پاکستان د طالبانو غورځنګ یې دې ته هڅاوه، چې دغه ډلې تر خپل چتر لاندې راولي.
سره له دې چې طالبان وايي په افغانستان کې یې د نشهیي توکو تولید او قاچاق تر ډېره مهار کړی، د دوی د کورنیو چارو وزارت تازه ویلي چې په تخار، کابل او هرات کې یې له ۳۰ زرو څخه ډېر نشهیي ټابلیټونه، لسګونه کیلوګرامه نشهیي توکي کشف کړي او ۱۲ کسان یې د قاچاق او پلور په تړاو نیولي دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، د نشهیي توکو پر وړاندې د مبارزې ځواکونو یې په تخار، کابل او هرات ولایتونو کې د جلا عملیاتو پر مهال له ۳۰ زرو څخه ډېر نشهیي ټابلیټونه، شاوخوا ۸۲ کیلوګرامه نشهیي توکي او چرس کشف او ضبط کړي دي.
د وزارت په وینا، د تخار ولایت د مرکز تالقان ښار د درېیمې امنیتي حوزې په اړوندو سیمو کې نږدې څلور زره نشهیي ټابلیټونه او څلور کیلوګرامه چرس نیول شوي، او د کابل ښار د دولسمې امنیتي حوزې په مربوطاتو کې هم یو زر او ۴۵۹ نشهیي ټابلیټونه کشف او ضبط شوي دي. د دغو دوو عملیاتو په تړاو څلور کسان د نشهیي توکو د قاچاق او پلور په تور نیول شوي دي.
د طالبانو د معلوماتو له مخې، د تخار امنیه قوماندانۍ ځواکونو په یوه جلا عملیاتو کې د تالقان ښار د کلفګان، ملکیان او خطایان په سیمو کې اووه تنه د نشهیي توکو د قاچاق په تړاو نیولي او شاوخوا ۷۸ کیلوګرامه نشهیي توکي یې هم ضبط کړي دي.
په ورته وخت کې، د هرات ښار د پنځمې ناحیې په مربوطاتو کې هم یو کس له ۲۵ زره نشهیي ټابلیټونو سره نیول شوی دی.
دا په داسې حال کې ده چې طالبان ادعا کوي په افغانستان کې یې د نشهیي توکو کښت، تولید او قاچاق تر ډېره مهار کړی دی. خو د دوی د امنیتي ادارو له خوا نږدې هره ورځ د نشهیي توکو د کشف او ضبط د عملیاتو اعلانونه د دې ښکارندويي کوي چې دغه مواد لا هم د هېواد په بېلابېلو سیمو کې شتون لري او د قاچاق شبکې یې فعالې دي.
په همدې حال کې، یو شمېر ټولنیز او روغتیايي فعالان وایي، د «تابلیت کا» او «زیکپ» په څېر د نشهیي ګولیو کارول د ځوانانو ترمنځ مخ په زیاتېدو دي. د دوی په باور، د دغو موادو پراخ استعمال د عامې روغتیا او ټولنیز ثبات لپاره جدي اندېښنې راولاړوي.
دي اکنامک ټایمز راپور کې راغلي چې د افغانستان د طالبانو حکومت د داعش د زیاتېدونکي ګواښ په لړ کې پاکستان د دغې ډلې په ملاتړ تورن کړی او ادعا یې کړې چې تیره اوونۍ یې د پاکستان د بلوچستان او خیبر پښتونخوا په ځینو سیمو کې د داعش پر مرکزونو د بېپیلوټه الوتکو بریدونه کړي دي.
د راپور له مخې، دغه بریدونه د کابل او اسلاماباد ترمنځ ترینګلتیا نوره هم زیاته کړې او د سیمې د امنیت او ثبات په اړه یې اندېښنې راپارولي دي.
راپور وایي، د افغانستان او پاکستان تر منځ د ډیورنډ کرښې ور هاخوا امنیتي ګواښونه به د راتلونکې اوونۍ د هند او روسیې د ترهګرۍ ضد ګډې کاري ډلې په غونډه کې هم مهم بحث وي.
همداراز ویل کېږي چې پاکستان د روسیې او طالبانو ترمنځ د وروستي دفاعي تړون له امله د افغانستان د پوځي وړتیاوو د پراخېدو په اړه هم اندېښمن دی.
د راپور له مخې، طالبانو او روسیې د مۍ میاشتې په ترڅ کې د پوځي او تخنیکي همکاریو تړون لاسلیک کړی، چې د وسلو، جوازونو، پوځي ټکنالوژۍ او ګډو پروژو برخې پکې شاملې دي. دا د طالبانو د حکومت لومړنی دفاعي تړون له کوم هېواد سره بلل کېږي.
طالبانو ویلي، د دوی بریدونه د بلوچستان د سرانان سیمې او د خیبر پښتونخوا په ځینو نورو ځایونو کې د داعش پر مرکزونو ترسره شوي دي.
د طالبانو د دفاع وزارت په وینا، په دغو بریدونو کې د داعش یو شمېر غړي وژل شوي، د هغوی مرکزونو ته درانه زیانونه اوښتي او ملکي وګړو ته زیان نه دی رسېدلی.
راپور زیاتوي، دا بریدونه وروسته له هغې شوي چې پاکستان د جون په اته ویشتمه د ډيورنډ کرښې ته څېرمه هوايي بریدونه ترسره کړل. دا د روان کال دویم ځل دی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ تاوتریخوالی لوړېږي، سره له دې چې چین د اړیکو د ښه کولو لپاره د منځګړیتوب هڅې کړې دي.
راپور وایي، افغانستان او پاکستان په سیمه کې د داعش د فعالیتونو پراخېدل یوازې د کابل او اسلاماباد لپاره نه، بلکې د هند، د منځنۍ اسیا د هېوادونو او روسیې لپاره هم امنیتي اندېښنې رامنځته کړې دي.
د راپور په وینا، د اورپا او اسیا هېوادونه وېره لري چې د داعش فعالیتونه به نورو سیمو ته هم وغځېږي او ښايي له سیمهییزو وسلهوالو ډلو سره اړیکې ټینګې کړي.