په ننګرهار کې ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، چې د دغه ولایت د دوربابا ولسوالۍ اړوند د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د زرې سر او تبۍ کنډو په سیمه کې نن شپه شاوخوا ۸:۳۰ بجې یو ځل بیا د طالبانو او د پاکستان امنیتي ځواکونو ترمنځ نښته رامنځته شوې ده.
بل لورته په خیبر ولسوالۍ کې پاکستاني امنیتي سرچینو هم افغانستان انټرنشنل – پښتو ته تایید کړې چې د ډیورڼد کرښې په اوږدو کې د زخه خېلو په تبۍ کنډو سیمه کې د طالبانو سره وسلهواله نښته شوې.
دواړه لوري د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه څه نه وایي، خو د معلوماتو له مخې، همدا شېبه هم د دواړو لورو ترمنځ د سپکو او درنو وسلو ډزې روانې دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د خیبرپښتونخوا د خیبر ولسوالۍ او د ننګرهار د دوربابا ولسوالۍ تر منځ په پرته ډیورنډ کرښه نن مازدیګر نښته رامنځته شوې ده. د سرچینو په وینا، په دې وقفهيي نښته کې۳پاکستاني سرتېري هم ټپيان شوي، خو طالبانو په یاده نښته کې لاس لرل رد کړي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، دغه نښته نن مازدیګر شاوخوا ۴نیمې بجې (یکشنبه د چنګاښ ۱۴مه) د ډیورند کرښې په اوږدو کې د خیبر ولسوالۍ په ذخېخېل تبې کنډو سیمه کې رامنځته شوې او له امله یې ۳ پاکستاني سرتېري ټپيان شوي، خو مقابل لوري ته د احتمالي اوښتې مرګژوبلې په تړاو څه نهدي ویل شوي.
سرچینې د نښتې یو لوری پاکستاني سرتېري یاد کړي، خو د مقابل لوري د هویت په تړاو یې څه نهدي ویلي، په وینا یې په دې نښته کې له درنو او سپکو وسلو استفاده شوې ده.
سره له دې چې په خیبر ولسوالۍ کې د ډیورند کرښې په بلې خوا کې د ننګرهار دوربابا ولسوالۍ موقعیت لري، خو په طالبانو کې سرچینو په یاده نښته کې خپل لاس لرل رد کړي دي.
د ځايي پاکستاني امنیتي مسوولینو په وینا، دمګړۍ په یاده سیمه کې نښته درېدلې، خو لا هم په سیمه کې وضعیت حساس دی.
په ورته وخت کې ځینې نا تایید شوي راپورونه شته، چې ښايي دغه نښته د خیبر ولسوالۍ د ځايي پاکستاني ځواکونو او قاچاقچیانو تر منځ رامنځته شوې وي، خو لا تر اوسه د پاکستان امینتي چارواکو او طالبانو په دې تړاو په رسمي توګه څه نهدي ویلي.
د یادونې وړ ده، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ پر ډیورند کرښه تر نښتو وروسته د تورخم او چمن په ګډون د دواړو هېوادونو ترمنځ ټولې سوداګریزې لارې د ۱۴۰۴ کال د تلې له ۲۱مې راهیسې تړل شوي او قاچاقچیان هڅې کوي، د یو او بل لوري د اړتیا وړ توکي په قاچاقي لارو یو او بل هېواد ته ولیږدوي.
د پاکستان په کراچۍ ښار کې پولیسو پر رینجرز ځواکونو د برید په تړاو د جماعتالاحرار د قومندان عمر قاري په ګډون شپږ کسان د برید اصلي طراحان بللي دي. په دغه برید کې چې ۸ ورځې مخکې ترسره شوی ۳ پاکستاني سرتېري وژل شوي او ۴ نور ټپيان شوي وو. د یاد برید مسوولیت جماعتالاحرا ډلې منلی وو.
دغه مسئله د کراچۍ په ګلستان جوهر سیمه کې د رینجرز ځواکونو پر یوې ټرانسپورټي کمپنۍ د چاودنې او برید په تړاو د پیل شویو څېړنو په لړ کې څرګنده شوې ده.
د جيونيوز د راپور لهمخې، د دغه برید په تړاو رسمي قضیه د ترهګرۍ ضد پولیسو په اداره کې د رینجرز ځواکونو د فرعي مفتش اسد محمود خان له شکایت وروسته ثبت شوې ده. په دې دوسیه کې پر تورنو کسانو د ترهګرۍ، وژنې، د وژنې د هڅې، دولتي ملکیتونو او موټرو ته د زیان رسولو او په غیر قانوني توګه د وسلو او چاودیدونکو توکو د کارولو تورونه پورې شوي دي.
د کراچۍ پولیسو ادعا کړې، چې په دغه برید کې ښکېل څلور واړه بریدګر په افغانستان کې د مېشتې وسلهوالې جماعتالاحرار ډلې غړي دي او دغه کسان د عمر قاري، مولوي احرار او عبدالواجد په نومونو د دغې ډلې د قومندانانو له خوا پر رینجرز ځواکونو د برید په موخه په ځانګړي ډول پاکستان ته استول شوي وو.
د پولیسو په وینا، دغو بریدګرو ته په افغانستان کې د جماعتالاحرار د قومندانانو ملا طاهر افغاني، ملا عبدالمنان او عمر اپریدي له خوا د ترهګریزو بریدونو ځانګړې روزنه ورکړل شوې وه.
د تېرې شنبې په ورځ (د چنګاښ ۶مه) د کراچۍ په ګلستان جوهر سيمه کې د نيم پوځي ځواک رېنجرز پر يوه دفتر وسلهوال بريد کې درې سرتيري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي وو.
د ياد بريد مسووليت جماعتالاحرار ډلې منلی وو.
د پاکستان پوځ ويلي وو، چې يوه بريدګر د دفتر يا کمپ په دروازه کې ځان پورې تړلو چاودېدونکو توتکو ته چاودنه ورکړې او دوه نور یې د رېنجرز ځواک له سرتيرو سره په نښته کې وژل شوي او يو بل په ټپي حالت کې نيول شوی وو.
پوځ ادعا کړې وه، چې نيول شوی وسلهوال افغان دی او د هغه يوه ويډيو یې هم خپره کړې وه.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت ویلي، واشنګټن د ترهګریزو بریدونو پر وړاندې د پاکستان د ځاندفاع له حق څخه ملاتړ کوي. په داسې حال کې چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ شخړې لا هم دوام لري او د ملګرو ملتونو په وینا، د پاکستان په وروستیو هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۲۸ ملکي وګړي وژل شوي دي.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۱مه) په یوې اعلامیې کې ویلي، متحده ایالات د ترهګریزو بریدونو پر وړاندې د پاکستان د ځاندفاع له حق څخه ملاتړ کوي او ټینګار یې کړی، چې د پاکستان خلکو د کلونو په اوږدو کې د ترهګرۍ له امله درانه زیانونه لیدلي دي.
د دغه وزارت په اعلامیه کې راغلي: «موږ د ترهګریزو بریدونو پر وړاندې د پاکستان د ځان دفاع له حق څخه ملاتړ کوو. د پاکستان خلکو د ترهګرو له لاسه ډېر کړاوونه ګاللي دي».
دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د روان کال په فبرورۍ کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د دواړو لورو تر منځ تر ټولو سختې نښتې وشوې او له هغې وروسته هم د دواړو غاړو ترمنځ تاوتریخوالی دوام لري.
د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) د معلوماتو له مخې، د پاکستان په وروستیو هوايي بریدونو کې، چې د افغانستان ډیورند کرښې ته نږدې سیمې یې په نښه کړې، لږ تر لږه ۲۸ ملکي وګړي وژل شوي او ۴۹ نور ټپیان شوي دي.
طالبانو وروسته ادعا وکړه، چې د اسلاماباد د بریدونو په غبرګون کې یې د پاکستان دننه هوايي بریدونه کړي، خو اسلاماباد ویلي، د بلوچستان په ایالت کې یې د طالبانو څلور ابتدایي بېپیلوټه الوتکې (ډرونونه) نسکورې کړې دي.
پاکستان پر طالبانو تور پورې کوي، چې د پاکستان پر ضد د بریدونو پلان جوړوونکو وسلهوالو ته په افغانستان کې پناه ورکوي، خو طالبان دا تورونه ردوي او وایي، په پاکستان کې ناامني د هغه هېواد کورنۍ ستونزه ده او اسلاماباد د خپلو امنیتي ناکامیو پړه پر افغانستان اچوي.
واشنګټن چې پاکستان د ناټو له غړیتوبه بهر مهم متحد بولي، لا هم طالبان د یوې ترهګرې ډلې په توګه ګڼي. د راپورونو له مخې، د امریکا او پاکستان اړیکې د ډونالډ ټرمپ تر بیا واکمنېدو وروسته یو ځل بیا نږدې شوې دي.
دغه څرګندونې په داسې وخت کې کېږي، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ کړکېچ له زیاتېدو سره د سیمې د امنیت او د ملکي وګړو د خوندیتوب په اړه نړیوالې اندېښنې هم زیاتې شوې دي.
د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کلونو کې پاکستان لږ تر لږه ۱۳ ځلي پر افغانستان مرګوني هوايي بریدونه کړي او له امله یې سلګونه کسانو ته مرګژوبله اوښتې ده.
د طالبانو د دفاع وزارت اعلان کړی چې په پاکستان کې د دوی د سېشنبې د شپې ډرون بریدونه د دغه هېواد د وروستیو هوایي بریدونو په غبرګون کې نه وو. د دغې ډلې په وینا، دا بریدونه د یوه عادي پوځي بهیر برخه ده چې په راتلونکي کې به هم دوام ولري.
د طالبانو د دفاع وزارت مرستیال ویاند صدیقالله نصرت د دغې ډلې تر واک لاندې ملي ټلوېزیون ته وویل، دوی به په راتلونکي کې هم هر هغه ځای په نښه کړي چې په افغانستان کې د امنیت د خرابېدو لامل کېږي. بل لور ته، پاکستاني چارواکو د دغو بریدونو پخلی کړی او ویلي یې دي چې د طالبانو څلور بېپیلوټه الوتکې یا ډرون یې په نښه او نسکور کړي دي.
پاکستاني لوري په خپلو څرګندونو کې ویلي چې د دوی هوایي دفاعي ځواکونو د طالبانو د ډرون الوتکو بریدونه شنډ کړي دي. خو د طالبانو د دفاع وزارت مرستیال ویاند ټینګار کوي چې دا بریدونه د کوم ځانګړي برید په غبرګون کې نه دي شوي، بلکې د دوی د منظمو امنیتي پلانونو یوه برخه ده.
دا په داسې حال کې ده چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ په تېرو میاشتو کې بېلابېلې نښتې شوې دي. دواړه لوري یو بل پر سرحدي سرغړونو او د امنیت پر خرابولو تورنوي، چې له امله یې په سیمه کې تاوتریخوالی زیات شوی دی.
د تایید شویو معلوماتو له مخې، د طالبانو او پاکستان ترمنځ پوځي کړکېچ د ۲۰۲۵ کال له وروستیو راهیسې په بېساري ډول زیات شوی دی. پاکستاني ځواکونو په کونړ او ننګرهار ولایتونو کې پر ځینو سیمو هوایي او توپچي بریدونه کړي وو چې له امله یې ملکي وګړو ته مرګژوبله اوښتې وه او تر سلو زرو ډېر کسان د دغو نښتو له امله له خپلو کورونو بېځایه شوي دي.
پخوانی جهادي قومندان حضرت علي له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په مرکه کې ویلي، پاکستان په افغانستان کې طالبان واک ته رسولي او په باور یې، که پاکستان د «جوړولو» فکر درلودلای، نو اوس به له پاکستان سربېره په افغانستان او نورو ګاونډیو هېوادونو کې ستونزې نهوای.
پخواني جهادي قومندان او د جمهوري نظام پر مهال د ولسي جرګې پخواني غړي حضرت علي له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې په افغانستان او سیمه کې د ستونزو اصلي لامل پاکستان وباله او زیاته یې کړه: «زما په فکر پاکستان همدا طالبان راوستي دي. پاکستان د جوړولو فکر نهلري، که د جوړولو فکر یې درلودلای؛ نه به په افغانستان او نه به هم په پاکستان او نه به هم په ګاونډیو ملکونو کې ستونزې وای».
د دغه پخواني جهادي قومندان په اند، پاکستان له افغانستان سره دوه اصلي ستونزې یوه یې د ټيټيپي ډله او بله یې د ډیورند کرښې اړوند مسایل دي او وايي، ټيټيپي ډله په پاکستان کې ده او هلته مرکزونه لري او له همغه ځایه پر پاکستاني ځواکونو بریدونه کوي.
حضرت علي زیاتوي: «له پخوا راهیسې پاکستان له افغانستان سره دوه اصلي ستونزې لري؛ یوه ستونزه یې ټيټيپي او بله ستونزه یې ډېورند خط دی. ټيټيپي اوس په پاکستان کې خاوره کې ده، هلته مرکزونه لري، هره ورځ جنګونه له هماغه ځایه کوي».
نوموړی د افغانستان په تړاو د پاکستان د «خیر رسولو» توقع نهلري او زیاتوي: «پاکستان تل زموږ ډېر سیاسي او قومي مشران ترور کړي دي. موږ ته چې نن سبا څومره تلفات رسېدلي او اوس زموږ په څېر ډېر هېوادوال له هېواده بهر دي، نو دغه ټول تکلیفونه د پاکستان له طرفه رارسېدلي دي».
هغه د پاکستان له لوري د ځینو پخوانیو افغان سیاستوالو بلنې ته په اشارې سره وايي: «اوس دغه افغانان [د پاکستان له لوري بلل شوي افغان سیاستوال] ولې فکر نهکوي، چې دا هماغه پاکستان دی چې طالب یې قدرت ته رسولی دی».
دغه پخوانی جهادي قومندان پاکستان د ډلو ټپلو د جوړولو مرکز او دا چاره په ټوله کې د اسلاماباد پروژهيي چارې بولي او همداراز وايي: «موږ مجاهدین چې کله قدرت ته ورسېدلو، موږ پسې یې طالبان پیدا کړل، طالبانو پسې یې داعش او لشکر طیبه او نور ګروپونه پیدا کړي. پاکستان په دې برخه کې پروژې اخلي او پر افغانستان یې عملي کوي».
پاکستان په دې وروستیو کې د طالبانو یو شمېر مخالف سیاستوال څو ځلي پاکستان ته د بېلابېلو غونډو په پلمه غوښتي او یو شمېر افغان سیاستوالو هم دغه بلنه په ورین تندي منلې او حضرت علي هم په دې تړاو وايي: «د پاکستان حکومت له ما څو ځلي غوښتنه کړې، چې ورسره کار وکړم، خو هېڅکله به له داسې خلکو سره کار ونهکړم، چې د افغانستان په بربادولو او همداراز د ملت په وینو کې یې لاسونه ککړ وي».
د هغه په باور، پاکستان اوس له افغان سیاستوالو استفاده کوي او څرګندوي: «پاکستان اوس ۱۰ کسیز ګروپونه جوړوي او بیا ترې استفاده کوي».
دغه پخوانی جهادي قومندان پاکستان د خپل ولس د امنیت په ساتنه کې ناکامه بولي او په ډاګه وايي: «پاکستان غواړي خپل امنیت پر افغانستان وساتي. ټيټيپي بل ځای نهشته، هغه په پاکستان کې ده. هغه [پاکستان] خپل امنیت نهشي ساتلی او اوس مسوولیت پر افغانستان اچوي».
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته په ظاهره د هرې ورځې په تېرېدو سره د طالبانو او پاکستان تر منځ اړیکې خرابېږي او تر اوسه یې پر یو بل او ان د یو بل پر پلازمېنې څو ځلي بریدونه کړي دي.
پاکستان ادعا لري، چې ټيټيپي ډله په افغانستان کې ده او له هغه ځایه پر پاکستان خپل بریدونه طرحه او عملي کوي، خو طالبان بیا د پاکستان دغه ادعا ردوي او وايي، چې ټيټيپي ډله په پاکستان کې ده او د امنیت مسئله یې د اسلاماباد کورنۍ چاره بللې او طالبان بیا ادعا لري، چې داعش ډله په پاکستان خاوره کې ده او له پاکستان څخه پر افغانستان خپل بریدونه تنظمیوي.
د دغو دوو هېوادونو تر منځ د سولې په موخه د منځګړو له لوري څو ځلي په قطر، ترکیې، سعودي عربستان او چین کې غونډې شوي، خو لا تراوسه یې د پام وړ لاسته راوړنې نهدرلودې.