شهباز شریف: په بلوچستان کې د بریدونو لپاره «د افغانستان خاوره» کارول کېږي

د قزاقستان د لومړي وزیر دفتر ویلي، چې سیریک ژومانګارین د افغانستان د غضنفر بانک له رییس محمد اسماعیل غضنفر سره په ناسته کې د قزاقستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا پر ځانګړی اهمیت ټینګار کړی دی.

د هغه په وینا، د دوه اړخیزې سوداګرۍ د لا ودې لپاره یو مهم شرط دا دی چې د دواړو هېوادونو د اقتصادي بنسټونو ترمنځ د پیسو د راکړې ورکړې لپاره خوندي، شفافه او باوري بانکي زیربنا رامنځته شي.

اوس مهال د قزاقستان له ۲۳ بانکونو څخه دوه بانکونه د افغانستان له بانکونو سره د استازولۍ اړیکې لري.

د ۲۰۲۵ کال تر پایه د دواړو هېوادونو ترمنځ د پولې هاخوا تادیاتو او د پیسو د لېږد حجم ۲۹۸میلیونه امریکايي ډالرو ته رسېدلی، چې د ۲۰۲۴ کال په پرتله ۲۶ سلنه زیاتوالی ښيي. همدارنګه، د توکو او خدماتو د تادیاتو حجم په همدې موده کې پنځه برابره زیات شوی دی.

دواړو لوریو د بانکونو ترمنځ د استازولۍ اړیکو د پراختیا، د مستقیمو بانکي لارو برابرولو، د پولې هاخوا تادیاتو د میکانیزمونو د ښه والي او د بهرنۍ سوداګرۍ د مالي ملاتړ په اړه هم بحث کړی دی. د یاد دفتر په وینا، دمګړۍ یو بل قزاقستانی بانک هم له غضنفر بانک سره د استازولۍ حسابونو د پرانیستلو بهیر بشپړوي.

د افغانستان او قزاقستان ترمنځ سوداګري د پام وړ وده کړې ده. د ۲۰۲۶ کال د جنوري او اپرېل ترمنځ دغه سوداګري ۳۴۲،۴ میلیونه ډالرو ته رسېدلې، چې د ۲۰۲۵ کال د همدې مودې د ۱۵۰،۶ میلیونه ډالرو په پرتله ۲،۳ برابره زیاتوالی ښيي.

د دې ودې لویه برخه د قزاقستان د صادراتو له امله دهه. د دغه هېواد صادرات ۳۳۸،۵ میلیونه ډالرو ته رسېدلي، چې دا هم د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۲،۳ برابره زیاتوالی ښيي.

د تیومن سیمې د حکومت د معلوماتو مرکز په وینا، د دغه نوي سوداګریز مرکز مهمې ګټې له افغان شریکانو سره شفافه بانکي راکړه ورکړه، چمتو لوژستیکي اسانتیاوې، د سړک، اورګاډي او د امو سیند له لارې سمندري لېږد رالېږد، د پېرودونکو په موندلو کې مرسته، د مخکېنۍ تادیې تضمین او د سوداګریزو معاملو قانوني خوندیتوب دي.

د تیومن سیمې د سوداګرۍ او صنایعو خونې مرستیال ولادیمیر دولګوشین روسي رسنیو ته ویلي چې اوس هر روسی صادروونکی کولای شي د دغه نوي سوداګریز مرکز له لارې په ډاډ سره د افغانستان بازار ته داخل شي.

هغه زیاته کړې، « دا یوازې په سرحد کې یو دفتر نه دی، بلکې له روسیې څخه افغانستان ته یو بشپړ صادراتي دهلېز او لوژستیکي مرکز دی».

د طالبانو تر واک لاندې یادې ادارې د پنجشنبې په ورځ وویل، چې مطیع الحق خالص د یوناما له مرستیال سره د لیدنې پرمهال په افغانستان کې د اقليمي بدلون له امله د ګواښونو او زیانونو په اړه خپلې اندېښنې شریکې کړې دي.

خالص ویلي، چې د اقلیمي بدلون له امله طبعي کنګلونه ویلې شوي، نیزونه، بې وخته ورښتونه، د تودوخې درجې لوړوالی، د وچکالۍ له امله داخلي کډوالي هغه ستونزې دي چې افغانان یې زیانمن کړي او له بشري ناورین سره مخ دي.

نوموړي زیاته کړې:«له بده مرغه نړۍوالو چاپېریالي موضوعات سیاسي کړي دي او په دې برخه کې یې د افغانستان په حقوقو سترګې پټې کړي او مالي ملاتړ یې نه کوي؛ په داسې حال کې چې افغانستان د نړیوالو چاپېریالي کنوانسیونونو رسمي غړیتوب هم لري».

همدارنګه د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې رییس له یوناما څخه غوښتنه کړي، چې د افغانستان د ځنډول شویو چاپېریالي پروژو په بیا پیلولو، په نړیوالو غونډو کې د ګډون، تخنیکي همکاریو او ظرفیت لوړونې په برخه کې د دوی ملاتړ وکړي.

یادې ادارې ویلي، چې د یوناما مرستیال د افغانستان د چاپېریالي ستونزو په اړه د هڅو د دوام ژمنه کړې ده.

د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې پخوانی لوبغاړی شاپور ځدران چې له اوږدې ناروغی وروسته په هند کې ومړ، د پنجشنبې په ورځ په کابل کې خاورو ته وسپارل شو.

د نوموړي د جنازې په مراسمو کې د افغانستان د کرېکټ د ملي لوبغاړو ترڅنګ د هغه زرګونو مینه‌والو ګډون کړی و.

د شاپور ځدراڼ د جنازې پرمهال د هغه پلار له افغان کرېکټ بورډ څخه غوښتنه وکړه چې د شاپور د خدمتونو د یاد په موخه دې په کابل کې د کرېکټ جوړیدونکی لوبغالی د هغه په نوم ونومول شي.

شاپور ځدراڼ د پکتیا ولایت اوسېدونکی و او د افغانستان د کرېکټ د لومړي نسل لوبغاړو څخه شمېرل کېده.

نوموړي د افغانستان لپاره لومړۍ شل اوریزه نړۍواله لوبه په ۲۰۱۰ کې او وروستۍ په ۲۰۲۰ کې ولوبوله او همدارنګه لومړۍ پنځوس اوریزه نړۍواله لوبه یې په ۲۰۰۹ کې او وروستۍ یې په ۲۰۱۹ کې وکړه.

شاپور ځدراڼ د افغانستان لپاره ۴۳ یو ورځنۍ او ۳۲ شل اوریزې لوبې کړې دي.

اسحاق ډار د پنجشنبې په ورځ له خپل کرویشیايي سیال سره په اسلام اباد کې په یوه خبري غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې دده په وینا، موجودې وسله ډلې باید د هېڅ هېواد، په ځانګړي ډول د پاکستان، پر ضد ونه کاریږي.

هغه ادعا وکړه چې دغه ډلې د پاکستان امنیت ته پرله پسې ګواښ پېښوي او د دې ستونزې د حل لپاره یې د نړیوالې ټولنې د همغږو اقداماتو غوښتنه وکړه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر د خبرو په بله برخه کې وویل، چې د هند له لوري د سند د اوبو تړون یو اړخیز ځنډول او اوبه د فشار د وسیلې په توګه کارول د نړیوالو قوانینو او تړونونو خلاف دي.

اسحاق ډار همداراز پاکستان ته د کرویشیا د بهرنیو چارو وزیر د سفر هرکلی وکړ او ویې ویل، چې دغه سفر د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پراختیا لپاره یو مهم ګام دی. د هغه په وینا، اسلام اباد هیله لري چې کرویشیا به د پاکستان د پانګونې له فرصتونو ګټه واخلي.

په همدې خبري غونډه کې د کرویشیا د بهرنیو چارو وزیر پاکستان ته خپل سفر د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي او اقتصادي همکاریو په پیاوړتیا کې هیله منوونکې بللی دی.