د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ تازه موندنې ښيي، چې په افغانستان کې راستنېدونکي، داخلي بېځایه شوي او کوربه ټولنې له پراخو اقتصادي ستونزو، د خوندیتوب له ګواښونو او بنسټیزو خدمتونو ته د محدود لاسرسي له ننګونو سره مخ دي.
د راپور له مخې؛ د روان کال د جنورۍ او مارچ میاشتو ترمنځ په ۱۵ ولایتونو او ۲۷ ولسوالیو کې د ۲۵۵ کورنیو سروې ترسره شوې، چې شاوخوا ۱۸۱۴ کسان یې پوښلي دي. د سروې له ګډونوالو څخه ۸۹ سلنه راستنېدونکي وو او ۵۵ سلنه مرکې له ښځینه سرپرستو کورنیو سره شوې دي.
راپور ښيي، چې ښځې او نجونې لاهم د تګراتګ ازادۍ، روغتیايي، حقوقي او ښوونیزو خدمتونو ته د لاسرسي په برخه کې له جدي محدودیتونو سره مخ دي.
نږدې ۴۶ سلنه کورنیو ویلي، په ټولنه کې داسې ځایونه شته چې ښځې او نجونې پهکې بنسټیزږ حقونو ته لاسرسی نهلري. د دغه محدودیتونو اصلي لامل د محرم شرط او تبعیض بلل شوی دی.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ ۷۱ سلنه سروې شویو کورنیو کې لږترلږه یو غړی د مدني اسنادو له نشتوالي سره مخ دی. برېښنایي پېژندپاڼه، د زېږون سند او کاغذي پېژندپاڼه هغه اسناد دي، چې تر ټولو ډېر کم موندل کېږي. د لوړو لګښتونو، پېچلو پروسیجرونو او د معلوماتو نشتوالی د اسنادو د نه ترلاسه کولو مهم لاملونه بلل شوي دي.
راپور زیاتوي، چې ۵۹ سلنه د کورنیو سرپرستان لږترلږه له یوې ځانګړي زیان سره مخ دي. د خوراکي مرستو اړتیا هم په لوړه کچه ثبت شوې ده. ۸۹ سلنه کورنیو ویلي، چې په تېرو درېیو میاشتو کې یې د خوراکي مرستو اړتیا لرله.
د اقتصادي فشارونو له امله ۸۴ سلنه کورنیو پورونه اخیستي او ګڼو کورنیو د بقا لپاره زیان رسوونکو لارو ته مخه کړې ده. د سروې له مخې؛ ۲۹ سلنه کورنیو پور اخیستی، ۱۳ سلنه کورنیو د خوړو اندازه کمه کړې یا یې وخت ناوخت خواړه پرېښي او ځینو نورو خپلې شتمنۍ پلورلې دي. راپور خبرداری ورکوي، چې دغه وضعیت د ماشومانو د کار، جبري ودونو او د کم عمره نجونو د ودونو ګواښ زیاتوي.
د رواني روغتیا په برخه کې هم اندېښنې شته. ۳۵ سلنه راستنېدونکو او ۲۹ سلنه بېځایه شویو ویلي، چې د دوی یا د کورنۍ د غړو رواني فشار د ورځني ژوند پر چارو اغېز کوي. د کار نشتوالی، د عوایدو کمښت او د خوړو نه خوندیتوب د دغه فشارونو اصلي لاملونه یاد شوي دي.
راپور دا هم څرګندوي، چې ۲۷ سلنه کورنیو کې ماشومان د عاید ترلاسه کولو لپاره کار کوي. په ځینو مواردو کې دغه کار د ښوونځي پر وخت ترسره کېږي، چې د ماشومانو پر زدهکړو مستقیم اغېز لري.
۶۵ سلنه راستنېدونکو امنیتي ستونزې د خپلې لومړنۍ کډوالۍ اصلي لامل بولي، په داسې حال کې چې د داخلي بېځایه شویو ۴۹ سلنه د طبیعي پېښو له امله بېځایه شوي دي.
