هند د لومړي خصوصي فضايي توغندي «ویکرم-۱» بریالۍ ازموینه کړې

قهوه د نړۍ له تر ټولو مشهور څښاکونو څخه ده او میلیونونه کسان هره ورځ د خپلې انرژۍ د زیاتولو لپاره ترې استفاده کوي.

روغتیايي څېړنې ښيي، په مناسب مقدار د قهوې څښل د ذهني تمرکز په ښه کېدو، د ستړیا په کمېدو او د حافظې په پیاوړتیا کې مرسته کوي.

همدارنګه، د زړه او ځیګر د ځینو ناروغیو او د دویم ډول شکر ناروغۍ د خطر په کمولو کې هم ګټوره بلل شوې ده.

قهوه د انټي‌اکسیدان موادو ښه سرچینه هم ده، چې د بدن د حجرو په ساتنه کې رول لري.

خو متخصصان خبرداری ورکوي چې د کافین ډېر استعمال د بې‌خوبۍ، اضطراب، د زړه د درزا د زیاتوالي او د وینې د فشار د لوړېدو لامل کېدای شي. د همدې لپاره سپارښتنه کېږي چې قهوه دې په مناسبه اندازه وڅښل شي او د ورځې ناوخته یې له څښلو ډډه وشي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په یاد تړون کې روښانه شوې، چې د مصنوعي ځیرکتیا د همکاریو نړۍوال سازمان یو خپلواک نړیوال سازمان دی، چې د ملګرو ملتونو د منشور اهداف تعقیبوي، د ګډې مشورې، ګډې جوړونې او شریکو ګټو مفکوره پالي او پر انسان‌محورۍ ولاړ اصل ټینګار لري.

خبرپاڼه کاږي، د دې سازمان موخه د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې د نړیوالې همکارۍ او نړیوالې حکومتولۍ وده ده، څو ډاډ ترلاسه شي چې مصنوعي ځیرکتیا د ټولو انسانانو د هوساینې لپاره په ګټور، خوندي، عادلانه او منظم لوري پرمختګ کوي.

په خبرپاڼه کې په ډاګه شوې، چې د مصنوعي ځیرکتیا د همکاریو نړۍوال سازمان مرکزي دفتر به د چین په شانګهای ښار کې وي.

په خبرپاڼه کې راغلي، د قزاقستان، لاوس، پاکستان، روسیې او اندونیزیا په ګډون د ۲۹ هېوادونو استازو دغه تړون لاسلیک کړ او د دې سازمان بنسټ اېښودونکي غړي شول او د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونیو ګوترېش او د یو شمېر نورو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو استازو هم په دې مراسمو کې ګډون کړی وو.

د رویټرز د راپور له مخې، ۲۹ هېوادونو د پنجشنبې په ورځ د «نړیوالې مصنوعي ځیرکتیا د همکارۍ سازمان» د جوړېدو تړون لاسلیک کړ.

چین ویلي، د دغه بین‌الحکومتي سازمان هدف دا دی چې د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې نړیواله همکاري پیاوړې کړي او د دې چټکې پرمختګ کوونکې ټکنالوژۍ لپاره د نړیوالې ادارې او اصولو په جوړولو کې مرسته وکړي.

د تړون لاسلیک کوونکو هېوادونو کې روسیه، بېلاروس، سربیا، کیوبا، برازیل، وینزویلا، د افریقا لس هېوادونه او د اسیا ۱۲ هېوادونه شامل دي.

د چین دولتي خبري اژانس شینهوا ویلي، د دغه سازمان مرکزي دفتر به د چین په شانګهای ښار کې جوړېږي.

چین تېر کال د مصنوعي ځیرکتیا د همکارۍ د نړیوال سازمان د جوړېدو وړاندیز کړی و، خو تر دې مخکې هېڅ هېواد په رسمي ډول د غړیتوب اعلان نه و کړی.

دې بدلون د رواني روغتیا، د دې اختلال د تشخیص بهیر او د بریتانیا د ټولنیز هوساینې د نظام د راتلونکي په اړه سیاسي بحثونه هم تاوده کړي دي.

د رسمي معلوماتو له مخې، د روان ۲۰۲۶ کال په اپرېل کې نږدې ۱۰۰ زره کسانو د پاملرنې د کموالي او زیات خوځښت اختلال یا (attention deficit hyperactivity disorder) له امله د ناتوانۍ مالي مرسته ترلاسه کړې، په داسې حال کې چې دا شمېر د ۲۰۲۴ کال په اوړي کې شاوخوا ۷۱ زره و. له دغو کسانو څخه تر نیمايي ډېر یې د ۱۶ او ۲۴ کلونو ترمنځ ځوانان دي.

کارپوهان وایي، د دې شمېرې لوړوالی حتمن د ناروغۍ د ډېرېدو معنا نه لري، بلکې د دې ناروغۍ په اړه د عامه پوهاوي زیاتوالی، د تشخیص لپاره د خلکو ډېره مراجعه او دا چې ډېری ملاتړي خدمتونه له رسمي تشخیص سره تړلي دي، د دې زیاتوالي مهم عوامل ګڼل کېږي.

د کارپوهانو په وینا، د پاملرنې د کموالي او زیات خوځښت اختلال یوازې د چلند ستونزه نه ده، بلکې د دماغ د اجرایي دندو اختلال دی. دا اجرایي دندې د تمرکز، پلان جوړونې، د وخت مدیریت، پرېکړه کولو او د ورځنیو چارو د تنظیم مسوولیت لري. دا اختلال له هوښیارۍ سره تړاو نه لري او نه هم د کمزورې ارادې یا تنبلۍ نښه ګڼل کېږي.

په دې ناروغۍ اخته کسان معمولاً د تمرکز په ساتلو، د حواس‌ په کنټرول، د وخت او دندو په تنظیم، د خوب او احساساتو په کنټرول، کاري حافظې او د خپلو کړنو په مدیریت کې ستونزې لري. خو د متخصصانو په وینا، ډېری ناروغان هغه مهال ښه تمرکز کولای شي چې کوم کار ورته په زړه پورې یا بېړنی وي.

څېړنې ښيي چې د پاملرنې د کموالي او زیات خوځښت اختلال تر ډېره موروثي اختلال دی او د دماغ د کیمیاوي پیغام رسوونکو موادو د فعالیت له توپیرونو سره تړاو لري. په دې حالت کې دماغ دا مواد تولیدوي، خو د هغوی په خوشې کولو او بېرته جذب کې ستونزه رامنځته کېږي، چې د عصبي پیغامونو په لېږد اغېز کوي.

متخصصان وایي، د دې اختلال بشپړه درملنه نشته، خو د روزنې، رواني او چلندیزې درملنې، د اړتیا په صورت کې د درملو، د مهارتونو د پیاوړتیا او د کورنۍ، ښوونکو او روغتیايي متخصصانو د ګډ ملاتړ له لارې یې نښې تر ډېره کنټرولېدای شي او د ناروغانو د ژوند کیفیت ښه کېدای شي.

په همدې حال کې، په بریتانیا کې د ناتوانۍ د مالي مرستو د ترلاسه کوونکو د شمېر زیاتېدو د ټولنیز هوساینې د نظام د اصلاح په اړه سیاسي بحثونه هم ګړندي کړي دي. ځینې سیاستوال د دغو مرستو د محدودولو غوښتنه کوي او حکومت د ټولنیزې هوساینې د نظام د بیاکتنې بهیر پیل کړی دی. تمه ده چې دا اصلاحات به د زرګونو کسانو، په ځانګړي ډول د د پاملرنې د کموالي او زیات خوځښت اختلال لرونکو وګړو، پر ژوند مستقیم اغېز ولري.

د یاد سازمان د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو برخې مشرې، کالیوپي مېنګیرو، ویلي چې د مصنوعي ځیرکتیا له لارې د ښځو او نجونو جعلي انځورونه، جنسي بڼه لرونکي غیرحقیقي عکسونه او ایموجي، همدارنګه نور جعلي او زیانمنونکې محتوا په ډېرې اسانۍ، چټکۍ او ټیټ لګښت تولیدېدای شي، چې د ښځو د سپکاوي او ځورونې خطر زیاتوي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې دغې چارواکې له ټکنالوژۍ جوړوونکو، پالیسۍ جوړوونکو او کاروونکو غوښتي چې د مصنوعي ځیرکتیا د پراختیا او کارونې پر مهال د ښځو او نجونو امنیت، محرمیت او اساسي حقونه په لومړیتوب کې وساتي.

په همدې حال کې، د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) هم خبرداری ورکړی چې میلیونونه ماشومان لا دمخه له مصنوعي ځیرکتیا څخه د زده کړې، د ستونزو د حل او د مشورو ترلاسه کولو لپاره ګټه اخلي، خو د دوی د خونديتوب لپاره موجود تدابیر د دې چټک پرمختګ سره سمون نه لري.

د یونیسف د معلوماتو له مخې، لږ تر لږه ۲۰ میلیونه ماشومان په لسو هېوادونو کې مصنوعي ځیرکتیا کاروي او د دې ټکنالوژۍ د کارونې کچه د لویانو په پرتله څه باندې درې برابره په چټکۍ سره لوړه شوې ده.

دغه څرګندونې د راتلونکې اوونۍ په ژنیو کې د مصنوعي ځیرکتیا په اړه د نړیوالې غونډې څخه مخکې شوې دي. د ملګرو ملتونو بنسټونه ټینګار کوي چې د مصنوعي ځیرکتیا لپاره باید د خوړو، لوبو او موټرو په څېر د خوندیتوب او تنظیم روښانه مقررات رامنځته شي، څو د دې ټکنالوژۍ ګټې خوندي او احتمالي زیانونه یې محدود شي.