یوناما په نورستان کې د سېلاب‌ځپلو لپاره د مرستو زیاتېدو غوښتنه وکړه

د طالبانو د افغاني سرې میاشتې ټولنې د پنجشنبې شپې نږدې ۱۲ بجې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، د لومړنیو معلوماتو له‌مخې، د لغمان د الینګار ولسوالۍ د نور لام صیب درې په سیمه کې د سختو ورښتونو او سیلابونو له امله یو تن مړ او د همدې ولسوالۍ د «سندروا» په سیمه کې یو شمېر هېوادوال د سېلابونو له امله بند پاتې شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي، چې د دغو سېلابونو له امله تر اوسه ۱۲ کورونه زیانمن شوي دي.

اعلامیه کاږي: «د افغاني سرې میاشتې د ژغورنې ټیمونه سیمې ته رسېدلي او د بند پاتې شویو هېوادوالو د ژغورنې او بېړني لاسنیوي عملیات یې پیل کړي دي».

دا په داسې حال کې ده، چې څلور ورځې مخکې په نورستان کې د ویجاړونکو سېلابونو له امله ۲۴ کسان مړه شوي او ۸۵ نور ټپیان او همداراز ۱۵ نور لادرکه شوي دي.

د هغه په وینا، امریکا تمه درلوده چې د «سر پرې کولو» په عملیاتو سره په ایران کې واکمن نظام نسکور او کار تمام کړي، خو د اسلامي جمهوریت نظام او خلکو مقاومت وکړ او اوس واشنګټن د دغه نظام د له پښو غورځولو لپاره پر یوې اوږدمهالې طرحې کار کوي.

عبدالکریم خرم پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې امریکا د خپلو موخو لپاره د ناراضه عربي هېوادونو د همکارۍ راجلبولو هڅې زیاتې کړې دي. د هغه په وینا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرامپ له همدې امله د سعودي عربستان د ملکي اټومي پروګرام تړون منلی، په داسې حال کې چې واشنګټن پخوا په منځني ختیځ کې د توازن د ساتلو لپاره دا کار نه کاوه او ټینګار یې کاوه چې دا پروګرام باید د یورانیمو د غني کولو لامل نه شي.

د ارګ دغه پخواني چارواکي زیاته کړې چې امریکا د لبنان له حکومت سره داسې هوکړې پیل کړې چې ښايي په دغه هېواد کې کورنۍ جګړه توده کړي. د هغه په وینا، واشنګټن همدارنګه هڅه کوي سوریه د حزب‌الله پر وړاندې جګړې ته وهڅوي او د ترکیې له مخالفت سره سره، د اسلامي جمهوریت پر ضد د کردانو د کارولو برنامه هم تعقیبوي.

خرم د سیمې په دغه نوي وضعیت کې د پاکستان رول د افغانستان لپاره برخلیک ټاکونکی بللی او پوښتنه یې کړې چې که د یمن د حوثیانو د بریدونو او د باب‌المندب د تړل کېدو له امله سعودي عربستان په مستقیم ډول جګړې ته داخل شي، نو د پاکستان دریځ به څه وي، ځکه اسلام‌اباد له ریاض او کویټ سره دفاعي تړونونه لري. هغه زیاته کړې چې په دې ترڅ کې د برېتانیا د نوي حکومت رول هم مهم دی چې د امریکا تر څنګ ولاړ دی او په پاکستان کې پراخ نفوذ لري، او ښايي د دې جګړې پراخېدل په افغانستان کې د امریکا او پاکستان ترمنځ د نوې همکارۍ اړتیا رامنځته کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ پر ۲۸مه د امریکا او اسراییل له خوا پر ایران پراخ بریدونه پیل شول چې په ترڅ کې یې علي خامنه‌ای ووژل شو او وروسته مجتبی خامنه‌ای د نوي رهبر په توګه وټاکل شو. له دغو بریدونو وروسته د اسلامي جمهوریت او عربي هېوادونو ترمنځ اړیکې په بې ساري ډول خرابې شوې او د ۲۰۲۳ کال د مارچ د میاشتې د سولې تړون چې د چین په منځګړیتوب شوی و، په بشپړ ډول له منځه لاړ.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د ویاند مرستیال تاج محمد همت د پنجشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) وویل، په نورستان کې د ویجاړوونکو سېلابونو له امله د مړه شویو کسانو شمېر ۲۴ ته ورسېد او لا هم ۱۵ کسان لادرکه دي.

له دې سره سم، د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د پېښې په څلورمه ورځ په خپله غمرازۍ پیغام کې ویلي، په مړه شویو کسانو کې د نورستان ښاروال او د یوه کنډک قومندان هم شامل دي او ۸۵ نور ټپيان شوي دي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د ویاند مرستیال تاج محمد همت پرون (چهارشنبه د چنګاښ ۳۱مه) په نورستان کې د سېلابونو له امله د لادرکه کسانو شمېر ۸۵ ښودلی وو، خو په وینا یې، د سېلابونو له امله یو شمېر کسان غرونو ته ختلي وو او له هغو سره د اړیکو امکان نه‌وو، خو اوس چې ډېری یې بېرته خپلو کورونو ته ستانه شوي، نو لا هم یوازې ۱۵ کسان لادرکه دي.

تاج محمد همت زیاتوي: «د سېلابونو پر مهال زیات شمېر کسان غرونو ته ختلي او لرو سیمو ته تللي وو او هلته د ټېلیفوني شبکو د نشتوالي له امله له هغو سره اړیکه نه‌وه، نو اوس مهال هغوی بېرته خپلو کورونو ته راګرځېدلې دي. چې له همدې امله د نادرکه کسانو په شمېر کې کمښت راغلی دی».

د نوموړي په وینا، په نورستان کې له سېلاب‌ځپلو سره د مرستو بهیر پیل شوی او د اوس لپاره له هرې قرباني کورنۍ سره ۲۰ زره افغانۍ مرستې شوي او همداراز د خوراکي او غیر خوراکي توکو مرستې دوام لري.

له دې سره سم، د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د نورستان له سېلابونو ۴ ورځې وروسته په خپل غمرازۍ پیغام کې له سوداګرو، شتمنو او نورو افغانانو څخه غوښتي، چې له سیلاب ځپلو سره لا ډیرې مرستې وکړي او په دې سخت حالت کې له خپلو خلکو سره ودریږي.

ارګ همداراز له هېوادوالو غوښتي: «په هغو ځایونو کې له هستوګنې او کاروبار څخه ډډه وکړئ، چې د سیلابونو د راوتلو خطر لري او یا د هوا پوهنې اداره یې په اړه مخکې له وخته خلکو ته خبرداری ورکوي، نو خلک دې متوجه اوسي چې بیا د داسې زیانونو او تلفاتو شاهدان ونه اوسو».

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر یا اوچا د معلوماتو له مخې، سېلابونو کورونو، بازارونو، هټیو، سړکونو، پلونو او د اوبو رسولو زیربناوو ته پراخ زیانونه اړولي دي. دوجاریک زیاته کړه چې د دوی همکاران سېلاب ځپلو ته بېړني روغتیایي خدمات، سرپناه، خوراکي توکي، د څښاک پاکې اوبه، روغتیایي کڅوړې او رواني ټولنیز ملاتړ چمتو کوي.

د ملګرو ملتونو دغه جګپوړي چارواکي وویل چې سیمو ته اضافي طبي توکي لېږدول شوي او د خیمو، کمپلو او د کورونو د ترمیم د وسایلو وېش جریان لري. د هغه په وینا، اوچا له خپلو همکارانو او مسوولینو سره یو ځای د اړتیاوو پر ارزونې او د مرستو پر همغږۍ کار کوي ترڅو لومړني خدمات او د خلکو معیشت بېرته ورغول شي.

سټیفان دوجاریک خبرداری ورکړ چې دا مرستندویه هڅې د بودیجې له سخت کمښت سره مخ دي. هغه څرګنده کړه چې په روان ۲۰۲۶ کال کې د افغانستان لپاره د بشري غبرګون پلان یوازې ۲۵ سلنه تمویل شوی دی او له نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې له افغانانو سره په سخاوتمندانه توګه مرستې وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د کابل، خوست، پروان، لوګر، پنجشیر او نورستان په ګډون د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د سختو بارانونو له امله ویجاړونکي سېلابونه راوتلي دي. د ملګرو ملتونو د بېلابېلو ادارو د راپورونو له مخې، په نورستان او یو شمېر نورو سیمو کې د لارو د خرابوالي له امله سېلاب ځپلو ته د مرستو رسول له سختو ننګونو سره مخ دي او خلک د سرپناه، اوبو او خوړو له کمښت سره مخامخ دي.

د پروان ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، نن له ماسپښین وروسته د پروان په سردره شتر شهر، دراز ګرد او فندقستان سیمو کې د بارانونو له امله د راوتلو سېلابونو په پایله کې د لومړنیو راپورونو له‌مخې، ۲ کسان مړه شوي او ۲۰ کورونه ویجاړ شوي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، د همدې سېلابونو له امله د پروان- بامیان لاره هم بنده شوې او په وینا یې، د یادې لارې د خلاصون په موخه د پاک‌کارۍ چارې روانې دي.

خبرپاڼه زیاتوي: «له ټولو درنو موټر چلوونکو او مسافرو څخه په درنښت غوښتنه کېږي، چې تر بلې خبرتیا پورې له یادې لارې [پروان- بامیان] د تګ راتګ څخه ډډه وکړي او د خپل ځان او نورو د خوندیتوب لپاره لازم احتیاط وکړي».

خبرپاڼه کاږي، د دغې پېښې له امله د کره اوښتو تلفاتو او مالي زیانونو د معلومولو لپاره پلټنې روانې دي.

د یادونې وړ ده، چې له تېرې شپې راهیسې په کابل، خوست، میدان وردګ، پکتیکا، لوګر او پنجشیر ولایتونو کې د شدیدو بارانونو له امله سېلابونه راوتلي او له امله یې ګڼ مالي زیانونه اړولي دي.