په ناروې کې د هند سفیرې ګلوریا ګنګټې په اسلو کې د طالبانو له سرپرست سفیر نجیبالله سره په کتنه کې د دوه اړخیزو اړیکو د پیاوړي کېدو هیله څرګنده کړې ده. په اوسلو کې د طالبانو سفارت لا تر اوسه په دې تړاو څه نهدي ویلي.
په ناروې کې د هند سفارت د پنجشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره په اسلو کې د هند له سفیرې سره د طالبانو د سرپرست سفیر له لیدنې خبر ورکړی دی.
په اوسلو کې د هند سفیرې ګلوریا ګنګټې په دې کتنه کې د دوه اړخیزو اړیکو د لا پیاوړي کېدو هیله څرګنده کړې ده.
په خبرپاڼه کې راغلي: «دې کتنې د نظریاتو د دوستانه تبادلې زمينه برابره کړه او د هند او افغانستان ترمنځ دوستانه اړیکې یې بیا وپاللې».
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ د اړیکو له خرابېدو او نښتو وروسته طالبانو له هند سره خپلې اړیکې پراخې کړي او تر اوسه د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په ګډون څلورو وزیرانو هند ته هم سفرونه کړي دي.
د پاکستان د پوځ لوی درستیز عاصم منیر، ویلي چې پوځ به یې د وسلهوالو ډلو د پټنځایونو او مرکزونو پر ضد عملیاتو ته تر هغه دوام ورکړي چې د ده په وینا، د امنیتي ګواښونو جرړې په بشپړه توګه له منځه ولاړې شي.
د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو ادارېد پنجشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، عاصم منیر ټینګار کړی چې پاکستان هوډ لري د خپل هېواد او خلکو پر وړاندې هر ډول امنیتي ګواښ له منځه یوسي.خبرپاڼه زیاتوي، هغه دغه څرګندونې په راولپنډۍ کې د پوځ په عمومي قوماندانۍ (جياېچکيو) کې د «د بلوچستان شلم ملي ورکشاپ» له ګډونوالو سره د لیدنې پر مهال کړې دي.
د پاکستان د پوځ لوی درستیز ویلي: «د خوارجو فتنه او هندوستان فتنې پر ضد هدفي عملیات به په بشپړ عزم دوام وکړي، څو د ترهګرۍ ګواښ او د هغې ملاتړي په بشپړه توګه له منځه ولاړ شي».
د پاکستان پوځ تحریک طالبان پاکستان (ټيټيپي) ته د «فتنه خوارج» او بلوڅ بېلتونپالو ته د «فتنه هندوستان» نوم کاروي.
عاصم منیر زیاته کړې، پاکستان هوډ لري چې هر هغه ځای کې د وسلهوالو بنسټونه او مرکزونه له منځه یوسي چې د هېواد او د هغه د وګړو پر امنیت ګواښ پېښوي.
د پاکستان پوځ له دې وړاندې هم څو ځله ادعا کړې چې د دولت ضد وسلهوالې ډلې، په ځانګړې توګه تحریک طالبان پاکستان، د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد بریدونه تنظیموي. خو طالبانو دغه تورونه رد کړي او ویلي یې دي چې دوی اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره دې د بل هېواد پر ضد وکارول شي.
پاکستان همداراز ادعا کوي چې «له بهر څخه ملاتړ کېدونکي نیابتي ځواکونه» په دوامداره توګه هڅه کوي په بلوچستان ایالت کې تاوتریخوالی زیات کړي، ثبات کمزوری کړي او د سولې بهیر ګډوډ کړي.
د پاکستان د پوځ مشر بلوچستان د «پاکستان ویاړ» وباله او ویې ویل چې دغه ایالت د خپلو پراخو طبیعي سرچینو او زړورو خلکو له امله د پرمختګ ستر ظرفیت لري. نوموړي زیاته کړه چې د فدرالي او ایالتي حکومتونو پراختیایي پروژې به د بلوچستان د اقتصادي او ټولنیز وضعیت د ښه والي لپاره دوام ولري.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) په نورستان ولایت کې د وروستیو سېلابونو له امله د اوښتو زیانونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او د زیانمنو کورنیو لپاره یې د بشري مرستو د زیاتولو غوښتنه کړې ده.
یوناما ټینګار کړی چې سېلابځپلو ته باید سرپناه، د څښاک پاکې اوبه او نورې اړینې مرستې برابرې شي. یوناما د پنجشنبې په ورځ، د اسد په لومړۍ نېټه، پر خپلې فېسبوک پاڼې لیکلي چې په نورستان کې وروستیو سېلابونو لسګونه کسان مړه کړي او د سیمې بنسټیزو تاسیساتو، کورونو، د اوبو رسولو شبکو او د خلکو د ژوند او روزګار سرچینو ته یې پراخ زیانونه اړولي دي.
یادې ادارې ټینګار کړی چې د زیانمنو خلکو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره باید بشري مرستې زیاتې شي.
یوناما زیاته کړې چې د افغانستان په ختیځ کې د اقلیمي ناوړه شرایطو له امله جدي بشري ناورین رامنځته شوی او ملګرو ملتونو له خپلو همکارو بنسټونو سره په ګډه زیانمنو کورنیو ته بېړنۍ مرستې پیل کړې دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو یوې چارواکې، اولګا چیریوکو، ویلي چې په ډېرو سیمو کې کورونه، سړکونه، پلونه، د اوبو رسولو شبکې، ویالې، د اوبو لګولو کانالونه او د خلکو د ژوند او روزګار سرچینې سختې زیانمنې شوې دي.
هغې زیاته کړه چې اوسنی تر ټولو مهم لومړیتوب د ورکو شویو کسانو موندل او د ټپیانو درملنه ده. د هغې په وینا، کله چې اوبه راکمې شي، د خلکو اړتیاوې به یوازې په بېړنیو مرستو پورې محدودې نه وي، بلکې د بیارغونې او د خلکو د ژوند د بېرته رغولو لپاره به لا ډېرو مرستو ته اړتیا وي.
چیریوکو د مالي سرچینو کمښت ته په اشارې سره وغوښتل چې په نورستان او د افغانستان په نورو ناورینځپلو سیمو کې د ژغورونکو مرستو د دوام لپاره دې نوره مالي بودجه هم برابره شي.
ملګرو ملتونو ویلي چې د نورستان د سېلابونو د قربانیانو شمېر له ۴۰ کسانو اوښتی، خو طالبان وايي چې په دې پېښه کې ۲۶ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
ملګرو ملتونو تر دې وړاندې هم خبرداری ورکړی و چې د نورستان سېلابځپلي د روغتیايي خدمتونو، درملو، د څښاک پاکو اوبو او روغتیايي اسانتیاوو له سخت کمښت سره مخ دي.
د طالبانو د افغاني سرې میاشتې ټولنه وايي، همدا څو شېبې مخکې (پنجشنبه د زمري لومړۍ) د لغمان د الینګار ولسوالۍ په نور لام صیب درې کې د سختو ورښتونو او سېلابونو له امله یو کس مړ او د «سندروا» سیمې یو شمېر اوسېدونکي په سېلابونو کې بند پاتې دي.
د طالبانو د افغاني سرې میاشتې ټولنې د پنجشنبې شپې نږدې ۱۲ بجې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، د لومړنیو معلوماتو لهمخې، د لغمان د الینګار ولسوالۍ د نور لام صیب درې په سیمه کې د سختو ورښتونو او سیلابونو له امله یو تن مړ او د همدې ولسوالۍ د «سندروا» په سیمه کې یو شمېر هېوادوال د سېلابونو له امله بند پاتې شوي دي.
په اعلامیه کې راغلي، چې د دغو سېلابونو له امله تر اوسه ۱۲ کورونه زیانمن شوي دي.
اعلامیه کاږي: «د افغاني سرې میاشتې د ژغورنې ټیمونه سیمې ته رسېدلي او د بند پاتې شویو هېوادوالو د ژغورنې او بېړني لاسنیوي عملیات یې پیل کړي دي».
دا په داسې حال کې ده، چې څلور ورځې مخکې په نورستان کې د ویجاړونکو سېلابونو له امله ۲۴ کسان مړه شوي او ۸۵ نور ټپیان او همداراز ۱۵ نور لادرکه شوي دي.
د ارګ د دفتر پخواني رییس عبدالکریم خُرم خبرداری ورکړی چې د امریکا، اسراییل او د ایران اسلامي جمهوریت ترمنځ جګړه په بشپړ ډول د نړیوال کېدو په لور روانه ده او دا وضعیت به پر افغانستان او پاکستان مستقیمې او ژورې اغېزې ولري.
د هغه په وینا، امریکا تمه درلوده چې د «سر پرې کولو» په عملیاتو سره په ایران کې واکمن نظام نسکور او کار تمام کړي، خو د اسلامي جمهوریت نظام او خلکو مقاومت وکړ او اوس واشنګټن د دغه نظام د له پښو غورځولو لپاره پر یوې اوږدمهالې طرحې کار کوي.
عبدالکریم خرم پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې امریکا د خپلو موخو لپاره د ناراضه عربي هېوادونو د همکارۍ راجلبولو هڅې زیاتې کړې دي. د هغه په وینا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرامپ له همدې امله د سعودي عربستان د ملکي اټومي پروګرام تړون منلی، په داسې حال کې چې واشنګټن پخوا په منځني ختیځ کې د توازن د ساتلو لپاره دا کار نه کاوه او ټینګار یې کاوه چې دا پروګرام باید د یورانیمو د غني کولو لامل نه شي.
د ارګ دغه پخواني چارواکي زیاته کړې چې امریکا د لبنان له حکومت سره داسې هوکړې پیل کړې چې ښايي په دغه هېواد کې کورنۍ جګړه توده کړي. د هغه په وینا، واشنګټن همدارنګه هڅه کوي سوریه د حزبالله پر وړاندې جګړې ته وهڅوي او د ترکیې له مخالفت سره سره، د اسلامي جمهوریت پر ضد د کردانو د کارولو برنامه هم تعقیبوي.
خرم د سیمې په دغه نوي وضعیت کې د پاکستان رول د افغانستان لپاره برخلیک ټاکونکی بللی او پوښتنه یې کړې چې که د یمن د حوثیانو د بریدونو او د بابالمندب د تړل کېدو له امله سعودي عربستان په مستقیم ډول جګړې ته داخل شي، نو د پاکستان دریځ به څه وي، ځکه اسلاماباد له ریاض او کویټ سره دفاعي تړونونه لري. هغه زیاته کړې چې په دې ترڅ کې د برېتانیا د نوي حکومت رول هم مهم دی چې د امریکا تر څنګ ولاړ دی او په پاکستان کې پراخ نفوذ لري، او ښايي د دې جګړې پراخېدل په افغانستان کې د امریکا او پاکستان ترمنځ د نوې همکارۍ اړتیا رامنځته کړي.
دا په داسې حال کې ده چې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ پر ۲۸مه د امریکا او اسراییل له خوا پر ایران پراخ بریدونه پیل شول چې په ترڅ کې یې علي خامنهای ووژل شو او وروسته مجتبی خامنهای د نوي رهبر په توګه وټاکل شو. له دغو بریدونو وروسته د اسلامي جمهوریت او عربي هېوادونو ترمنځ اړیکې په بې ساري ډول خرابې شوې او د ۲۰۲۳ کال د مارچ د میاشتې د سولې تړون چې د چین په منځګړیتوب شوی و، په بشپړ ډول له منځه لاړ.
د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي اداره وايي، د نورستان د ویجاړونکو سېلابونو له امله د مړو شمېر ۲۴ ته ورسېده او ۸۵ نور ټپیان شوي دي. د دغې ادارې د ویاند مرستیال زیاتوي، له دغې پېښې د څلورو ورځو په تېرېدو سره لا هم ۱۵ کسان لادرکه دي.
د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د ویاند مرستیال تاج محمد همت د پنجشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) وویل، په نورستان کې د ویجاړوونکو سېلابونو له امله د مړه شویو کسانو شمېر ۲۴ ته ورسېد او لا هم ۱۵ کسان لادرکه دي.
له دې سره سم، د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د پېښې په څلورمه ورځ په خپله غمرازۍ پیغام کې ویلي، په مړه شویو کسانو کې د نورستان ښاروال او د یوه کنډک قومندان هم شامل دي او ۸۵ نور ټپيان شوي دي.
د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د ویاند مرستیال تاج محمد همت پرون (چهارشنبه د چنګاښ ۳۱مه) په نورستان کې د سېلابونو له امله د لادرکه کسانو شمېر ۸۵ ښودلی وو، خو په وینا یې، د سېلابونو له امله یو شمېر کسان غرونو ته ختلي وو او له هغو سره د اړیکو امکان نهوو، خو اوس چې ډېری یې بېرته خپلو کورونو ته ستانه شوي، نو لا هم یوازې ۱۵ کسان لادرکه دي.
تاج محمد همت زیاتوي: «د سېلابونو پر مهال زیات شمېر کسان غرونو ته ختلي او لرو سیمو ته تللي وو او هلته د ټېلیفوني شبکو د نشتوالي له امله له هغو سره اړیکه نهوه، نو اوس مهال هغوی بېرته خپلو کورونو ته راګرځېدلې دي. چې له همدې امله د نادرکه کسانو په شمېر کې کمښت راغلی دی».
د نوموړي په وینا، په نورستان کې له سېلابځپلو سره د مرستو بهیر پیل شوی او د اوس لپاره له هرې قرباني کورنۍ سره ۲۰ زره افغانۍ مرستې شوي او همداراز د خوراکي او غیر خوراکي توکو مرستې دوام لري.
له دې سره سم، د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ د نورستان له سېلابونو ۴ ورځې وروسته په خپل غمرازۍ پیغام کې له سوداګرو، شتمنو او نورو افغانانو څخه غوښتي، چې له سیلاب ځپلو سره لا ډیرې مرستې وکړي او په دې سخت حالت کې له خپلو خلکو سره ودریږي.
ارګ همداراز له هېوادوالو غوښتي: «په هغو ځایونو کې له هستوګنې او کاروبار څخه ډډه وکړئ، چې د سیلابونو د راوتلو خطر لري او یا د هوا پوهنې اداره یې په اړه مخکې له وخته خلکو ته خبرداری ورکوي، نو خلک دې متوجه اوسي چې بیا د داسې زیانونو او تلفاتو شاهدان ونه اوسو».