امریکا او سعودي عربستان د اټومي همکارۍ هوکړه‌لیک لاسلیک کړ

د نوموړي‌ په خبره؛ د پوځي عملیاتو د دوام لپاره به ۷۰ مېلیارد ډالره نورې اضافي بودجې ته هم اړتیا وي. د امریکا د جګړې وزیر دغه څرګندونې هغو نیوکو ته په ځواب کې وکړې، چې ګواکې امریکا ښايي د افغانستان او عراق د جګړو په څېر یوې اوږدمهاله جګړې ته ننوځي.

هغه وویل، د امریکا موخه له دې جګړې څخه په ایران کې د ټولنې جوړول یا د نظام بدلول نه‌دي؛ بلکې تمرکز یې د تهران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو پر مخنیوي دی. ښاغلي هېګسېت وویل: «زموږ نسل ولیدل، چې دواړه ګوندونو هڅه وکړه په افغانستان او عراق کې دغه ټولنې د امریکايي بېلګې له مخې ورغوي او بدلې کړي؛ خو دغه کار د زرګونه کسانو د ژوند په بیه ډېر دروند تاوان درلود».

د امریکا د جګړې وزیر زیاته کړه، چې په عراق او افغانستان کې زرګونه نارینه او ښځې ووژل شوې او د قربانیانو شمېر لسګونه زرو ته ورسېد. پیټ هېګسېت وویل: «ولسمشر ټرمپ ویلي و، چې موږ به بیا هېڅکله داسې احمقانه جګړو ته داخل نه‌شو او تراوسه یې هم همداسې کړي دي».

هغه ټینګار وکړ، چې واشنګټن د ایراني ټولنې د بیا جوړولو هڅه نه‌کوي؛ بلکې غواړي ډاډ ترلاسه کړي چې ایران هیڅکله د اټومي وسلې جوړولو لاره ونه مومي. ښاغلي هېګسېت په غونډه کې د خپلو خبرو پر دوام وویل، تراوسه د ایران جګړې امریکا ته تر ۳۷ مېلیارد ډالرو ډېر لګښت اړولی او حکومت له کانګرس نه د پوځي عملیاتو د دوام او د پوځ د اړتیاوو پوره کولو لپاره د شاوخوا ۷۰ مېلیارد ډالرو اضافي بودجې غوښتنه کړې ده.

د امریکا د جګړې وزیر دغه مالي غوښتنه د پنټاګون د بېړنیو اړتیاوو یوه برخه وبلله او ویې ویل، که دغه مالي سرچینې برابرې نه‌شي د امریکا پوځ به د تجهیزاتو او پوځي عملیاتو په برخه کې له جدي کمښت سره مخ شي.

هغه زیاته کړه، چې دغه بودجه د ډونالډ ټرمپ د ۱.۵ ټرېلیون ډالرو د دفاعي بودجې له وړاندیز سره یوځای د امریکا د پوځ لپاره یوه اوږدمهاله پانګونه ګڼل کېږي.
د ډیموکراټ ګوند سناتوره او د سنا د بودجې د تخصیص کمېټې مخکښې غړې پیټي موري وویل، چې د ایران جګړه «یو ځل بیا له کنټروله د وتلو په حال کې ده». هغې وپوښتل په داسې حال کې چې ولسمشر ټرمپ مخکې ویلي و، هوکړه نږدې ده او جګړه به ژر پای ته ورسېږي اوس ولې حکومت د ۷۰ مېلیارد ډالرو اضافي بودجې غوښتنه کوي؟
د جمهوري غوښتونکو د بودجې د وړاندیز ډېره برخه د جګړې اړوندو لګښتونو ته ځانګړې شوې او ټاکل شوې، چې د «بودجوي مصالحې» په نوم د یوه ځانګړي بهیر له لارې تصویب شي. جمهوري غوښتونکو پخوا د ډونالډ ټرمپ د مالیې کمولو او ځینې دفاعي لګښتونو د تصویب لپاره ورته پروسه کارولې ده.

ځینو محافظه کاره جمهوري غوښتونکو هم غوښتنه کړې، چې د جګړې نوي لګښتونه دې د حکومت په نورو برخو کې د کمښت له لارې جبران شي.

د طالبانو د تخنیکي او مسلکي زده‌کړو ادارې د چهارشنبې په ورځ (د چنګاش ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د روسیې د التای پیداګوژیک پوهنتون مرستیال یوګني ویکتوروویچ کایګورودوف او همدارنګه په افغانستان کې د روسیې د علومو او کلتور د مرکز رییس سرګي استوپاچوف له غلام حیدر شهامت سره په کتنه کې د تخنیکي او مسلکي زده‌کړو په برخه کې د افغانستان او روسیې ترمنځ د تخنيکي او ښوونیزو همکاریو د پراختیا او پیاوړتیا په تړاو خبرې وکړې.

د خبرپاڼې له‌مخې، د التای پوهنتون مرستیال په دې کتنه کې څرګنده کړه: «روسیه چمتو ده، چې د افغانستان د تخنیکي او مسلکي زده‌کړو مرکزونو د تجهیز او تمویل په برخه کې خپلې همکارۍ لا پراخې کړي».

نوموړي همدارنګه د تخنیکي او مسلکي زده‌کړو د مرکزونو استادانو او زده‌کوونکو ته روسیې هېواد ته د علمي سفرونو د زمینې برابرولو ډاډ هم ورکړ.

غلام حیدر شهامت هم په دې کتنه کې د افغانستان او روسیې ترمنځ علمي همکارۍ مهمې وبللې او د دغو همکاریو د لا پیاوړتیا او پراختیا هرکلی یې وکړ او همداراز د همکاریو د لا پیاوړتیا لپاره د دغه ډول ناستو پر دوام هم ټينګار وشو.

سېنټکام په یوه خبرپاڼه کې ویلي، دغه عملیات د ایران پر وخت د شپې په یوه بجه پیل شوي او د ایران د اسلامي جمهوریت پوځي هدفونه یې په نښه کړي دي.

د خبرپاڼې له مخې، د دغو بریدونو موخه د ایران د هغو پوځي وړتیاوو لا کمزوري کول دي چې د سیمې په اوبو کې د ملکي سمندري تګ‌راتګ او سوداګریزو بېړیو لپاره ګواښ ګڼل کېږي.

سنټکام زیاته کړې چې دا پوځي عملیات به تر هغه دوام وکړي څو د ایران هغه وړتیاوې نورې هم کمزورې شي چې د نړیوالو اوبو د امنیت او د سوداګریزو بېړیو د خوندي تګ‌راتګ لپاره ګواښ رامنځته کوي.

تر اوسه د ایران چارواکو د سنټکام د دې ادعا په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی او د بریدونو د احتمالي زیانونو په اړه هم معلومات نه دي خپاره شوي.

دا طرحه د ۲۱۶موافقو او ۲۱۴مخالفو رایو په ترلاسه کولو تصویب شوه. د راپورونو له مخې، ټولو ډیموکراټ استازو له دې بودیجې سره مخالفت کړی دی.

د تصویب شوې طرحې له مخې، ۶۰میلیارد ډالر د امریکا د دفاع وزارت، ۱۳میلیارد ډالر د ملي امنیت د نورو اړتیاوو، ۱۲میلیارد ډالر هغو بزګرانو ته د ملاتړ لپاره چې د ټرمپ د تعرفو له امله زیانمن شوي، او ۱۰میلیارد ډالر د ټاکنیزو قوانینو د وړاندیز شویو بدلونونو د پلي کولو لپاره ځانګړي شوي دي. په دغو بدلونونو کې د رایې ورکولو پر مهال د تابعیت د ثبوت وړاندې کول هم شامل دي.

جمهوري غوښتونکو د دې بودیجې د تصویب لپاره د «بودیجې د تطبیق» ځانګړی میکانیزم کارولی، چې له مخې یې طرحه د ساده اکثریت په رایو تصویبېدای شي او په سنا کې د اوږدو پارلماني خنډونو (فیلیباسټر) مخه نیول کېږي.

سره له دې، د دې بودیجې برخلیک لا هم د امریکا په سنا جرګه کې روښانه نه دی، ځکه یو شمېر جمهوري غوښتونکي سناتوران هم د دې طرحې په اړه شکونه لري.

ډیموکراټانو پر دې طرحه نیوکه کړې او ویلي یې دي چې مالي سرچینې باید د خلکو د ژوند د لګښتونو د کمولو لپاره ولګول شي. په مقابل کې جمهوري غوښتونکي استدلال کوي چې دا بودیجه د امریکا د وسله‌والو ځواکونو د چمتووالي، د پوځیانو د معاشونو او د هېواد د امنیت د ساتنې لپاره اړینه ده.

دا بودیجه اوس د وروستۍ ارزونې او پرېکړې لپاره د امریکا سنا جرګې ته استول شوې ده.

د پیرو د پولیسو یوه جګپوړي قوماندان اسکار اریولا خبريالانو ته وویل، چې دغه اور لګېدنه د چهارشنبې په ورځ وختي په یوه استوګنیز کور کې پیل شوه. د هغه په وینا، په مړو شویو کسانو کې پنځه تنه یې ماشومان دي چې په دغه کور کې یې ژوند کاوه.

قوماندان اسکار اریولا زیاته کړه، چې د پېښې ځای ته د عدلي طب متخصصین او څېړونکي رسېدلي دي. د پیرو د پولیسو دغه چارواکي وویل چې د پېښې په اړه جدي پلټنې پیل شوې دي.

تراوسه پورې د دغې خونړۍ اور لګېدنې اصلي لامل نه دی روښانه شوی. پولیس او د پېښو د څېړنې ډلې هڅه کوي معلومه کړي چې اور د کومې ستونزې له امله لګېدلی او څنګه یې ټول کور په غېږ کې اخیستی دی.