طالبانو په ننګرهار کې یو سیمه ییز خبریال نیولی

ازادۍ جبهې په یوه اعلامیه کې ویلي چې د دوی ځواکونو د بدخشان ولایت د زیباک ولسوالۍ په څو لوریو کې د طالبانو پر پوځي اډو، قطعاتو او پوستو هدفي عملیات کړي چې د دوی په وینا، د پنجشنبې ورځې دزمري میاشتې له لومړۍ نېټې راهیسې پیل شوي او لا هم دوام لري.

جبهه ادعا کوي چې د دغو عملیاتو پر مهال یې طالبان د زیباک د سرحدي کنډک شاوخوا له یو شمېر لوړو پوستو شاتګ ته اړ کړي دي.

د اعلامیې له مخې، طالبانو څو ځله هڅه کړې چې یادې سیمې بېرته ونیسي، خو د جبهې په وینا، بریالي شوي نه دي.

د ازادۍ جبهې د ادعا له مخې، «په دغو نښتو کې لږ تر لږه ۲۱ طالبان وژل شوي او ۳۷ نور ټپیان دي چې ویل کېږي د چورلکو په وسیله د بدخشان مرکز فیض اباد او یو شمېر نورو ولسوالیو روغتونونو ته لېږدول شوي دي».

په اعلامیه کې دا هم راغلي چې د نښتو پر مهال د طالبانو یو شمېر سپکې او درندې وسلې، مهمات او نور پوځي تجهیزات د دوی لاس ته ورغلي دي.

جبهې همداراز ویلي چې په دغو نښتو کې د دوی یو جنګیالی هم وژل شوی او د دوی عملیاتي ځواکونه اوس په هغو سیمو کې ځای پر ځای شوي چې د دوی په وینا، نیولې یې دي.

د بدخشان لپاره د طالبانو د عمر ثالث فرقې ویاند نورالله نظري ویلي، د پنجشنبې په ورځ یوې وسله‌والې ډلې هڅه وکړه چې د پاکستان د چترال له لارې د بدخشان د زیباک ولسوالۍ د توپخانې سیمې ته ننوځي، خو د طالبانو د سرحدي ځواکونو له مقاومت سره مخ شوې.

نوموړي ادعا کړې چې په دغو نښتو کې څو تنه وسله‌وال وژل شوي او ټپیان شوي او یو شمېر نور بېرته چترال ته ستانه شوي دي.

د ایرنا خبرې اژانس د معلوماتو له مخې، متکي دوغارون سرحدي بندر ته د ایران د پارلمان د اقتصادي کمېسیون د غړو د سفر پر مهال ویلي، چې افغان سوداګرو په بېلابېلو هېوادونو کې د اړتیا او ظرفیتونو له مخې پانګونې کړې او په وروستیو کلونو کې یې په ایران کې هم پانګونه زیاته شوې ده.

متکي ویلي، د ایران حکومت د کورنیو او بهرنیو اقتصادي سوداګرو ملاتړ ته ځانګړې پاملرنه لري او دا چاره په بېلابېلو سیمو کې د پانګونې د فرصتونو د پراخېدو لامل شوې ده.

د ایران د پارلمان د اقتصادي کمېسیون مرستیال مهدي طغیاني ویلي، د دوغارون ازاده سوداګریزه صنعتي سیمه د ایران له مهمو اقتصادي سیمو څخه ده او افغانستان د دوغارون له لارې د وارداتو او بیاصادراتو لپاره یو مهم فرصت ګڼل کېږي.

هغه ویلي، د دوغارون له لارې د ایران او افغانستان د سوداګریزو راکړو ورکړو کچه د دغه سرحد ستراتیژیک اهمیت څرګندوي او د پانګونې زیاتوالی به دا سیمه په راتلونکي کې د ایران له مخکښو ازادو اقتصادي سیمو څخه کړي.

بلخوا، د تایباد ولسوال حسین جمشیدي ویلي، هره ورځ له اسلام کلا او دوغارون سرحدونو څخه له ۱۲۰۰ څخه ډېر ایراني او بهرني باروړونکي موټر تګ راتګ کوي، خو په افغانستان کې د ځینو زېربناوو او امکاناتو نشتوالی کله ناکله پر دغو اقتصادي فعالیتونو منفي اغېز کوي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف وايي، د شانګهای همکارۍ سازمان پلان لري چې د «خبرو اترو شریک» او «څارونکو» هېوادونو اوسنۍ څوکۍ د «شانګهای همکارۍ سازمان شریک» مقام کې سره یوځای کړي.

لاوروف خبریالانو ته وویل: «موږ په بریالیتوب سره کار کړی دی. دا د شانګهای همکارۍ سازمان د هغې سرمشریزې د چمتووالي یوه برخه ده چې د روان کال په مني کې به په بشکیک کې جوړه شي».

لاوروف وايي، د سازمان د سرمشریزې لپاره د چمتو شویو مسودو اسنادو کې د نویو ننګونو او ګواښونو د مخنیوي لپاره د یوه نړیوال مرکز جوړول او همدارنګه له نشه‌يي توکو سره د مبارزې لپاره د یوه مرکز رامنځته کول شامل دي.

هغه وویل، چې دوی به دا هم اعلان کړي چې اوسني د خبرو اترو شریکان او څارونکي به د شانګهای همکارۍ سازمان د یوه واحد شریک مقام ته واړول شي.

لاوروف زیاته کړه، چې اوس مهال د شانګهای همکارۍ سازمان لس غړي هېوادونه، ۱۵ د خبرو اترو شریک هېوادونه او دوه څارونکي هېوادونه لري.

د روسیې د تاس اژانس د رپوټ له مخې، د روسیې د بهرنیو چارو وزیر وویل: «دغه ۱۷ هېوادونه به د شریکانو په توګه ونومول شي، هیله لرم چې دوی به پرې اعتراض ونه کړي».

شانګهای همکارۍ سازمان په ۲۰۰۱ کال کې جوړ شوی او غړي هېوادونه یې بلاروس، هند، ایران، قزاقستان، قرغیزستان، چین، پاکستان، روسیه، تاجکستان او ازبکستان دي. د شانګهای همکارۍ سازمان د خبرو اترو شریک هېوادونه اذربایجان، ارمنیا، بحرین، مصر، کمبودیا، قطر، کویټ، مالدیف، میانمار، نیپال، متحده عربي امارات، سعودي عربستان، ترکیه، لاوس او سریلانکا دي.

افغانستان او منګولیا د دغه سازمان د څارونکو هېوادونو په ډله کې دي.

د د طالبانو د پېښو سره د مبارزې د چمتووالي ادارې ویاند یوسف حماد زیاته کړې چې وروستیو سېلابونو په کابل، کاپیسا، پنجشېر، پکتیکا، پکتیا، لوګر، غزني او میدان وردګ ولایتونو کې ۱۳۱ کورونه په بشپړ ډول او ۳۲۳ نور کورونه په نسبي ډول ویجاړ کړي دي.

د هغه په وینا، سېلابونو ۴ زره او ۸۱۰ جریبه کرنیزه ځمکه او حاصلات هم له منځه وړي دي.

هغه د خپلې ادارې په استازولۍ له خلکو غوښتي چې د دې ادارې سپارښتنې په پام کې ونیسي او د سېلابي لارو او سیندونو غاړو ته له تګ څخه ډډه وکړي.

د انځرو سوداګر شېر ین اغا، چې له تېرو لسو کلونو راهیسې د انځرو په سوداګرۍ بوخت دی افغانستان انترنشنل ته ویلي د حاصلاتو کمېدو نه یوازې د باغ لرونکو عاید اغېزمن کړی، بلکې د وچو انځرو پر بازار یې هم منفي اغېز کړی او ښايي د عرضې د کمښت له امله یې بیې هم لوړې شي.

دکندهار د طالبانو د کرنې ریاست چارواکې وايي، د انځرو ډېری ناروغۍ د هوا د بدلون، لوړ رطوبت، نباتي افتونو او د باغونو د ناسمې پالنې له امله رامنځته کېږي. د دوی په وینا، د ناروغو څانګو پرې کول، د باغونو منظم پاک ساتل، وړ اوبه خور، د افتونو څارنه او د کرنې متخصصینو په سپارښتنه د مناسبو درملو کارول د دغو ناروغیو په کنټرول کې مهم رول لري.

یادو چارواکو ویلي، چې دوی توانیدلي د نړیوالو موسوسو په مرسته د کلیو او ولسوالیو په کچه تر یو حده دغه ناروغي کنټرول کړي.

د کندهار انځر د افغانستان له مهمو صادراتي محصولاتو شمېرل کېږي او هر کال یې یوه برخه د هېواد دننه او بهرنیو بازارونو ته صادرېږي.

سوداګر له اړوندو ادارو غواړي چې د نباتي ناروغیو د مخنیوي لپاره له باغ لرونکو سره تخنیکي همکاري او لازمې مشورې زیاتې کړي، څو د حاصلاتو د لا ډېر زیان مخه ونیول شي.

په ورته مهال د وچې میوې یو شمیر سوداګر بیا د صادراتي لارو د تړل کېدو له امله اندیښمن دي او وايي، ستره برخه وچې مېوې یې په زیرمو کې د خرابېدو په حال کې دي.