د ملک سلمان خیریه بنسټ په کابل کې له ۸۸۸ بې‌وزلو کورنیو سره د خوراکي توکو مرسته وکړه

د خيبر پښتونخوا د اطلاعاتو وزیر شفيع جان د شنبې په ورځ له یوې پاکستانۍ رسنۍ سره په مرکه کې وويل، د خيبر پښتونخوا د ډېریو خلکو ژوند له افغانستان سره په سوداګرۍ پورې تړلی دی او په وینا یې، په اوسنیو شرایطو کې د دواړو خواوو سوداګر له سخت فشار سره مخ او بې‌برخلیکه دي.

هغه وويل، پاکستان له هند سره د سوداګرۍ خبره کوي، خو له افغانستان سره يې لارې تړلي دي. نوموړي زياته کړه، چې پاکستان په نړۍ کې د منځګړيتوب رول لوبوي دا ښه کار دی، خو په وينا يې، پاکستان له خپل «اسلامي ورور هېواد افغانستان» سره خبرو ته چمتو نه‌دی.

شفيع جان د کوم هېواد د نوم له اخيستو پرته وويل، «که د کوم هېواد خاوره د پاکستان پر ضد کارول کېږي، نو د هغې مخنيوی ضروري دی او که مخنيوی نه‌کېږي، نو د حل لپاره يې مناسب اقدام هم اړين دی».

هغه وويل: «د پاکستان د هرې يوې اېنچ خاورې ساتنه زموږ ملي دنده ده، که له هغې خوا کوم يرغل کېږي، نو سمدستي ځواب ورکول ضروري دي».

نوموړي ټينګار وکړ، چې ستونزې د خبرو اترو له لارې هم حل کېدای شي او زیاته یې کړه: «تر دې وړاندې د خبرو له لارې ځينې موخې ترلاسه شوي دي. له افغانستان سره مو خبرې کړې دي او جرګې مو هم ورلېږلې دي. د خبرو لاره له موږ سره شته، خو که داسې کسان ولېږل شي چې د خبرو پر ځای نورې ستونزې جوړې کړي، نو دا هم د حل لاره نه‌ده».

د پاکستان او طالبانو ترمنځ پر ډیورند کرښه تر نښتو وروسته د تورخم او چمن په ګډون د دواړو هېوادونو ترمنځ ټولې لارې د ۱۴۰۴ کال د تلې له ۲۱مې راهیسې تړل شوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري هم په ټپه درېدلې ده. اوس‌مهال یوازې افغان کډوال له پاکستان څخه افغانستان ته د ستنېدو اجازه لري او له هغې پرته پر یادو لارو هر ډول تګ‌راتګ درېدلی دی.

د پاکستان- افغانستان د سوداګرۍ ګډې خونې د مسوولینو په وینا، د افغانستان او پاکستان تر منځ د لارو تړل پاتې کېدو له امله پاکستان ته نږدې ۹۸۰ مېلیونه او افغانستان ته نږدې ۴۹۵ مېلیونه امریکایي‌ ډالر زیان رسېدلی دی.

د جمهوري نظام پر مهال د ملي دفاع وزارت پخواني سرپرست شاه محمود میاخېل د شنبې په ورځ (د زمري ۳مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، چې طالبان د دین په نوم په «مذهبي افراط» سره نه‌شي کولای افغانستان له انزوا حالت څخه وباسي.

هغه همداراز له طالبانو سره د مخالفت په نوم د «خراسان او هزارستان» په نومونو قومي، سمتي او ژبني افراطیت هم بې ګټې بللی او زیاته کړې یې ده، چې د دغو جګړو پایله په هېواد کې د ثبات او امنیت رامنځته کول نه‌دي.

د ملي دفاع وزارت دغه پخواني چارواکي ټینګار کړی، چې له تېر تاریخ څخه په عبرت اخیستو، یوازینۍ لاره د «ملي اجنډا» او د «ملي بیرغ» پر محور راټولېدل دي. د هغه په وینا، په دې ملي اجنډا کې باید د افراط او تفریط او د قدرت د انحصار سیاست نه‌وي او ټول افغانان باید د قانون په چوکاټ کې د کار، ژوند او سیاست مساوي حقوق ولري.

شاه محمود میاخېل په پای کې لیکلي، چې په ټولو چارو کې د منځلاريتوب لاره تل غوره وي او بله هره لاره «ترکستان» ته تللې ده.

د نوموړي دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ټولشموله حکومت د نشتوالي او د افغانانو د حقونو د محدودېدو په اړه په کورني او نړیواله کچه اندېښنې لا هم پر خپل ځای دي.

د بښنې نړیوال سازمان حقوقپوه مارندي د جرمني له «دویچلندفونک» راډیو سره په مرکه کې د محکمې د دې پرېکړې هرکلی وکړ او هغه یې «یوه ستره لاسته‌راوړنه» وبلله.

هغه وویل: «د هغو کسانو وضعیت چې پاکستان ته تښتېدلي، ډېر کړکېچن او خطرناک دی. له دې وروسته باید د هر چا دوسیه په جلا توګه وڅېړل شي».

د بښنې د نړیوال سازمان دغه چارواکي وویل، په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت لا هم ډېر ناورین‌ځپلی دی او هغه کسان چې بېرته دې هېواد ته استول کېږي، ښايي د «لوېدیځ‌پالنې» په تور له ځپنې، سزا، ځورونې او تعقیب سره مخ شي.

دغه د کډوالو د حقونو کارپوه همداراز د جرمني پر حکومت نیوکه وکړه او ویې ویل، چې د هغو کسانو برخلیک نه څاري چې افغانستان ته اېستل شوي دي.

د جرمني رسنیو د شنبې په ورځ (د زمري ۳مه) د افغان کډوالو په تړاو د جرمني د پروتستان کلیسا غبرګون هم خپور کړ. د کلیسا د کډوالو چارو مسوول کریستیان اشتبلین وویل، د اساسي قانون د محکمې د هغې پرېکړې هرکلی کوي، چې د افغان کډوالو د دوسیو د انفرادي ارزونې غوښتنه کوي.

هغه زیاته کړه، د افغان ښځو او نارینه‌وو لپاره د منلو د ژمنو په عمومي ډول لغوه کول د جرمني له اساسي قانون سره سمون نه‌لري.

په ورته وخت کې د کډوالو ملاتړي بنسټ «پرو ازول» له جرمني حکومت څخه وغوښتل چې د محکمې دا حکم په بېړه عملي کړي. د دې بنسټ مسوولانو له حکومت څخه وغوښتل، چې د دې حکم اړوند دوسیې ژر تر ژره او پرته له ځنډه وڅېړي او د هغو کسانو د منلو زمینه برابره کړي، چې په دې پروګرام کې شامل دي.

د جرمني د اساسي قانون محکمې د جمعې په ورځ (د زمري ۲مه) پرېکړه وکړه، چې له خطر سره مخ افغانانو د منلو بهیر په عمومي ډول درول، پرته له دې چې د هر کس وضعیت په جلا توګه وارزول شي، «خپل‌سری اقدام» دی.

دا پرېکړه د ۶۴۰ هغو افغانانو په اړه ده، چې په افغانستان کې د ځورونې او تعقیب له خطر سره مخ دي او مخکې له مخکې جرمني د هغو د منلو ژمنه کړې وه. د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبریندت تېر کال د دغو کسانو د منلو ژمنې لغوه کړې وې.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په اروپا کې په ځانګړي ډول د افغان کډوالو پر وړاندې، د کډوالۍ تګلارې سختې شوې دي. تر دې وړاندې برلین اعلان کړی وو، چې غواړي د افغانانو د اېستلو تګلاره نوره هم پراخه کړي.

فصیح‌الدین فطرت زیاته کړې، چې په دغې نښته کې ګڼ شمېر بریدګر وژل شوي او یو شمېر نور یې بېرته د پاکستان لوري ته تښتېدلي دي. د نوموړي په وینا، دغو مخالفینو په پاکستان کې تجهیزات او وسلې ترلاسه کړې وې، څو په زیباک ولسوالۍ کې پر طالبانو بریدونه تنظیم کړي.

هغه ادعا کړې: «دوی د پاکستان له خاورې راوښتي،‌ خو له سخت مقاومت سره مخ شول او بېرته وتښتېدل. موږ اوس د زېباک په صفري نقطه کې ولاړ یو او د دوی ډېر شمېر کسان ووژل شول».

فصیح‌الدین فطرت وویل: «زموږ مجاهدین په دغو ټولو حاکمو نقطو کې ځای پر ځای دي او هېڅ مشکل نه‌شته. دښمنان هسې تبلیغات کوي او ټولو خلکو ته ډاډ ورکوو، هر څوک چې امنیت اخلال کړي، نو د دوی غوندې به ووژل شي».

د طالبانو لوی درستیز وویل، چې د دوی اداره د خپلې هغې ژمنې له مخې چې د افغانستان له خاورې به بل هېڅ هېواد ته زیان نه‌رسېږي، مناسبه نه ګڼي چې تښتېدلي مخالفین د پاکستان په خاوره کې دننه تعقیب کړي.

هغه همداراز څرګنده کړه، چې هر څوک د نورو په اشاره په هېواد کې د امنیت خرابولو هڅه وکړي، له ځپونکي ځواب سره به مخ شي.

افغانستان انټرنشنل ته په رارسېدلو انځورونو کې ښکاري، چې فصیح‌الدین فطرت په زېباک ولسوالۍ کې د ازادۍ جبهې د ځواکونو پر وړاندې د جګړې په لومړۍ کرښه کې حضور درلود. په ورته وخت کې، د افغانستان د ازادۍ جبهې ادعا کړې، چې د زمري په درېیمه نېټه یې په زېباک ولسوالۍ کې د طالبانو دوه نظامي بې‌پيلوټه الوتکې غورځولې دي.

د دغه دفتر د معلوماتو له مخې، ځايي مسوولینو او عامو خلکو د ډوب شوي ماشوم د موندلو لپاره په سیمه کې پراخې هڅې پیل کړې دي.

د ننګرهار د ولایتي رسنیز دفتر په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه ماشوم د موندلو او ژغورلو په موخه د ننګرهار کانال د لوی نهر اوبه په موقتي ډول تړل شوې دي.

ځايي سرچینو ویلي، چې د پېښې له رامنځته کېدو سمدستي وروسته د سیمې اوسېدونکي او د طالبانو اړوند مسوولین سیمې ته ورسېدل، څو د اوبو په جریان کې د ډوب شوي ماشوم د موندلو لپاره پلټنې وکړي. تر اوسه د دغه ماشوم د موندل کېدو یا د هغه د برخلیک په اړه وروستي معلومات نه‌دي خپاره شوي.

د ننګرهار کانال د هېواد یو له سترو کرنیزو شبکو څخه دی، چې ډېری وخت په کې ماشومان او ځوانان د لامبو لپاره ورځي، خو د ژغورنې د کافي وسایلو د نشتوالي، د اوبو د زیاتوالي او بې احتیاطۍ له امله داسې پېښې په کې رامنځته کېږي.

هم‌مهاله د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې د معلوماتو له مخې، په تېر یوه کال کې په ټول افغانستان کې لږ تر لږه ۱۴۸ کسان په اوبو کې د غرقېدو له امله مړه شوي، چې په هغو کې ۷۱ نارینه، ۶۶ ماشومان او ۱۱ ښځینه شاملې دي.