ملګري ملتونه: په نړۍ کې د نشه‌يي توکو کارونه تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلي

د یاد کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۲۸۳ کورنۍ د تورخم له لارې، ۴۴کورنۍ د سپین بولدک له لارې۲۱ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، او ۶کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

د کمېسیون د معلوماتو پر بنسټ، راستنو شویو کورنیو سره د اړتیا وړ مرسته هم شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې طالبان وایي تېرو پنځو کلونو کې شاوخوا ۸میلیونه افغانان له ایران پاکستان او ترکیې افغانستان ته ستانه شوي.
بلخوا، راپورونه ښي چې د پاکستان حکومت له ۲۰۲۳کال راهیسې شاوخوا ۲،۵ مېلیونه هغه افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه کړي چې په پاکستان کې له اسنادو پرته مېشت وو.

جبهې په خپله ایکس‌پاڼه کې ویلي، برید د شنبې په ماښام، د ۱۴۰۵ لمریز کال د زمري پر درېیمه، د شمالي سالنګ په سیمه کې د طالبانو پر هغه کاروان شوی چې له کابل څخه بدخشان ته روان و.

د ازادۍ جبهې په وینا، په کاروان کې د طالبانو غړي، پوځي تجهیزات او د مرستندویو چارو اړوند پرسونل شامل وو او د جبهې وسله‌والو دغه کاروان له کابله تر شمالي سالنګه تعقیب کړی و.

جبهې ادعا کړې چې په برید کې د طالبانو اووه غړي وژل شوي او شپږ نور، ټپیان شوي دي.

د افغانستان د ازادۍ جبهې په وینا، په دغه عملیاتو کې د جبهې ځواکونو ته زیان نه دی اوښتی.

تر اوسه طالبانو د ازادۍ جبهې د دغو ادعاوو په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړي.

د خیریه بنسټ سلاکار، خلیل احمد شهیدزاده، ویلي چې د ښوونځي ټول درسي ټولګي په معیاري ډول جوړ شوي. د هغه په وینا، ښوونځی د کمپیوټر ټولګي، کتابتون او په عصري وسایلو سمبال د ساینس لابراتوار هم لري.

په همدې حال کې، د هرات لپاره د طالبانو والي، نور احمد اسلام‌جار، له نورو پانګه‌والو غوښتي چې په هرات ولایت کې ورته عامه پروژې پلې کړي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو له نږدې پنځو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی.
ملګرو ملتونو او ګڼو نړیوالو بنسټونو دغه محدودیتونه د نجونو د زده‌کړو له حق څخه سرغړونه بللې او پر طالبانو یې په وار، وار غږ کړی چې دا بندیزونه لرې کړي. طالبانو په لومړۍ کې ویل چې د زده‌کړو د بیا پیل لپاره یوه طرحه جوړوي، خو تر اوسه یې د نجونو پر منځنیو او لوړو زده‌کړو بندیز نه دی لرې کړی.

د راپورونو له مخې، د جولای پر ۲۵مه د اوو کسانو یوې ډلې د البروس غره د ختلو هڅه کوله، خو وروسته د ډلې یو غړی ښکته راغی او خبر یې ورکړ چې دوه غړي یې د ۵۱۰۰ مترو په لوړوالي کې ناروغه شوي دي.

د بېړنیو خدمتونو یوه چارواکي وویل: «دواړه قربانیان بهرنیان دي. لومړني معلومات ښيي چې هغوی د بوسنیا دي.»

چارواکي وايي، د البروس د لوړو سیمو د لټون او ژغورنې ډله د ډلې د پاتې څلورو غړو د موندلو لپاره عملیات کوي.

په ورته وخت کې، د روسیې د تحقیقاتو کمېټې د پېښې په اړه لومړنۍ څېړنه پیل کړې ده.

د یمن ایران‌پلوه حوثیانو ادعا کړې چې د سعودي عربستان د دولتي نفت‌شرکت «ارامکو» تاسیسات یې په جازان او ینبع کې په توغندیو ویشتلي دي. د رویټرز له‌خوا تایید شوې ویډیوګانو کې د جازان د ارامکو تصفیه‌خونو له سیمې لیدل شوي.

د یونان امنیتي سرچینو ویلي، دوه بالستیک توغندي چې په ینبع کې د نفتو تاسیساتو پر لور توغول شوي وو، د سعودي عربستان د امریکايي «پېټریوټ» دفاعي سیستم له‌خوا شنډ شوي دي.

د سعودي عربستان په مشرۍ ګډو ځواکونو هم په یمن کې د حوثیانو پر پوځي مواضعو او د وسلو پر زېرمتونونو هوايي بریدونه کړي دي. یمني چارواکو ویلي، د کورنۍ جګړې دواړه لوري په لومړۍ کرښه کې د خپلو ځواکونو په راټولولو بوخت دي.

حوثیانو تېره اوونۍ پر سعودي عربستان سمندري بندیز اعلان کړی و او د دې ډلې مشر عبدالملک الحوثي ګواښ کړی و چې د سعودي ټول نفتې تاسیسات د دوی د بریدونو هدف کېدای شي. دغه ډلې د پنجشنبې په ورځ په سره سمندر کې دوه سعودي نفت‌وړونکي ټانکرونه هم په نښه کړي وو.

په ورته وخت کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت پر اوکراین تور لګولی چې په خزر سمندر کې یې د ایران یوه سوداګریزه بېړۍ په نښه کړې ده. د ایران د وزارت په وینا، په پېښه کې یو سمندري کارکوونکی وژل شوی او بل ټپي شوی دی.

ایران په تهران کې د اوکراین د سفارت شارژدافیر احضار کړی او دغه برید یې «دښمنانه او جنایتکارانه» بللی دی. اوکراین تر اوسه په رسمي ډول د ایران د ادعا په اړه څرګندونې نه دي کړي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي تر دې مخکې په خزر سمندر کې د «لرې واټن بریدونو» پایلې ستایلې وې او ویلي یې وو چې روسیه ایران ته د سپوږمکۍ له لارې استخباراتي معلومات ورکوي، څو په منځني ختیځ کې د بریدونو د هدفونو په ټاکلو کې ورسره مرسته وکړي.

بل لور ته، د امریکا پوځ ویلي چې پر ایران سمندري بندیز «په بشپړ ډول نافذ» دی. د امریکا مرکزي قوماندانۍ هم ویلي چې د عمان په خلیج کې یې هغه بېړۍ بې‌وسه کړې چې د پرله‌پسې خبرداریو سربېره یې هڅه کوله دغه بندیز مات کړي.

د «نیویارک ټایمز» د راپور له مخې، ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر اوسه د ایران پر ضد د بریدونو د لا پراخولو له یوه پخواني پلان څخه شاتګ کړی دی. د راپور په وینا، ټرمپ او سلاکاران یې د جګړې د پراخېدو، د دفاعي زېرمو د کمېدو، د خلیجي متحدانو د لرې کېدو او پر نړیوالې انرژۍ او اقتصاد د احتمالي اغېزو په اړه اندېښمن دي.