د پاریس پولیسو ویلي، یوه کس د دوشنبې په ورځ پر دریو ښځو د چاقو برید کړی چې له امله یې دوه ښځې سختې ټپیانې شوې دي. پېښه د پاریس ښار د «پورت دو کلیشي» سیمې ته نږدې رامنځته شوې او د برید انګېزه لا نه ده څرنګه شوي.
د فرانسې پولیسو ویلي بریدګر یې نیولی خو هویت نه دی تایید شوی ځکه د نیول کېدو پر مهال یې څرګندونې «نامنسجمې او ګډې وډې» وې.
پولیسو زیاته کړې چې د پېښې د څرنګوالي او انګېزې په اړه یې پلټنې روانې دي.
د کرملین ماڼۍ ویاند ویلي، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اوکراین د ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي تر ټاکل شوې لیدنې مخکې یې د اوکراین د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د سولې د نویو وړاندیزونو په اړه کوم مشخص یا عملي معلومات نه دي ترلاسه کړي.
د کرملین ماڼۍ ویاند دیمیتري پسکوف د دوشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل: «دا رښتیا ده چې دا معلومات څو ورځې مخکې خپاره شول، خو تر اوسه له رسنیزو ګومانونو پرته بل څه نه دي. په دې اړه نه کوم مشخص جزییات شته او نه هم د کوم نوي وړاندیز یا طرحې په اړه کره معلومات».
یوې اوکرایني سرچینې تېره اوونۍ ویلي وو چې امریکايي او اوکرایني چارواکي د هوايي اوربند پر یوه وړاندیز بحث کوي، څو د سولې د خبرو د نوي پړاو په چوکاټ کې یې روسي لوري ته وړاندې کړي.
پسکوف د اوکراین د ولسمشر ولودیمیر زلنسکي هغې ادعا ته هم له تبصرې ډډه وکړه چې ګواکې مسکو د روسیې د ورونېژ په سیمه کې د شمالي کوریا د ۳۰ زره سرتېرو د ځای پر ځای کولو لپاره چمتووالی نیسي. هغه وویل: «زما په اند، د زلنسکي د څرګندونو په اړه تبصره اړینه نه ده. دا د زېلېنسکي کار نه دی چې زموږ د پلانونو په اړه خبرې وکړي.»
ټاکل شوې چې ډونالډ ټرمپ او ولادیمیر زېلېنسکي د سېشنبې په ورځ په واشنګټن کې سره وګوري.
ایران د امریکا د بریدونو له درېدو وروسته د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ چې لا هم د هرمز تنګي کنټرول په لاس کې لري او له امریکا سره د سولې د خبرو د بیا پیل غوښتنه نه کوي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي په یوه خبري غونډه کې ویلي، تهران له واشنګټن څخه د سولې د خبرو د بیا پیل غوښتنه نه ده کړې. نوموړي دا څرګندونې وروسته له هغې کړې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران پر ضد د شاوخوا دوو اوونیو هوايي بریدونو کمپاین وځنډاوه. ایران ویلي، تر هغه چې امریکا خپل هوايي بریدونه ولاړ وي، تهران به هم خپل بریدونه وځنډوي. د رویټرز د راپور له مخې، ټرمپ د خپلو لوړپوړو پوځي چارواکو په سپارښتنه د بریدونو د کمپاین د درولو پرېکړه کړې ده. یوه امریکايي چارواکي رویټرز ته ویلي، پوځي قوماندانانو ولسمشر ته ویلي وو چې د برید لپاره ټاکل شوي هدفونه مخ په ختمېدو دي. د امریکا د لوی درستیزانو د ګډې کمېټې مشر جنرال ډان کېن هم د سیمې د امریکايي اډو د دفاع لپاره د هوايي دفاعي وسلو د زېرمو د کمېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې وه.
نیویارک ټایمز، سياېناېن، اکسیوس او نورو امریکايي رسنیو هم راپور ورکړی چې د ټرمپ ملکي او پوځي سلاکارانو هغه ته د بریدونو د درولو سپارښتنه کړې وه.په ملګرو ملتونو کې د امریکا سفیر مایک والټز ویلي، ټرمپ د دې لپاره بریدونه ځنډولي چې د ډیپلوماسۍ او احتمالي مذاکراتو لپاره زمینه برابره شي. د امریکا د بریدونو له درېدو وروسته د نفتو نړیوالو بیو هم ښکته تګ کړی دی. د برېنټ خامو تېلو بیه، چې تېره اوونۍ د مې میاشتې راهیسې د لومړي ځل لپاره له ۱۰۰ ډالرو لوړه شوې وه، د دوشنبې تر سهاره شاوخوا ۷.۸ سلنه راټیټه شوه او تر ۹۰ ډالرو لاندې ورسېده.
ایران، چې غواړي وښيي د امریکا بریدونه خپل هدف ته نه دي رسېدلي، ټینګار کړی چې د نړۍ د انرژۍ د تر ټولو مهمې سمندري لارې، د هرمز تنګي، کنټرول لا هم په لاس کې لري. د ایران څو دولتي رسنیو د یوه «باخبره سرچینې» له قوله راپور ورکړی چې ایراني ځواکونو د دوشنبې په سهار شپږ هغه بېړۍ بېرته ستنې کړې چې د دوی په وینا، له اجازې پرته یې د هرمز تنګي د تېرېدو هڅه کړې وه. د راپورونو له مخې، له دغو بېړیو څخه یوه له پېښې سره هم مخ شوې ده.د ایران دولتي رسنیو د همدې سرچینې له قوله ویلي: «لکه مخکې چې اعلان شوی و، د هرمز تنګي د تګ راتګ رسمي لاره هغه ده چې ایران ټاکلې ده، او نورې لارې ککړې دي او د تېرېدو امکان نه لري.» امریکا د ایران پر ضد خپل نوي بریدونه وروسته له هغې پیل کړل چې تهران پر هغو بېړیو بریدونه وکړل چې د هرمز تنګي له هغې لارې تېرېدې چې واشنګټن یې ملاتړ کوي او بېړیو ته یې سپارښتنه کړې وه د عمان ساحل ته نږدې حرکت وکړي.ایران وايي، بېړۍ یوازې له هغه کانال څخه تېرېدای شي چې د ایران ساحل ته نږدې دی، د تهران تر کنټرول لاندې دی او ایران غواړي د تېرېدو فیس هم ترې واخلي.
د پاکستان د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان خور علیمه خان د یاد ګوند له کارکوونکو غوښتنه کړې، چې (د اګست په ۵مه) د اډیاله زندان پر لور د احتجاج لپاره چمتووالی ونیسي او له خیبر پښتونخوا څخه دې لوی کاروانونه راولپنډۍ ته روان شي.
علیمه خان هزاره ډویژن ته د سفر پرمهال په اېبټاباد، مانسهره او بټګرام کې د ګوند له کارکوونکو سره په خبرو کې ویلي، دغه احتجاج د تحریک راتلونکی پړاو دی چې د بریا لپاره د ګوند مشران، تنظیمي چارواکي او کارکوونکي باید په ګډه خپل رول ادا کړي.
علیمه خان د عمران خان د خلاصون لپاره دوه مهمې غوښتنې مطرح کړې او ویلي یې دي، چې پخواني لومړي وزیر ته دې غوره روغتیایي اسانتیاوې برابرې شي او له انفرادي بندخونې دې واېستل شي.
هغې په بټګرام کې وویل، چې عمران خان د شخصي ګټې لپاره نه؛ بلکې د هېواد د عامو خلکو د حقونو او ازادۍ لپاره په زندان کې دی. علیمه خان د ګوند له غړو غوښتي، چې د اګست ۵مې لپاره بشپړ چمتووالی ونیسي او د ګوند دننه یووالی وساتي.
هغې وویل، چې د خیبر پښتونخوا د خلکو ملاتړ ترلاسه کولو لپاره یې سفرونه دوام لري. هغې دغه اعلان په داسې وخت کې کړی، چې د عمران خان د خلاصون لپاره د تحریک انصاف ګوند سیاسي فعالیتونه پراخ شوي دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ایران سره د جګړې پرمهال د امریکا د مهماتو د زېرمو د کمښت په اړه راپورونه رد کړل او ویې ویل: «موږ د نړۍ د بل هر هېواد پرتله ډېر مهمات لرو او زموږ د مهماتو اندازه تر هغه هم ډېره ده چې اړتیا ورته لرو».
ټرمپ دغه څرګندونې د یکشنبې په ورځ له وال سټریټ ژورنال سره په مرکه کې کړې. دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې ځینو راپورونو کې ویل شوي له ایران سره د جګړې پرمهال د امریکا د ځینو مهمو مهماتو او توغندیو د زېرمو د کمښت په اړه د امریکايي پوځي چارواکو اندېښنې زیاتې شوې دي.
سيبياېس نیوز د زمري په دویمه د امریکايي پوځي او استخباراتي سرچینو په حواله راپور ورکړی و، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د کړکېچ له زیاتېدو سره په منځني ختیځ کې د امریکا د هوايي دفاع د پرمختللو هوايي دفاع مداخلې توغندیو او کره هدایت کېدونکو مهماتو چټک لګښت د سپینې ماڼۍ اندېښنې راپارولې دي.
د راپور له مخې؛ د دغه وسلو د زېرمو کمښت د دې لامل شوي، چې د هند ـ ارام سمندر په سیمه کې د هر ډول احتمالي شخړې لپاره د امریکا د پوځي چمتووالي په اړه اندېښنې زیاتې شي.
که څه هم د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسېت تېره میاشت د دغه هېواد د وسلو د زېرمو د هر ډول ناورین راپورونه رد کړی و، خو منلې یې وه چې د ځینو ډولونو مهماتو تولید د نورو وسلو پرتله ډېر وخت ته اړتیا لري.
د دوشنبې په ورځ د امریکا او ایران د بریدونو تر درېدو وروسته د نړۍ په بازارونو کې د تېلو بیه له ۵ سلنې څخه ډېره راټیټه شوه. شنونکي وایي، د دغه کمښت اصلي لامل له منځني ختیځ څخه د تېلو د عرضې د احتمالي ګډوډۍ په اړه د اندېښنو کمښت او د سیمې د کړکېچونو په تړاو ډیپلوماټیک پرمختګونه دي.
رویټرز خبري اژانس د دوشنبې په ورځ راپور ورکړی، چې د برنېټ خامو تېلو بیه ۵.۷۷ سلنه، یا ۵.۵۸ ډالره راټیټه شوې او د هر بېرل بیه ۹۱.۲۰ ډالرو ته رسېدلې ده. همدارنګه د امریکا د لوېدیځ ټېکساس انټرمیډیټ (WTI) خامو تېلو بیه هم ۵.۵۰ سلنه، یا ۴.۹۱ ډالره راکمه شوې او د هر بېرل بیه ۸۴.۴۰ ډالرو ته ښکته شوې ده.
دغه کمښت په داسې حال کې رامنځته شوی، چې د تېرو دوو اوونیو په اوږدو کې د ایران او امریکا ترمنځ د پوځي نښتو له زیاتېدو او له منځني ختیځ څخه د تېلو د صادراتو د احتمالي ګډوډۍ په اړه د اندېښنو له امله د تېلو بیې پرلهپسې لوړېدې.
د رویټرز د راپور له مخې؛ که د امریکا د بریدونو درېدو او د ایراني چارواکو لهخوا د متقابلو عملیاتو د ځنډولو اعلان همداسې دوام وکړي، نو د کړکېچ د کمېدو او د ډیپلوماټیکو هڅو د بیا پیلېدو هیلې به پیاوړې کړي. دغه پرمختګ د تېلو د عرضې د امنیت په اړه د سوداګرو اندېښنې کمې کړې او په پایله کې یې د نړۍ په بازارونو کې د تېلو بیې راټیټې کړې.
شنونکي وایي، له سیمې څخه د تېلو د عرضې د ګډوډېدو ګواښ کمښت د تېلو د بیو د وروستي کمښت تر ټولو مهم لامل دی. منځنی ختیځ د نړۍ شاوخوا یو پر درېیمه برخه تېل تولیدوي او د خامو تېلو د صادراتو ډېره برخه هم د هرمز تنګي له لارې ترسره کېږي.
هرمز تنګی یوه ستراتیژیکه سمندري لاره ده، چې هر ډول پوځي کړکېچ پهکې کولی شي د نړۍ د انرژۍ بازارونه په جدي ډول اغېزمن کړي. دغه پرمختګ وروسته له هغې رامنځته شو، چې امریکا او ایران د بریدونو د درولو اعلان وکړ او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو هڅو د دوام په اړه هیلې زیاتې شوې.
د ملګرو ملتونو په سازمان کې د امریکا سفیر مایک والټز ویلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرېکړه کړې چې د امریکا لهخوا بریدونه ودروي؛ څو د ډیپلوماسۍ د پرمختګ لپاره لا ډېر فرصت برابر شي. والټز دغه څرګندونې له امریکایي رسنیو سره په خبرو کې کړې دي.
په ورته وخت کې د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي اعلان وکړ، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د پیغامونو تبادله لاهم روانه ده او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیک بهیر د پرمخ وړلو لپاره د منځګړو هڅې هم دوام لري.
د ایران د پوځ ویاند محمد اکرمينیا هم وویل، له هغه راهیسې چې امریکا په تېرو دوو شپو کې خپل بریدونه درولي د ایران متقابل پوځي عملیات هم درېدلي دي.