بلومبرګ: د پنټاګون په بېړنۍ بودجه کې د پټو توغندیو پېرل هم شامل دي

د هغه په وینا؛ دغه هوکړه د «ټرمپ د ۲۰ ماده‌ییز پلان» له مخې په څو پړاوونو کې عملي کېږي او د بې‌وسلې کولو له بهیر سره هم‌مهاله به اسراییلي ځواکونه هم له غزې ووځي. ټرمپ وویل، د غزې اداره به د فلسطین نوي حکومت ته وسپارل شي چې د سولې له پلاوي سره به په همغږۍ کار کوي.
هغه زیاته کړه، د یوه نړۍوال ثبات ځواک او نوي فلسطیني پولیس به د غزې د امنیت مسوولیت پر غاړه واخلي. د امریکا ولسمشر همدارنګه د مصر، قطر او ترکیې له منځګړتوب مننه وکړه او ټینګار یې وکړ، هغه ګواښ چې د اکتوبر د اوومې له بریدونو څخه رامنځته شوی و، بیا به د رامنځته کېدو اجازه ورنه کړل شي.

دغه اعلان داسې مهال کېږي، چې د ټرمپ ۲۰ ماده‌ییز پلان د ۲۰۲۵کال له مني راهیسې د غزې د جګړې د پای ته رسولو د اصلي چوکاټ په توګه مطرح شوی دی. د دغه پلان په لومړي پړاو کې اوربند، د یرغمل شویو کسانو خوشې کول او د بشري مرستو زیاتول شامل وو.

دویم پړاو چې د وسله‌والو ډلو پر بې‌وسلې کولو، د اسراییلي ځواکونو پر وتلو او د ملکي ادارې پر لېږد تمرکز لري؛ د ښکېلو خواوو د اختلافونو او د خبرو اترو د ځنډ له امله څو میاشتې ځنډېدلی و. د سپینې ماڼۍ تر څار لاندې د سولې پلاوي وروستۍ خبرې اترې د مصر په پلازمېنه قاهره کې د سیمه‌ییزو هېوادونو په منځګړیتوب پر مخ وړې دي.

د امریکايي چارواکو په وینا؛ په نوې هوکړه کې د وسلو پړاو په پړاو سپارل، د تونلونو او د وسلو د تولید د تاسیساتو له‌منځه وړل او د یوه نړۍوال ثبات ځواک ځای پرځای کول شامل دي. دغه ځواک به له نوي جوړېدونکي فلسطیني پولیسو سره په ګډه کار کوي. همدارنګه غزه به د سولې کمېسیون تر څار لاندې د ټیکنوکراتیک فلسطیني حکومت له‌خوا اداره کېږي.

پر همدې مهال د کره وخت توضیحات، د بې‌وسلې کولو د تایید مېکانیزم او د ګوندونو د عملي ژمنو بشپړ جزییات لاتراوسه نه‌دي خپاره شوي. د یادې هوکړې بریالي عملي کېدل د اسراییل او فلسطیني ډلو په همکارۍ پورې تړلی دی.

لومړني غبرګونونه ښيي، چې د اسراییل تر وتلو وروسته د امنیتي ضمانتونو په اړه محتاط دریځ لري او حماس هم تراوسه د دغه هوکړې رسمي او بشپړ تایید نه‌دی کړی.

کارپوهان باور لري، چې د یادې طرحې بریالیتوب د نړۍوالې اغېزمنې څارنې، د غزې د بیارغونې لپاره د مالي سرچینو برابرولو او د پوځي ګواښونو د بیا راڅرګندېدو مخنیوي پورې تړلی دی. ټرمپ دغه پرمختګ د تلپاتې سولې پر لور یو ستر ګام بللی؛ خو شنونکي خبرداری ورکوي چې د دغه هوکړې د عملي کېدو بهیر به لاهم له ګڼو سیاسي او امنیتي خنډونو سره مخ وي.

د بلوچستان د کانونو او کاني سرچینو وزیر شعیب نوشېرواني ویلي، د ژغورنې ډلو له سختو شرایطو سره، سره خپل عملیات دوامداره ساتلي او د بند پاتې کارګرو د ژغورلو لپاره ټول امکانات کارول کېږي.

نوموړي ویلي، د پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګندوي او حکومت به د هر وژل شوي کان‌ کېندونکي کورنۍ ته پنځه لکه او هر ټپي ته درې لکه پاکستانۍ کلدارې تاوان ورکړي.

هغه زیاته کړې، چې د پېښې د لامل معلومولو لپاره به هر اړخیزې پلټنې ترسره شي. د کان څښتن ویلي، چاودنه د کان دننه د میتان ګاز د راټولېدو له امله شوې ده. د هغه په وینا؛ د چاودنې پرمهال په کان کې ۴۲ کارګرو حضور لاره او ټول یې د خیبر پښتونخوا د شانګلې ولسوالۍ اوسېدونکي دي.

خو مجله زیاتوي چې د بریدونو بڼه لا هم د تېرو څو میاشتو د بهیر دوام ښيي، او تر اوسه داسې کومه نښه نه لیدل کېږي چې د جګړې په ماهیت کې بنسټیز بدلون راغلی وي.

دغه راپور وروسته له هغې خپور شوی چې امریکا او سعودي عربستان په ګډه په عراق کې د وسلوالو ډلو پر مورچلو بریدونه وکړل او په سیمه کې کړکېچونه نور هم زیات شول.

فارن پالیسي په دې شننه کې د جګړې د پراخېدو احتمالي پایلې او وروستي پوځي او سیاسي بدلونونه ارزولي دي.

د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، د دغه هېواد ولیعهد محمد بن سلمان د سوریې له ولسمشر احمد الشرع سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.

د سعودي بهرنیو چارو وزارت په ایکس کې په یوه خپاره کړي پوسټ کې ویلي، د سوریې ولسمشر په دې خبرو کې د ایران پورې تړلو عراقي ملیشو له لوري د سعودي عربستان د تېلو پر تاسیساتو د برید هڅه په کلکه غندلې ده.

د سوریې ولسمشر ټینګار کړی چې هېواد یې د سعودي عربستان د امنیت او حاکمیت په برخه کې خپل «ثابت ملاتړ» ته دوام ورکوي.

دا په تېرو دوو اوونیو کې دویم ځل و چې د امریکایي سناتورانو داسې طرحه ارزوله چې غوښتل یې ولسمشر ټرمپ له کانګرس پرته د ایران پر ضد د پوځي عملیاتو له دوام څخه منع کړي، خو دا هڅه هم بریالۍ نه شوه.

د طرحې له مخې، که تصویب شوې وای، د امریکا حکومت به مکلف و چې هغه امریکايي ځواکونه له هر ډول پوځي ښکېلتیا وباسي چې د کانګرس له رسمي اجازې پرته د ایران پر ضد ترسره کېږي.

د دغې طرحې مخالفانو استدلال کاوه چې ولسمشر باید د ملي امنیت د ګواښونو پر وړاندې د چټک اقدام لپاره لازم واکونه ولري، خو ملاتړو یې ویل چې د جګړې د اعلان او پوځي عملیاتو په اړه د کانګرس اساسي قانوني صلاحیتونه باید خوندي پاتې شي.

د سنا له لوري د دې طرحې ردېدل په داسې حال کې کېږي چې په وروستیو ورځو کې د امریکا او ایران ترمنځ ترینګلتیاوې یو ځل بیا زیاتې شوې او د دواړو هېوادونو ترمنځ د پوځي کړکېچ د پراخېدو په اړه اندېښنې هم ډېرې شوې دي.