مجاهد: د ملګرو ملتونو امنیت شورا باید د طالبانو پر وړاندې د جګړې مهال پالیسۍ بدلې کړي

هغه د ۱۴۰۴ کال د کب پر ۲۵مه (د ۲۰۲۶ کال د مارچ پر ۱۶مه) په کابل کې د روږدو د درملنې پر یوه مرکز د پاکستان خونړي هوايي برید ته اشاره کړې، چې د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، په یاد برید کې لږ تر لږه ۲۶۹ ملکي وګړي ووژل شول او ۱۲۲ نور ټپیان شول.

د بښنې نړیوال سازمان د جولای پر ۲۱مه په خپل یوه راپور کې له پاکستاني چارواکو وغوښتل، چې د دغه برید په اړه سپیناوی وکړي او همداراز یې غوښتنه یې وکړه، چې دغه پېښه باید د احتمالي «جنګي جرم» په توګه وڅېړل شي.

بل‌خوا پاکستان ادعا کوي، چې په دغو بریدونو کې د تحریک طالبان پاکستان وسله‌وال په نښه کوي او افغان طالبان یې د دغې ډلې په ملاتړ تورنوي، خو طالبانو د ټي‌ټي‌پي ملاتړ ردوي او ټینګار کوي، چې ټي‌ټي‌پي د پاکستان کورنۍ ستونزه ده.

زردشت شمس په خپله مقاله کې کاږي، چې د ټي‌ټي‌پي ریښې په خپله په پاکستان کې دي او د دغې ډلې تاریخ په ۱۹۹۴ کال کې د صوفي محمد له وسله‌وال پاڅون او په ۲۰۰۷ کال کې د بیت‌الله محسود په مشرۍ د بېلابېلو ډلو له یو ځای کېدو پیل شوی دی.

د لیکوال په باور، د پاکستان پوځ په تېرو دوو لسیزو کې د دغې ډلې پر وړاندې لسګونه پوځي عملیات کړي، خو د «ښو» او «بدو» ترهګرو په اړه د اسلام‌اباد دوه ګوني سیاست او په تېر کې د خپلو جیوپولیټیکو موخو لپاره د وسله‌والو ملاتړ، دغه شبکې ژوندۍ ساتلې دي.

په مقاله کې د پاکستان د پخواني سناتور افراسیاب خټک له قوله ویل شوي، چې پاکستان د پښتون او بلوڅ ملتپالو د ځپلو ترڅنګ، د روسیې او چین د نفوذ د مخنیوي لپاره د لوېدیځ په اشاره کار کوي او غواړي په افغانستان کې د امریکا د پوځي حضور لپاره لاره هواره کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ۲۰۲۵ کال په سپټمبر کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وو، چې واشنګټن غواړي د بګرام هوايي اډه بېرته ترلاسه کړي او خبرداری یې ورکړی وو، که دغه اډه ورنه‌کړل شي، نو بدې پېښې به رامنځته شي.

د اسلام‌اباد او کابل ترمنځ د دغو ترینګلتیاوو پر دوام، د پاکستان د پوځ ویاند احمد شریف چودري پرون په خپلو څرګندونو کې افغان طالبان تورن کړل، چې ترهګري یې د خپل اقتصاد، د حکومت د بقا او بهرني سیاست پر یوې وسیلې بدله کړې ده. چودري ویلي، چې د طالبانو تجارت ترهګري ده او له همدې لارې خپل حکومت تمویلوي، خو د طالبانو چارواکو تل دا ډول تورونه بې‌بنسټه بللي او ټینګار یې کړی، چې هېچا ته اجازه نه ورکوي، چې افغان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکاروي.

اصف دراني د جمعې په ورځ (د زمري ۹مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، د طالبانو دغه دریځ د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د ثبات د رامنځته کېدو هڅې له جدي خنډونو سره مخ کړي او د دواړو هېوادونو پر اړیکو یې اغېز کړی دی.

اصف دراني زیاته کړې، چې د طالبانو د دغه چلند له امله د قطر، ترکیې، سعودي عربستان او چین منځګړیتوب هم په دې برخه کې کومه ښکاره او د پام وړ پایله نه‌ده ورکړې. هغه ویلي، د طالبانو کړنې ښيي چې له تحریک طالبان پاکستان سره د خپلو اړیکو ساتلو ته د پاکستان د مشروع امنیتي اندېښنو د هواري پر تله ډېر لومړیتوب ورکوي.

د پاکستان دغه پخواني ډیپلومات خبرداری ورکړی، چې د طالبانو دغه ډول چلند په داسې حال کې د اندېښنې وړ دی، چې دوی په‌خپله په کور دننه له مخ په زیاتېدونکو ننګونو او فشارونو سره مخ دي. هغه په بدخشان کې وروستیو ناامنیو او اعتراضونو ته په اشارې سره ویلي، چې د کورنیو فشارونو په موجودیت کې د پاکستان د امنیتي اندېښنو له پامه غورځول یوه داسې تګلاره ده، چې دوه اړخیزې اړیکې او سیمه نور هم له بې‌ثباتۍ سره مخ کولای شي.

د اصف دراني په وینا، طالبان په داسې حال کې د پاکستان د «دښمنانو» پر وړاندې له اقدام کولو ډډه کوي، چې په افغانستان کې دننه د دوی پر ضد مخالفتونه او کورني فشارونه د زیاتېدو په حال کې دي.

د نوموړي دا څرګندونې د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د کړکېچ د زیاتېدو په لړ کې په ډاګه کوي، چې د دواړو لورو ترمنځ د باور فضا په بشپړ ډول له‌منځه تللې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د پاکستان د پوځ ویاند احمد شریف چودري هم پر طالبانو سختې نیوکې وکړې او ادعا یې وکړه، چې د طالبانو سوداګري او ډیپلوماسي د تروریزم پر محور څرخي. د پاکستان د پوځ د ویاند په وینا، طالبان له ترهګرۍ څخه د خپل اقتصاد د تامین، د حکومت د بقا او بهرني سیاست لپاره د یوې وسیلې په توګه کار اخلي، خو طالبانو تل د پاکستان دغه ډول تورونه بې‌بنسټه بللي او رد کړي دي.

د طالبانو له بیاځلي واک ته رسېدو سره امان الدین منصور د بدخشان والي په توګه کار پیل کړ او له هغه وروسته نوموړی د طالبانو د هوايي ځواکونو عمومي قوماندان و.

مولوي امان‌الدین منصور د جمهوري نظام پر ضد د جګړې پر مهال هم د طالبانو د بدخشان والي او نظامي قوماندان و.

هغه د بدخشان په نسي، مایمي، کوف‌اب، جرم، راغستان، ارغنجخواه، یفتل، وردوج، شهر بزرگ او بهارک سیمو کې نظامي فعالیتونه کول.

منصور په روان کال کې د طالبانو د مشر مولوي هبت الله له خوا د هلمند والي په توګه وګومارل شو.

د معلومانو له مخې، د بدخشان وژل شوی د اطلاعاتو او کلتور رییس ذبیح الله امیري د امان الدین منصور خوریی و، چې داعش خراسان یې د وژلو مسوولیت پرغاړه واخېست.

د سرچینو په وینا، د طالبانو د بدخشان له اوسني والي مولوي اسماعیل غزنوي څخه بدخشاني طالبان ناراضه دي او د امنیتي وضعیت د کنټرول لپاره په دغه ولایت کې د بدخشي طالبانو د ځای پر ځای کېدو پلویان دي.

امان الدین منصور په بدخشي طالب چارواکو کې یو ځواکمن شخص یادیږي.

د روان کال په غبرګولي میاشت کې امان‌الدین منصور په بدخشان کې په یوې دستار بندۍ کې خبرداری ورکړی و، چې که کوم مخالف پیدا شي، نو غاښ ماتوونکی ځواب به ورکړي.

د یادونې وړ ده، چې په بدخشان کې د طالبانو د مخالفو ډلو په ځانګړي ډول د داعش خراسان له لوري ددغه ولایت د اطلاعاتو او کلتور رییس ترور کېدو، ددې ډلې په منځ کې ګڼې امنیتي اندېښنې پیدا کړې دي.

پنیټا د تهران پر ضد وروستیو «درنو بریدونو» او د مقابل لوري بریدونو ته په اشارې وویل چې امریکا ډېری وخت داسې جګړو ته داخله شوې چې یوازې یې سرچینې کمزورې کړې دي.

هغه روان پوځي عملیات د عراق او افغانستان له جګړو سره پرتله کړل.

هغه له سي‌اېن‌اېن سره په مرکه کې وویل: «زما په اند موږ په داسې نه ګټل کېدونکې جګړه کې بند پاتې یو چې د نورو جګړو په څېر به دوام وکړي، پرته له دې چې کومه قناعت‌بښونکې پایله ولري».

پنیټا زیاته کړه: «په ۲۱مه پېړۍ کې امریکا بیا بیا ځان په داسې جګړو کې موندلی چې نه ګټل کېږي. که هغه عراق وي، افغانستان وي او که ایران. دا جګړې په پای کې امریکا ستړې کوي، اقتصاد ته زیان رسوي او تر ټولو مهمه دا چې د نړۍ په نظر کې یې کمزورې ښکاره کوي».

پنیټا، چې د پخواني ولسمشر بارک اوباما په اداره کې یې دنده ترسره کړې، په ۲۰۱۱ کال کې د القاعدې د مشر اسامه بن لادن د وژنې عملیاتو څارنه هم کړې وه.

هغه وویل، تاریخ ښيي چې امریکا باید په منځني ختیځ کې په یوې بلې بې پایلې او اوږدمهالې جګړې کې له ښکېلتیا ځان وساتي.

د امریکا د ده هېل رسنۍ په وینا، د ایران او امریکا روانه جګړه چې اوس یې شپږمه میاشت ده، د امریکا د حکومت لپاره ستونزې زیاتې کړې دي. د هرمز تنګي تړل کېدو، چې د نړۍ د تېلو د نږدې پنځمې برخې د لېږد مهمه لار ده، د انرژۍ بیې لوړې کړې دي.

د امریکا دفاع وزیر پیټ هېګسېت د روانې میاشتې په پیل کې قانون جوړونکو ته ویلي وو چې دې جګړې تر اوسه شاوخوا ۳۷،۵میلیارد ډالر لګښت درلود. د امریکا د پوځي زېرمو کمېدو هم اندېښنې راپورته کړې او تېره اونۍ د جګړې د لنډمهاله درولو لامل شوې وه.

خو په اردن کې پر یوه امریکايي اډه د ایران وروستي ناڅاپي برید بیا شخړه توده کړه، چې په ځواب کې امریکا پر ایران متقابل بریدونه وکړل.

ایران هم د پنجشنبې په ورځ ګواښ کړی چې د نویو بریدونو په تړاو به امریکا او په سیمه کې یې متحدین «مجازات» کړي.

باخبره سرچینو نن د جمعې پر ورځ د زمري پر ۹مه وویل، چې په دې ناسته کې د ګډون لپاره په ټولو ولایتونو کې سراج الدین حقاني ته نژدې چارواکي او د دوی نظامي قوماندانان پکتیا ته غوښتل شوي ول.

سرچینې زیاتوي، چې په دې ناسته کې د افغانستان د روان او راتلونکي احتمالي وضعیت په اړه خبرې شوې دي.

د رارسېدلو معلوماتو له مخې، غونډه د پکتیا ولایت په ګرده څېړۍ ولسوالۍ کې د سراج الدین حقاني د ناستې ولاړې په ځای کې شوې ده او ددې ناستې لپاره ځانګړي امنیتي تدابیر نیول شوي ول او د غونډې له ګډونوالو څخه ټیلیفونونه هم اخېستل شوي وو.

لاتر اوسه د طالبانو کورنیو چارو وزارت ددې غونډې په اړه څه نه دي ویلي.

په دې وروستیو کې د افغانستان په شمالي ولایتونو، په ځانګړې توګه په بدخشان کې پر طالبانو د دې ډلې د وسله والو مخالفانو بریدونه ډېر شوي دي.

دغه راز ویل کیږي چې د طالبانو وسله وال مخالفان د افغانستان په نورو ولایتونو کې هم د خپلې شبکې پر پراخولو کار کوي.

طالبان دغو بریدونو اندېښمن کړي او شک ښيي، چې ددغو بریدونو تر شا د پاکستاني کړیو لاس دی.

ددې ډلې لوی درستیز په بدخشان کې له بریدونو وروسته وویل، چې مخالفان یې له برید وروسته پاکستان ته تښتېدلي دي.

په ورته وخت کې سرچینې وايي، چې سراج الدین حقاني د طالبانو د مشر له سیاستونو هم ناراضه دی.

تېر کال سراج الدین حقاني ته نژدې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې نوموړی په دې باور دی، چې ملاهبت الله چې په کوم ډول حکومت پرمخ وړي، دا دوام نه کوي.

د طالبانو دوو معتبرو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته هغه وخت ویلي وو، چې حقاني د ملاهبت الله له کړنو ناراضه او د هغه له خپلسرو پرېکړو سره مخالف دی او پر ښځو او نجونو د ملاهبت الله له بندیزونو ناراضه دی.

دغه راز ویل کیږي چې نوموړی پر امنیتي ځواکونو، ځانګړو قطعاتو، وسلو او نورو تجهیزاتو د د هبت الله اخوندزاده ولکه او کندهار ته انتقال د قدرت د انحصارولو او د نورو د منزوي کولو هڅې ګڼي.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت ددې ناستې په اړه تراوسه معلومات نه دي ور کړي.