په نړۍوالو بازارونو کې د تېلو بیې یو وار بیا راټیټې شوې

د یونان ځایي چارواکو د یادې پېښې د لامل روښانه کولو لپاره څېړنې پیل کړې دي. د تودوخې بې‌سارې څپې له امله رامنځته شویو اورلګېدنو تراوسه تر ۱۰۰ ډېر کورونه ویجاړ کړي او سلګونه کسان یې اړ اېستي چې خپلې سیمې پرېږدي.

چارواکي وایي، چې اور د برېښنا له مزو څخه د چنګکونو له امله پیل شوی او په دې تړاو یې دوه کسان د بې‌غورۍ په تور نیولي دي. ورته مهال د اتن په لوېدیځ کې د ځینو سیمو د تخلیې خبرداری ورکړل شوی او د ژغورنې ځواکونه هڅه کوي اور مهار کړي.

رویټرز همداراز راپور ورکړی، چې په فرانسه او هسپانیا کې هم اورلګېدنه تر ډېره مهار شوې؛ خو وچکالي او سخته ګرمي لاهم د اروپا پر بېلابېلو سیمو اغېز کوي. په هنګري کې هم د ډانیوب سیند د اوبو کچه په بې‌ساري ډول ټیټه شوې، چې له څلورو لسیزو ډېرې مودې وروسته یې د لومړي ځل لپاره د دغه هېواد یوازینی اټومي برېښناکوټ فعالیت درولی او په سربیا کې یې له اوبو څخه د برېښنا د تولید کچه هم د پام وړ کمه کړې ده.

د فلسطیني چارواکو په وینا؛ د یکشنبې په بریدونو کې څلور کسان په دېرالبلاح کې وژل شوي دي. خان‌یونس ته نږدې د یوې ښځې او ماشوم په ګډون درې کسان وژل شوي. په غزې ښار کې هم یوه کورنۍ (مېړه، ښځه او ماشوم) وژل شوي دي او پنځه نور د غزې ښار او جبالیا په بېلابېلو بریدونو کې وژل شوي.

د اسراییل پوځ ویلي، په دېرالبلاح کې یې پر هغه اپارتمان برید کړی چې د حماس د ځانګړو ځواکونو دوه قوماندانان په‌کې مېشت وو. دغه بریدونه داسې مهال ترسره کېږي، چې ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ ویلي و، حماس او نورو فلسطیني وسله‌والو ډلو پر بې‌وسلې کېدو هوکړه کړې ده. د هغه دغه څرګندونې د جګړې پای ته رسېدو لپاره هیلې زیاتې کړې وې.

خو د اسراییل د انرژۍ وزیر او د امنیتي کابینې غړي اېلي کوهن د یکشنبې په ورځ وویل، د اسراییل حکومت به حماس ته د بې‌وسلې کېدو فرصت ورکړي؛ خو دوی باور نه‌لري چې دا کار به وشي.

کوهن د اسراییل د پوځ راډیو ته ویلي، چې تراوسه د غزې پر ضد د بریدونو بندېدو هېڅ تړون نه‌دی شوی. هغه وویل، که حماس بې‌وسلې نه‌شي نو اسراییل باید د غزې بشپړ کنټرول په لاس کې واخلي. د هغه په وینا؛ اسراییل اوس‌مهال د غزې شاوخوا ۷۰ سلنه سیمه تر خپل واک لاندې لري.

هغه زیاته کړه: «په هغه تړون کې چې موږ له امریکا سره کړی، زموږ دریځ دا دی چې حماس باید ختم شي. دا لومړنی کار دی چې باید وشي». د غزې د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې؛ تر اوربند وروسته لږترلږه ۱,۲۳۰ فلسطینیان د اسراییل په بریدونو کې وژل شوي دي.

بل لور ته د اسراییل د شمېرو له مخې؛ په همدې موده کې څلور اسراییلي پوځیان هم وژل شوي دي.

هغه ډله چې د «ټرمپ د سولې پلاوی» بلل کېږي او امریکا یې مشري کوي، د جمعې په ورځ د اوربند تړون د وروستیو پړاوونو بشپړولو لپاره ۱۵ ماده‌ییزه نقشه خپره کړه. حماس ویلي، مخکې له دې چې خپلې وسلې د فلسطین یوې نوې ادارې ته وسپاري؛ اسراییل باید خپل بریدونه ودروي او د اوربند د تړون له مخې خپل پوځ له غزې وباسي.

د حماس یو لوړپوړي چارواکي باسم نعیم د یکشنبې په ورځ وویل، حماس «ډېر انعطاف» ښودلی؛ خو اسراییل یې تورن کړ چې د بریدونو په زیاتولو سره غواړي په جګړه کې نوي شرایط په زور رامنځته کړي.

هغه وویل: «په داسې حال کې چې سیاسي خبرې مخ په وړاندې روانې دي، د بریدونو زیاتېدل ښيي چې اشغالګر حکومت غواړي د جګړې د پای ته رسېدو بهیر کمزوری کړي او په زور نوي حقیقتونه پر خلکو وتپي».

د راپور له مخې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي چې له عمان سره روانې خبرې، چې د هرمز تنګي د اوبو یوه برخه یې د عمان تر حاکمیت لاندې ده، وروستي پړاو ته رسېدلې دي.

فایننشل ټایمز لیکلي چې د ۱۴۰۵ کال د غبرګولي د ۱۷مې د تفاهم‌لیک د بیا فعالېدو او د تهران او واشنګټن ترمنځ د هوکړې د عملي کېدو لپاره، د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د تګ راتګ د بیا پیل په اړه هوکړه مهم شرط ګڼل کېږي.

راپور زیاتوي چې عمان په وروستیو اوونیو کې د یوې لنډمهالې هوکړې د رامنځته کولو هڅې کړې دي، خو د ایران حکومت غوښتنه کړې چې پر هرمز تنګي خپل کنټرول وساتي.

د فایننشل ټایمز په وینا، عمان بیا د خپلو سیمه‌ییزو اوبو اړوند د واکونو له سپارلو سره مخالفت کړی او ټینګار یې کړی چې د خپلې خاورې او سمندري قلمرو واک به نه پرېږدي.

هرمز تنګی د نړۍ له مهمو سمندري لارو څخه شمېرل کېږي او د نړیوالې انرژۍ د لېږد یوه ستراتیژیکه لار بلل کېږي، چې هر ډول کړکېچ یا محدودیت پکې پر نړیوالو بازارونو مستقیم اغېز لرلی شي.

د راپور له مخې، ټرمپ څو ځله له پراخو پوځي ګواښونو وروسته اعلان کړی چې د خبرو اترو د زمینې د برابرولو لپاره به پوځي عملیات وځنډول شي، خو دا ځنډ په ډېری مواردو کې یوازې څو ساعته یا څو ورځې دوام کړې او ورپسې جګړه بېرته پیل شوې ده.

اسوشیټډ پرېس د دغو تحولاتو په ارزونه کې لیکلي چې ټرمپ د روان کال د وري، غويي، غبرګولي، چنګاښ او زمري په میاشتو کې څو ځله د اوربند یا د بریدونو د درولو اعلان کړی، خو هر ځل خبرې اترې یا اوربند د امریکا او ایران د نويو بریدونو په پیل سره پای ته رسېدلي دي.

د راپور له مخې، تر ټولو وروستۍ بېلګه د جمعې په ورځ رامنځته شوه، کله چې ټرمپ تر سختو پوځي ګواښونو څو ساعته وروسته اعلان وکړ چې د احتمالي هوکړې د چوکاټ د رامنځته کېدو او د ډیپلوماټیکو خبرو د فرصت د برابرېدو لپاره یې پلان شوی برید لغوه کړی دی.

اسوشیټډ پرېس زیاته کړې چې ایراني چارواکو هم د ټرمپ له دغو څرګندونو سره سره ویلي، د هر ډول احتمالي پوځي اقدام پر وړاندې خپل چمتووالی ساتي او امنیتي تدابیر یې دوام لري.

دا پرېکړه وروسته له هغې وشوه چې شاوخوا ۶۰زره کډوال له مراکش څخه د هسپانیا تر واک لاندې سیوټا سیمې ته داخل شول. دغه وضعیت په اروپايي هېوادونو کې د سرحدونو د کنټرول او د شینګن سیمې د ازاد تګ راتګ په اړه اندېښنې او سیاسي ترینګلتیاوې زیاتې کړې دي.

وروسته له هغه چې ایټالیا، فنلنډ او ډنمارک له هسپانیا سره د شینګن تړون په چوکاټ کې د تګ راتګ د محدودولو پرېکړه وکړه، د هسپانیا لومړي وزیر پدرو سانچز دغه اقدام «ځانغوښتونکی او د اروپايي قوانینو خلاف» وباله.

په همدې حال کې، هسپانوي چارواکو ویلي چې سیوټا ته د رسېدو پر مهال د کډوالو د کښتیو د ډوبېدو له امله د مړو شمېر له ۶۷تنو اوښتی دی.

بلخوا، د ۲۲اروپايي هېوادونو مشرانو په یوه ګډ لیک کې د اروپايي ټولنې له چارواکو غوښتي چې د ټولنې د بهرنیو سرحدونو د اغېزمن مدیریت لپاره بېړني او همغږي اقدامات ترسره کړي.

د هسپانیا د کورنیو چارو وزیر فرناندو ګراندې مارلاسکا بیا ویلي چې د مراکش او هسپانیا ترمنځ اړیکې عادي دي او د غیرقانوني کډوالو د مخنیوي لپاره په سمندري پولو کې د ساتندویو خنډونو د جوړولو چارې دوام لري.