د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان په خپل تازه څېړنیز راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۲ کال له فبرورۍ څخه د ۲۰۲۶ کال د اپرېل تر ۲۱مې پورې د طالبانو له خوا په عامه ځایونو کې د درو وهلو ۶۳۳ پېښې ثبت شوې دي، چې ۲۷۴۵ کسان ترې اغیزمن شوي.
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان په یوه تازه څېړنیز راپور کې ویلي، چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې واک ته له رسېدو وروسته په عامه ځایونو کې په درو وهل د خپل ټولنیز نظم د پلي کولو مهمه وسیله ګرځولې او دغه سزاوې د افغانستان په ۳۴ ولایتونو کې عملي شوې دي.
یاد سازمان د ۲۰۲۲ کال له فبرورۍ څخه د ۲۰۲۶ کال د اپرېل تر ۲۱مې پورې د طالبانو د رسمي اعلانونو پر بنسټ د عامه در وهلو ۶۳۳ پېښې او ۲۷۴۵ اغیزمن کسان ثبت کړي، چې ۱۷۶۱ یې نارینه او ۴۲۲ ښځې دي او د ۵۶۲ کسانو جنسیت نه دی مشخص شوی.
د راپور د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۲ کال کې ۳۴۷ کسان د در وهلو په قضیو کې ثبت شوي وو، په ۲۰۲۳ کال کې دا شمېر ۱۷۸ ته راکم شوی، خو په ۲۰۲۴ کال کې ۵۹۳ او په ۲۰۲۵ کال کې ۱۰۷۴ کسانو ته لوړ شوی دی. د ۲۰۲۶ کال د اپرېل تر ۲۱مې پورې بیا ۵۵۳ کسان ثبت شوي دي. راپور وايي، په ۲۰۲۵ کال کې له ۹۲ سلنې څخه ډېر کسان په ډله ییزو قضیو کې مجازات شوي او ۴۲،۶ سلنه یې د لسو یا له لسو د ډېرو کسانو په ډلو کې شامل وو.
راپور زیاتوي چې په عامه ځایونو کې درو وهلو تر ټولو ډېرې ثبت شوې پېښې په کابل، غزني، بلخ او خوست کې وې، خو د نفوس له شمېر سره د تناسب له مخې خوست، زابل، پکتیا او کاپیسا تر ټولو لوړې کچې لرلې.
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان وايي، د درو وهلو ډېری قربانیان له عادلانه محاکمې او قانوني دفاع څخه محروم شوي دي. د سازمان د ۲۳ قربانیانو له شهادتونو څخه، چې ۱۵ ښځې، اووه د همجنس پالو او جنسیتي لږکیو اړوند کسان او یو د یوې ښځینه قرباني پلار دی، څرګندېږي چې په ډېرو قضیو کې تورنو کسانو وکیل نه درلود، د ځان د دفاع اجازه نه ورکول کېده او نه یې شوای کولای د وړاندې شویو شواهدو او شاهدانو په اړه اعتراض وکړي.
په راپور کې د یوې ښځې قضیه هم یاده شوې چې د مېړه له جبر او ناوړه چلند څخه د تېښتې وروسته نیول شوې. نوموړې له محرم پرته له کوره د وتلو او له یوه کس سره د اړیکې په تور په ۳۹ درو او نهو میاشتو بند محکومه شوې.
په یوه بله قضیه کې یوه ښځه چې له جبري واده څخه د تېښتې هڅه یې کړې وه، د ۲۶ درو او یو کال بند په سزا محکومه شوه. د راپور له مخې، د در وهلو پر مهال یې پر شا، اوږو او ملا سخت ټپونه پیدا شوي او وروسته له اوږدمهالو رواني ستونزو، بد خوبۍ، اضطراب، وېرې او ټولنیزې انزوا سره مخ شوې.
د راپور له مخې، په یوه بله قضیه کې یوې ذهني معلولې نجلۍ د طالبانو د یوه غړي له خوا د جنسي تېري وروسته د عدالت غوښتنه کړې وه، خو طالبانو پر هغې د له واده بهر اړیکې تور ولګاوه او په ۲۰ درو او دوه میاشتني بند یې محکومه کړه. راپور وايي، د در وهلو له امله یې سخت ټپونه ولیدل او وروسته له شدید خپګان سره مخ شوه.
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان وايي، په ځینو قضیو کې یوازې دره وهل نه، بلکې شکنجه، جبري اعتراف، سپکاوی او له لومړنیو حقونو څخه محرومیت هم ثبت شوی دی. په یوه قضیه کې د یوه قرباني د شهادت له مخې، هغه لوڅ کړای شوی، په یوه لاس ځړول شوی، پرې یخې اوبه اچول شوې، برقي شاک ورکړل شوی او د مېز پر سر په درو وهل شوی، څو اعتراف وکړي.
راپور د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندویه ماموریت معلومات هم رااخلي او وايي، ملګرو ملتونو له ۲۰۲۱ کال د اګست له ۱۵مې وروسته د طالبانو له خوا د بدني مجازاتو بېلابېلې بڼې ثبت کړې دي، چې په درو وهل، سنګسار، د وهلو نور ډولونه ، په سړو اوبو کې په زور درول او د سر ویښتانو په زور خرېیل پکې شامل دي.
د راپور په وینا، طالبانو د ۲۰۲۲ کال په نومبر کې او بیا د ۲۰۲۴ کال په مارچ کې د شرعي بدني مجازاتو پلي کول په رسمي ډول تایید کړي دي. راپور وايي، د طالبانو له خوا د ۲۰۲۴ کال د امر بالمعروف او نهی عن المنکر قانون له تصویب وروسته د عامه در وهلو پېښې لا ډېرې شوې دي؛ د ثبت شویو ۵۱۶ اعلانونو له ډلې ۳۵۲ یې، چې ۶۸،۲ سلنه جوړوي، د دغه قانون له تصویب وروسته ترسره شوي دي.
د افغانستان د بشري حقونو او ډیموکراسۍ سازمان له طالبانو غوښتي چې په دُرو وهل سملاسي او د تل لپاره ودروي او ټول هغه فرمانونه، قوانین او پالیسۍ لغوه کړي چې د شکنجې، تبعیض او د خلکو د بنسټیزو بشري حقونو د نقض زمینه برابروي.
