د پاکستان په کراچۍ کې د افغان کډوالو د نیولو پر مهال له ۳۰ ډېر پاکستاني پښتانه هم نیول شوي

د فرانس ۲۴ د راپور له مخې، اعتراضونه د «ګډې ولسي اقدام کمېټې» په مشرۍ د انتخاباتي اصلاحاتو، د سیمې د خلکو د سیاسي استازولۍ د زیاتېدو او د لا ډېرو سرچینو د ځانګړي کېدو په ګډون د یو شمېر غوښتنو لپاره پیل شوي دي.

راپور وايي، د جون پر ۵مه د ازاد کشمیر چارواکو «ګډه ولسي اقدام کمېټه» ترهګریزه ډله وبلله او له هغې وروسته په ځانګړي ډول د جون پر ۷مه او ۸مه په راولا کوټ کې له امنیتي ځواکونو سره نښتې زیاتې شوې. د بشري حقونو د ډلو په وینا، په دغو نښتو کې د فعال شاهزیب حبیب له وژل کېدو وروسته تاوتریخوالی پراخ شو.

یو سیمه‌ییز اوسېدونکی، چې فرانس ۲۴ ته (د امنیتي محدودیتونو له امله نوم نه دی ښودلی)، د جولای پر ۲۷مه په راولا کوټ کې د اعتراضونو په اړه ویلي: «کله چې امنیتي ځواکونو ولیدل چې د خلکو شمېر له تمې ډېر دی، پر اعتراض کوونکو یې مستقیم ډزې پیل کړې او هڅه یې وکړه چې هغوی ووژني.»

د «جمو او کشمیر د بشري حقونو څار» د یوه غړي په وینا، چې هغه هم د خپل هویت د نه افشا کېدو په شرط خبرې کړي، وایي، له جولای ۲۷مې وروسته په راولا کوټ کې «په یوه محدوده سیمه کې له ۳۰ ډېر کسان وژل شوي وو».

نوموړي ویلي، ښار د امنیتي ځواکونو له لوري تړل شوی و او حتا امبولانسونه روغتون ته نه شوای رسېدای، له همدې امله ټپیان اړ وو چې د درملنې لپاره تر ۶۰ کیلومترو ډېر واټن ووهي.

د «جمو او کشمیر د بشري حقونو څار» د اګست پر ۵مه په خپاره شوي راپور کې ویلي چې د جون له ۵مې راهیسې د اعتراضونو پر مهال ۸۹ کسان وژل شوي دي. دغه اداره وايي، د مړو شمېر ښايي لا لوړ شي.

اعتراضونه له راولا کوټ څخه نورو ښارونو ته هم غځېدلي دي. د یادې ادارې په وینا، د جولای پر ۲۸مه په میرپور کې لږ تر لږه درې کسان او د جولای له ۳۱مې د اګست تر ۲مې په مظفراباد کې څلور کسان وژل شوي دي.

د پاکستان حکومت د امنیتي ځواکونو له خوا د سوله‌ییزو سیاسي فعالیتونو د ځپلو ادعا رد کړې ده.

د اسلام‌اباد د اطلاعاتو وزارت فرانس ۲۴ ته ویلي: «حکومت په کلکه دا ادعا ردوي چې امنیتي ځواکونو په ازاد جمو او کشمیر کې سوله‌ییز سیاسي فعالیتونه په زور ځپلي دي.»

وزارت پر «ګډې ولسي اقدام کمېټې» د «ګډوډۍ او تاوتریخوالي» د هڅولو تور لګولی او ادعا یې کړې چې چارواکي داسې شواهد لري چې د دې کمېټې غړو له وسلو کار اخیستی او ملکي وګړي او امنیتي ځواکونه یې یرغمل کړي دي.

د ازاد کشمیر پولیسو هم د اګست پر ۱۳مه ادعا کړې چې د «ګډې ولسي اقدام کمېټې» غړو اته د لویو لارو پولیس «تښتولي» دي؛ خو کمېټې د تاوتریخوالي او پر پولیسو د بریدونو ادعاوې رد کړې دي.

انټرنېټي بندیزونو بشري ستونزې زیاتې کړي

د راپور له مخې، د پاکستان حکومت د جون له ۵مې په سیمه کې انټرنېټ بند کړی او له پاکستان څخه کشمیر ته د درملو او نورو اړینو توکو پر رسولو هم محدودیتونه لګېدلي دي.

د «جمو او کشمیر د بشري حقونو څار» یوه غړي ویلي: «له انټرنېټي بندښت وروسته له جون ۵مې راهیسې بانکي خدمتونه له منځه تللي دي. د درملو او نورو توکو پر لېږد هم بندیز شته.»

نوموړي زیاته کړې چې د انټرنېټ او اړیکو د نشتوالي له امله ناروغان ښايي د خپلو طبي معایناتو پایلې ترلاسه نه کړي او امیندواره ښځې، ماشومان او د زړه، شکر او نورو مزمنو ناروغیو ناروغان له جدي ستونزو سره مخ دي.

د هغه په وینا، «ټول ښوونځي هم تړل شوي؛ دا یو داسې ناورین دی چې پراخې او اوږدمهاله پایلې لري.»

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت بیا د اګست پر ۲۷مه فرانس ۲۴ ته ویلي چې انټرنېټي خدمتونه «په تدریجي ډول عادي کېږي» او بندښتونه یوازې هغو سیمو ته محدود دي چې تاوتریخوالی پکې شوی او د عامه خوندیتوب لپاره د اړتیا تر مودې پورې دوام کوي.

د بهرنیو رسنیو پر فعالیتونو هم محدودیتونه

د راپور له مخې، د پاکستان د اطلاعاتو او خپرونو وزارت د اګست پر ۴مه د بهرنیو رسنیو لپاره نوي مقررات وضع کړي دي.

یو پاکستاني فعال فرانس ۲۴ ته ویلي چې د دغو مقرراتو له مخې، حتا هغه پاکستانیان چې له بهرنیو رسنیو سره کار کوي، باید د حکومت له خوا د «نه اعتراض سند» ترلاسه کړي، څو له کراچۍ، لاهور او اسلام‌اباد پرته په نورو سیمو کې راپورونه چمتو کړای شي.

نوموړي دا اقدام «په هېواد کې د رسنیو پر ازادۍ د محدودیتونو د لا زیاتېدو نښه» بللې او ویلي یې دي چې حکومت عملا ټاکي چې څوک اطلاعاتو ته لاسرسی ولري او په کومو شرایطو.

راپور زیاتوي چې د اګست پر ۲مه د الجزیرې وېب‌پاڼه هم بنده شوه او د پاکستان اطلاعاتو وزارت پر دې شبکې د کشمیر د پېښو د راپور ورکولو په تړاو د «احساساتي ژورنالیزم» تور ولګاوه.

د راپور له مخې، دوه خپلواک سیمه‌ییز خبریالان هم د اګست له لومړۍ نېټې راهیسې توقیف دي، دوی په پلازمېنه اسلام‌اباد کې د کشمیر د اعتراضونو په ملاتړ د یوه لاریون په اړه راپور ورکړی و.

په ورته مهال، هغه سیمه‌ییز خبریالان او عادي وګړي چې د ټولنیزو رسنیو له لارې د اعتراضونو په اړه معلومات خپروي، هم له فشارونو سره مخ دي. د راپور له مخې، ځینې کسان د ازاد کشمیر د حکومت له خوا د شکمنو ترهګرو په څارل کېدونکي نوملړ کې شامل شوي او بانکي حسابونه، سیم‌کارتونه او د هویت اسناد یې بند شوي دي.

د ازاد کشمیر پارلماني ټاکنې هم د امنیتي ستونزو له امله بشپړې نه شوې. د اګست تر ۱۰مې د ۴۵ مستقیمو انتخابېدونکو څوکیو له ډلې ۳۸ څوکۍ ډکې شوې وې؛ د پاکستان مسلم لیګ ـ نواز ۲۵ او پاکستان پیپلز ګوند ۱۲ څوکۍ ګټلې وې، خو په راولا کوټ کې د اوو حوزو په ګډون د پاتې اوو څوکیو ټاکنې ځنډول شوې دي.

راپور زیاتوي، له همدې امله اداري او عملیاتي محدودیتونو د بشري مرستو پر رسېدو او د پروګرامونو پر پلي کېدو اغېز کړی. یادې ادارې د تېرې جولای میاشتې په راپور کې چې د سې‌شنبې په ورځ (د وږي ۳مه) خپور شوی ویلي، په دې موده کې له پاکستان او ایران نه د راستنېدونکو افغان کډوالو څپې پراخې وې.

په راپور کې راغلي، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ تر نښتو وروسته اړیکې لاهم ترینګلې پاتې دي. دوی زیاته کړې: «په افغانستان کې د وسله‌والو مخالفینو د فعالیتونو زیاتېدل، په بدخشان او نورو سیمو کې نښتو او هرات کې د ښځو پر وړاندې پراخو محدودیتونو د نورو داخلي بې‌ځایه کېدو په اړه اندېښنې زیاتې کړې او د ځینو پروګرامونو د لنډمهاله درېدلو لامل شوي».

په ایران کې د افغان کډوالو وضعیت

یونسیار په ایران کې د افغان کډوالو په اړه ویلي، چې په جولای میاشت کې له دغه هېواده د افغانانو اېستل دوام لاره او پر بې‌اسناده افغانانو د قوانینو پلي کول هم سخت شوي وو. په راپور کې راغلي، چې پوځي بریدونو او د ترانسپورټ او لوژستیکي زېربناوو زیانمنېدو هم د بشري مرستو رسېدل، د اکمالاتو لړۍ او سوداګریز فعالیتونه ګډوډ کړي وو.

د یونسیار د راپور د معلوماتو له مخې؛ د ایران په کرمان، سیستان او بلوچستان کې د سرحدي امنیتي تدابیرو پیاوړتیا او د ناقانونه لارو د تېرېدو ګواښونو د هغه افغانانو د خوندیتوب په اړه اندېښنې زیاتې کړې، چې هڅه یې کوله په خطرناکو شرایطو کې له پولې واوړي.

په پاکستان کې د افغان کډوالو وضعیت

د یونسیار په راپور کې راغلي، په پاکستان کې هغه افغانان چې معتبرې ویزې نه‌لري د جولای له ۱۰مې وروسته یې پر وړاندې عملیات پراخ شوي. په راپور کې د افغانانو د نیولو، توقیف، د کورونو تالاشي او جبري اېستلو خبر هم ورکړل شوی.

راپور وايي، هغه افغان محصلین چې د (پي او ار) کارت یې لاره د حقونو لپاره د هڅې او غوښتنې سره، سره هم د نیول کېدو او اېستل کېدو له پېښو سره مخ شوي. په راپور کې راغلي، چې د پاکستاني چارواکو له‌خوا د افغانانو پر وړاندې اقدامات په ځانګړي ډول په بلوچستان او سند کې ډېر جدي وو.

د کډوالو دغه اداره وايي، په تورخم کې امنیتي تدابیرو او د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښه ترینګلتیاوو هم د خلکو د تګ‌راتګ او د بشري مرستو رسېدل اغېزمن کړي وو.

دا وړاندیز له واشنګټن سره د پاکستان د اړیکو د لا نږدې کېدو په ترڅ کې مطرح شوی دی.

د پاکستان د مالیې وزیر سلاکار خرم شهزاد د سې‌شنبې په ورځ بلومبرګ ته ویلي چې له امریکا سره د دې غوښتنې په اړه خبرې «رغنده» وې.

د هغه په وینا، د امریکا ملاتړ کولای شي د پاکستان اقتصادي ثبات پیاوړی کړي، د بازارونو باور زیات کړي، مالي سرچینو ته د پاکستان لاسرسی اسانه کړي او د خصوصي پانګونې لپاره زمینه برابره کړي.

رویټرز تر دې وړاندې راپور ورکړی و چې پاکستان د امریکا له خزانې وزیر سکاټ بسنت څخه غوښتي چې د دغه هېواد د اقتصادي او پولي ثبات لپاره د دوه‌اړخیز مالي ملاتړ یو چوکاټ جوړ کړي.

د راپورونو له مخې، دا مالي چوکاټ ښایي تر پنځو کلونو پورې اعتبار ولري.

۱۰ میلیارد ډالري مالي چوکاټ څه ډول دی؟

د پاکستان له خوا غوښتل شوی مالي ملاتړ وړیا مرسته نه ده، بلکې د پور یوه کرښه ده چې ارزښت یې تر ۱۰ میلیارد ډالرو پورې رسېږي.

اسلام‌اباد کولای شي د اړتیا پر مهال له دې مالي کرښې څخه د خپلې پولي او اقتصادي چارې د ثبات لپاره ګټه واخلي.

پاکستان په وروستیو کلونو کې د بهرنیو اسعارو له کمښت سره مخ شوی او د دغه هېواد اقتصاد د سختو مالي ستونزو له امله له جدي فشارونو سره مخ پاتې شوی دی.

د اسلام‌اباد او واشنګټن اړیکې نږدې شوې دي

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دویمې دورې له پیله د پاکستان او امریکا اړیکې تر پخوا تودې شوې دي.

اسلام‌اباد ادعا کوي چې د امریکا او ایران ترمنځ د اوربند په رامنځته کولو او د یوه نازک سولې تړون په لاسلیک کې یې له ډیپلوماتیک پلوه اغېزمن رول لوبولی او له همدې امله یې په واشنګټن کې خپل دریځ پیاوړی کړی دی.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف او د دغه هېواد د پوځ مشر عاصم منیر په وروستیو میاشتو کې د ایران د جګړې په تړاو په سلا مشورو کې لا فعاله ونډه اخیستې ده.

ټرمپ هم عاصم منیر ته د «زما د خوښې فیلډمارشال» خطاب کړی و.

اسلام‌اباد اوس هڅه کوي چې له واشنګټن سره له تودو شوو اړیکو څخه د خپل اقتصاد د پیاوړتیا لپاره ګټه واخلي.

د پاکستان اقتصاد په ۲۰۲۳ کال کې له وروستیو کلونو له یوې تر ټولو سختې مالي کړکېچ سره مخ شو او دغه هېواد د خپلو پورونو د بېرته ورکولو د توان تر له لاسه ورکولو پورې ورسېد.

د پاکستان د اقتصاد د ښه کولو هڅې

د بلومبرګ د راپور له مخې، د پاکستان اقتصاد په وروستیو میاشتو کې د ښه کېدو ځینې نښې ښودلې دي.

دغه هېواد له نړیوال وجهي صندوق څخه د درې کلنې مالي ژغورنې په چوکاټ کې د اووه میلیارد ډالرو مرسته ترلاسه کړې ده.

پاکستان له خپلو نږدې ملګرو هېوادونو، په ځانګړې توګه سعودي عربستان، څخه هم پورونه او مالي ملاتړ ترلاسه کړی دی.

د موډیز د اعتباري درجه‌بندۍ ادارې هم په دې وروستیو کې د پاکستان اعتباري درجه لوړه کړې ده.

که امریکا د پاکستان له غوښتنې سره موافقه وکړي، دغه مالي ملاتړ کولای شي د اسلام‌اباد د بهرنیو اسعارو زېرمې پیاوړې او اقتصادي ثبات یې لا ښه کړي.

داسې هوکړه به د ټرمپ د دویمې ولسمشرۍ پر مهال د پاکستان او امریکا ترمنځ د اقتصادي اړیکو د لا نږدې کېدو بله نښه هم وي.

د محصلينو د ټولنې د خبرپاڼې له مخې، افغان محصلین له تېرو څو میاشتو راهیسې د تحصیلي ویزو د نه شتون له امله له بېلابېلو او سختو ستونزو سره مخ دي. په دې موده کې یو شمېر افغان محصلین نیول شوي او له نیول کېدو وروسته له پاکستان څخه شړل شوي هم دي، چې له امله یې د ګڼو محصلینو تحصیلي بهیر له جدي خنډونو سره مخ شوی دی.

د سه شنبې په ورځ خپره کړې خبرپاڼه کې زياته کړل شوې، په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت یې هم په قضیه کې همغږي کوي.

د افغان محصلينو مدافع وکیل ايمل خان مندوخېل افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وويل، د اسلام اباد عالیه محکمې ته یې د ۸۷ محصلینو عریضه کړې چې د دغه جملې څخه ۵۸ هلکان او ۲۹ نجونې زده کوونکې دي.

هغه وويل، محکمې ته په عريضه کې خواست کړی چې د دغو او نورو محصلينو محصلينو د ويزو تمديد امر وکړي او تر هغې چې په دغه عریضه پرېکړه نه وي شوي، د محصلینو د نيولو لړۍ دې ودرول شي ځکه د ده په خبره: «افغان محصلين هلکان او نجونې په خپلو لېلو او کورونو د بنديانو په څېر ژوند کوي ان ډوډۍ هم په بل چا له بهر راغواړي».

مندوخېل زیاته کړه، دا وخت يوازې په اسلام اباد کې د ۹۰۰ نه تر ۱۰۰۰ پورې هلکان او نجونې محصلين په بېلابېلو پوهنتونو کې په زده کړو بوخت دي او په ټول پاکستان کې د افغان محصلينو شمېره له ۳۵۰۰ تر ۴۰۰۰ پورې دی او دوی ټول د ویزو د تمديدو د ستونزې سره مخامخ دي.

همداراز نوموړي وويل، دی د محصلينو لپاره ويړيا د مدافع وکیل په حيث خدمات وړاندې کوي. د ده په وينا ځکه چې محصلين دومره پيسې نه لري چې ځانونه پرې وساتي.

د محصلینو ټولنې له مخې، د افغان محصلینو ټولنه د ټولو محصلینو ستونزې او اندېښنې په بشپړه توګه درک کوي او د دغو ستونزو د هواري لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

ټولنې د پاکستان د حکومت څخه هم غوښتنه کړې چې، د افغان محصلینو له نیولو او له هېواده د شړلو لړۍ ودرول شي، څو ټول افغان محصلین وکولای شي د نورو محصلینو په څېر په خوندي او قانوني چاپېریال کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي او خپلې زده کړې بشپړې کړي.

ياده دې وي د شنبې په ورځ په پلازمېنه اسلام اباد کې، ۲ افغان محصلینې د پولیسو له‌خوا په خپل کور کې نیول شوې وې.

د ټولنې په خبره، دغو محصلینو د خپلو ویزو د تمديد لپاره پر وخت غوښتنلیکونه سپارلي، خو تر اوسه ویزې نه‌دي ورکړل شوي.

د افغان محصلينو د ټولنې مشر صديق شریعتي نن افغانستان انټرنشنل-پښتو ته تاييد کړې، چې هغه محصلينې خوشې کړل شوې دي.

د سرچینو په وینا، له هغو خصوصي ښوونځیو څخه هم د زده‌کوونکو معلومات غوښتل شوي چې افغان ماشومان په‌کې زده‌کړې کوي. د هغو افغان زده‌کوونکو معلومات هم غوښتل شوي، چې تر دې مخکې له خصوصي ښوونځیو اېستل شوي دي.

د پېښور د خصوصي ښوونځیو د تنظیم ادارې له ښوونځیو غوښتي، چې د افغان زده‌کوونکو اړوند ټول معلومات او ریکارډونه ورکړي. سرچینې وايي، د اوس‌مهال په خصوصي ښوونځیو کې د افغان زده‌کوونکو او له ښوونځیو څخه د اېستل شویو افغان زده‌کوونکو ریکارډونه جلا، جلا غوښتل شوي دي.
له یوې خوا په دولتي ښوونځیو کې د افغان ماشومانو پر داخلې بندیز لګېدلی او له بلې خوا هغو خصوصي ښوونځیو ته هم د اقدام خبرداری ورکړل شوی، که کوم خصوصي ښوونځی د ادارې لارښوونې عملي نه‌کړي قانوني اقدام پرې کېدای شي او ان د ښوونځي ثبت یا جواز یې هم د لغوه کېدو امکان لري.

په پېښور ګې مېشت افغان ادریس افغانستان انټرنیشنل پښتو ته ویلي، چې زامن او لوڼې یې په پېښور کې په ښوونځیو کې زده‌کړې کوي؛ خو د افغان ماشومانو د داخلېدو په اړه وروستۍ پرېکړې د هغوی د زده‌کړو راتلونکې له ستونزو سره مخ کړې.
د هغه ماشومان چې د اتم او نهم ټولګي زده‌کوونکي دي، په وروستیو ازموینو کې یې ګډون کړی او پایلې یې هم اعلان شوې دي. هغه وایي، د نوي ښوونیز کال لپاره د سپټمبر په میاشت کې د داخلې بهیر پیلېږي؛ خو د افغان ماشومانو پر نوي داخلېدو د بندیز له امله یې کورنۍ له سختې اندېښنې سره مخ شوې ده.

ادریس وايي: «موږ خپل ماشومان په ډېرو هیلو د پاکستان په ښوونځیو کې شامل کړي وو. هغوی زده‌کړې کولې ازموینې یې ورکولې او د خپل راتلونکي لپاره یې خوبونه لرل. اوس نه پوهېږو چې زده‌کړې به یې چېرته دوام کوي.

نوموړی وايي، په افغانستان کې هم په ځانګړي ډول د نجونو د زده‌کړو په برخه کې محدودیتونه شته او افغان کورنۍ له ډېرو ستونزو سره مخ دي؛ که په پاکستان کې هم د افغان ماشومانو پر زده‌کړو لارې محدودې شي، نو د کورنیو اندېښنې به لا زیاتې شي.

ادریس وايي: «موږ له افغانستان نه په دې هیله پاکستان ته راغلي وو، چې لږ تر لږه زموږ ماشومان به زده‌کړې وکړي. زموږ لوڼې ښوونځي ته تللې، کتابونه یې لوستل او د راتلونکي خوبونه یې لرل. که دلته هم د هغوی پر مخ د ښوونځیو دروازې وتړل شي؛ نو موږ به یې چېرته یوسو؟»

ډېری افغان کورنۍ لا له وړاندې له اقتصادي ستونزو، د کورونو له لوړو کرایو، د کار له کمښت او د راتلونکي په اړه له ناروښانه وضعیت سره مخ دي او د ماشومانو د زده‌کړو په اړه تازه پرېکړې د دوی ستونزې لا زیاتوي.

د پېښور د یوه ښوونځي ښوونکي اویس حسین افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د افغان ماشومانو پر مخ د زده‌کړو دروازې تړل ډېر خواشینوونکی او ناعادلانه کار دی؛ ماشومان د هېڅ هېواد د سیاست، د هېوادونو ترمنځ د اختلافونو او یا د حکومتونو د پرېکړو مسوول نه‌دي، د دوی یوازینی تړاو دا دی چې د افغان کورنیو ماشومان دي او له زده‌کړو څخه د هغوی محرومول د دوی له راتلونکي سره لویه ناانصافي ده.

هغه وايي: «زده‌کړه د هر ماشوم بنسټیز حق دی او هېڅ ماشوم باید یوازې د خپل تابعیت یا اوسنیو شرایطو له امله له دې حقه محروم نه‌شي. هغه افغان ماشومان چې له څو کلونو راهیسې په پاکستان کې زده‌کړې کوي، ناڅاپه له ازموینو منع کول نه یوازې د هغوی د څو کلونو زده‌کړې او هڅې زیانمنوي؛ بلکې د هغوی راتلونکی هم له جدي ستونزو سره مخ کوي».

هغه له پاکستان نه غوښتنه کړې، چې د افغان زده‌کوونکو د زده‌کړو راتلونکی له سیاسي او اداري ستونزو جلا وساتي او هغوی ته په ازموینو کې د ګډون بشپړ حق ورکړي.

د افغان زده‌کوونکو پر داخلې بندیز

په پېښور کې د مسلم عالي لېسې مدیر فهیم له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې په تېرو کلونو کې د دغه ښوونځي ګڼ شمېر افغان زده‌کوونکي او زده‌کوونکې په زده‌کړو بوخت وو؛ په دغه زده‌کوونکو کې هلکان او نجونې دواړه شامل وو چې په منظم ډول یې زده‌کړې کولې او خپلې ښوونیزې چارې یې پر مخ وړلې، د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د پاکستان د حکومت د تګلارو او اوسني وضعیت له امله افغان زده‌کوونکي له جدي ستونزو سره مخ دي.

هغه وویل، اوس چې حکومت په پېښور کې د سپټمبر له لومړۍ نېټې د افغان زده‌کوونکو پر داخلو د بندیز پرېکړه کړې وضعیت لا ستونزمن شوی دی؛ ځکه هره ورځ ګڼ شمېر افغان زده‌کوونکي له خپلو مور او پلار سره ښوونځي ته ورځي او د داخلې غوښتنه کوي.
د هغه په وینا، دغه ماشومان او د هغوی مور او پلار په وار وار ډاډ ورکوي چې دوی یوازې غواړي خپلې زده‌کړې وکړي؛ خو د حکومتي تګلارې له امله ښوونځی نه‌شي کولی هغوی ته داخله ورکړي.

فهیم وویل، دغه وضعیت د ښوونځي لپاره هم ډېر دردونکی او اندېښمنوونکی دی؛ ځکه د یوه ښوونیز بنسټ اساسي دنده ماشومانو ته د زده‌کړې زمینه برابرول دي، خو کله چې د حکومتي پالیسۍ له مخې خنډونه رامنځته شي د ښوونځي اداره هم بې‌وسه کېږي.

نوموړي زیاته کړه، چې افغان زده‌کوونکي له وړاندې هم له ګڼو ستونزو سره مخ دي. فهیم وویل، په داسې شرایطو کې د افغان زده‌کوونکو پر داخلو بندیز به د دغه ماشومانو ستونزې لا زیاتې کړي او د هغوی پر ښوونیز پرمختګ به جدي اغېز وکړي.

فهیم د پاکستان له حکومته غوښتنه کړې، چې د افغان زده‌کوونکو پر نویو داخلو د لګېدلي بندیز په اړه دې له سره غور وشي او د افغان ماشومانو لپاره دې د زده‌کړو په برخه کې روښانه تګلاره جوړه شي.