یوه امریکايي چارواکي رویټرز ته ویلي چې په روانه اونۍ کې په اردن کې پر امریکايي پوځي اډې د ایران په توغندیزو بریدونو کې څو امریکايي پوځي الوتکو ته مالي او تخنیکي زیانونه اوښتي دي.
یوه امریکايي چارواکو د نوم نه ښودلو په شرط رویټرز اژانس ته ویلي چې د ایران په برید کې یوه «اې ۱۰ تندربولټ۲ » جېټ الوتکه لګېدلې ده او وزر یې ویجاړ شوی. یاد چارواکي ویلي چې په همدې برید کې ۸ اېف ۱۵ جېټ الوتکو ته هم څه ناڅه زیان اوښتی دی.
په اردن کې د امریکا پر پوځي اډې د ایران دا برید، د امریکايي ځواکونو له لوري د ایران د خامو تېلو پر ۵ ټانکرونو له برید وروسته شوی دی.
د یاد امریکایي چارواکي په وینا، د ایران د دغو بریدونو د مهارولو لپاره امریکایي ځواکونو شاوخوا ۳۰ «پیټریوټ» دفاعي توغندي وار کړي دي، چې دې کار د دفاعي سیستمونو د مهماتو د کمېدو په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.
والسټریټ ژورنال راپور ورکړی، چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ لوړپوړو سلاکارانو په خصوصي غونډو کې د ۲۰۲۹کال تر جنورۍ پورې د ټرمپ د ولسمشرۍ دورې تر پایه د «ایران د جګړې» د دوام احتمال ارزولی دی. دغه ارزونه د جګړې د ژر پای ته رسېدو په اړه د ټرمپ له علني ژمنو سره په ټکر کې ده.
د یادې ورځپاڼې د راپور له مخې، د امریکا مرستیال ولسمشر جيډي وېنس، د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او یوشمېر نورو لوړپوړو چارواکو د سپینې ماڼۍ په غونډو کې ټرمپ ته ویلي، چې د ایران حکومت ښايي د امریکا د سمندري محاصرې او نورو پوځي فشارونو پر وړاندې مقاومت ته دوام ورکړي.
امریکايي چارواکو والسټریټ ژورنال ته ویلي، چې دغه وضعیت ښايي جګړه د ټرمپ د ولسمشرۍ دورې تر پایه او ان د نوي ولسمشر تر لوړې وروسته هم وغځوي. دغه پټې ارزونې داسې مهال شوې، چې ټرمپ د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۱۸مه) ویلي و چې جګړه به د نومبر له منځنیو ټاکنو وروسته «سملاسي» پای ته ورسېږي؛ ځکه د ایران حکومت «نور د دوام توان نهلري».
ټرمپ په وار، وار ټینګار کړی، چې د ایران ځواکونه مات شوي او د دغه هېواد حکومت به ډېر ژر تسلیم شي؛ خو د امریکا ولسمشر ته نږدې کسان وايي چې ټرمپ په خصوصي خبرو کې د جګړې د ژر پای ته رسېدو غوښتونکی دی، خو له بلې خوا د ایران د اوږدمهاله اقتصادي محاصرې ملاتړ کوي.
د ایران له حکومت سره جګړه اوس اوومې میاشتې ته غځېدلې او د دغه راپور له مخې تر دې دمه په جګړه کې ۱۸ امریکايي سرتېري وژل شوي دي.
امریکا د اوږدمهالې محاصرې لپاره چمتووالی نیسي
د ټرمپ حکومت په خپله نوې ستراتیژۍ کې هڅه کوي، له سمندري محاصرې او سختو بندیزونو سره ایران دې ته اړ باسي چې خپل اټومي پروګرام لهمنځه یوسي. د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت دغه ستراتیژي پراخو پوځي عملیاتو ته د ورتګ بدیل بللی دی.
د سپینې ماڼۍ ویاندې اولیویا وېلز ویلي، چې ټرمپ د ایران د حکومت پوځي وړتیاوې لهمنځه وړې او د «نړۍ په تاریخ کې تر ټولو پیاوړې سمندري محاصرې» او پراخو بندیزونو له لارې به د دغه هېواد پاتې اقتصاد هم فلج کړي.
د امریکايي ځواکونو حضور تر ۲۰۲۷کال پورې وغځول شو
والسټریټ ژورنال تر دې مخکې راپور ورکړی و، چې د امریکا د جګړې وزیر پیت هېګسېت په منځني ختیځ کې د مېشتو یوشمېر امریکايي ځواکونو ماموریت تر ۲۰۲۷کال پورې غځولی دی.
پنتاګون هم پلان لري، چې د هوايي دفاعي ځواکونو د ځینو واحدونو ماموریت پرته له دې چې د پای لپاره یې مشخصه نېټه وټاکل شي وغځوي. دغه واحدونه د فارس خلیج په بېلابېلو سیمو کې د توغندیو او بېپیلوټه الوتکو د شنډولو لپاره ځای پر ځای شوي دي.
په ټولییز ډول شاوخوا ۵۰زره امریکايي سرتېري په سیمه کې مېشت دي.
ناټو کې د امریکا پخوانی سفیر نیکولاس برنز وايي، واشنګټن د سپټمبر له ۱۱مې بریدونو وروسته د خپلو ملګرو هېوادونو پراخ ملاتړ ترلاسه کړ، خو افغانستان کې د امریکا ۲۰ کلن حضور د دغه هېواد د ماموریت اصلي موخه ګډهوډه کړه. هغه وایي، موږ فکر نه کاوه چې ۲۰ کاله به په افغانستان کې پاتې شو.
هغه د هېوادونو د یووالي یادونه کړې او ویلي یې دي چې امریکا په خپله بهرنۍ تګلاره کې خپلو ملګرو او متحدو هېوادونو ته اړتیا لري.
برنز له سياېناېن ټلوېزیوني شبکې سره په خبرو کې وویل، د سپټمبر د ۱۱مې بریدونو تر ټولو مهم درس چې امریکا ترې واخیست، دا و چې دغه هېواد په نړۍ کې ملګرو او تړونیزو هېوادونو ته اړتیا لري.
هغه مهال چې بریدونه وشول، برنز یوازې ۱۲ ورځې مخکې په ناټو کې د امریکا د سفیر په توګه دنده پیل کړې وه.
برنز وویل، له بریدونو وروسته دی ونه توانېد چې له سپینې ماڼۍ، د بهرنیو چارو له وزارت او یا پنټاګون سره اړیکه ونیسي، خو د کاناډا، ډنمارک، ناروې او ایسلنډ سفیرانو ورسره اړیکه ونیوله او له امریکا سره یې خپل ملاتړ څرګند کړ.
د برنز په وینا، دغو هېوادونو ویلي وو چې د امریکا ترڅنګ به ودرېږي او که اړتیا وي، په افغانستان کې به هم له امریکا سره ملګري شي.
د واشنګټن ملګرو هېوادونو هم د ناټو د تړون د پنځمې مادې د پلي کولو لپاره چمتووالی وښود. د دغه تړون له مخې، پر یوه غړي هېواد برید د ناټو پر ټولو غړو هېوادونو برید ګڼل کېږي.
هغه زیاته کړه چې تر بلې ورځې پورې د ناټو ټولو غړو هېوادونو له دې پرېکړې سره هوکړه کړې وه.
برنز دغه یووالی د امریکا لپاره، چې له یوې سترې غمیزې سره مخ شوې وه، «هڅوونکی» وباله.
په ناټو کې د امریکا پخواني سفیر وویل چې د ۱۳۸۰ کال د وږي په ۲۱مه یې د امریکا د هغه مهال له ملي امنیت سلاکارې کاندولیزا رایس سره خبرې وکړې او هغې ته یې وویل چې واشنګټن خپلو ملګرو ته اړتیا لري.
رایس په ځواب کې ورته ویلي وو: «دا ښه خبره ده چې په نړۍ کې ملګري ولرو.»
«موږ فکر نه کاوه چې ۲۰ کاله به پاتې شو»
برنز وویل، کله چې په افغانستان کې د امریکا بریدونه په لومړیو کې پیل شول، د امریکا په حکومت کې هېچا فکر نه کاوه چې په دغه هېواد کې به د دوی حضور ۲۰ کاله دوام وکړي.
هغه وویل: «موږ ډېر وخت پاتې شو او په یوه ډول مو د خپل ماموریت د روښانه موخې درک له لاسه ورکړ.»
د برنز په وینا، د امریکا یو شمېر ملګرو هېوادونو هم په افغانستان کې ډېرې له خطره ډکې دندې ترسره کړې او درانه ځاني زیانونه یې ولیدل.
هغه وویل، امریکا باید خپلو ملګرو ته درناوی وکړي، له هغوی سره ګډ کار وکړي او د هغوی نظرونو ته غوږ ونیسي.
برنز زیاته کړه چې واشنګټن که څه هم ډېر ځواک لري، خو په نړۍ کې د خپلې تګلارې د پلي کولو لپاره د نورو هېوادونو همکارۍ ته اړتیا لري.
د عراق د جګړې د ملاتړ له امله پښېماني
برنز د مرکې په بله برخه کې وویل چې په ۱۳۸۲ کال کې پر عراق د امریکا د برید له ملاتړ څخه اوس پښېمانه دی.
هغه هغه مهال په ناټو کې د امریکا سفیر و او په عراق کې یې له پوځي لاسوهنې ملاتړ کاوه، خو اوس دغه پرېکړه ناسمه بولي.
برنز وویل: «زما په اند، عراق ته ننوتل ناسمه پرېکړه وه».
هغه زیاته کړه چې په «عراقي ډنډ» کې د امریکا ښکېلتیا، په دغه هېواد کې د ۱۱ کلن حضور دوام او د ګڼ شمېر خلکو وژل کېدل هم تېروتنه وه.
هغه وویل، د نړۍ په کچه د تګلارې له تر ټولو سختو مسئلو څخه یوه دا ده چې وپېژندل شي، په کوم وخت کې پوځي لاسوهنه مناسبه ده.
برنز د دې ستونزې د روښانولو لپاره د امریکا د بهرنیو چارو د پخوانۍ وزیرې مادلین آلبرایت خبرو ته اشاره وکړه.
د هغه په وینا، آلبرایت ویلي وو چې د هغې تر ټولو ستره پښېماني دا وه چې امریکا په ۱۳۷۳ کال کې په روانډا کې د نسل وژنې پر مهال لاسوهنه ونه کړه.
په روانډا کې د دغه نسل وژنې پر مهال په څو میاشتو کې شاوخوا یو میلیون کسان ووژل شول.
برنز وویل، د دې پرېکړې کول چې کله باید لاسوهنه وشي او کله باید له لاسوهنې ډډه وشي، له هغو تر ټولو پېچلو مسئلو څخه ده چې سیاسي مشران ورسره مخامخ کېږي.
هغه ټینګار وکړ چې د سپټمبر د ۱۱مې بریدونو تجربې وښودله چې امریکا، سره له دې چې پوځي او سیاسي ځواک لري، له خپلو ملګرو او تړونیزو هېوادونو پرته نه شي کولای خپله نړیواله تګلاره په بریالیتوب پر مخ یوسي.
د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو اداره وايي، یو افغان ژباړن او د امریکايي ځواکونو پخوانی همکار یې د «ترهګرۍ د ملاتړ» په تور نیولی او د هغه د ایستلو بهیر یې هم پیل کړی دی.
یادې ادارې ویلي چې دغه ۳۰ کلن افغان یوې ترهګرې ډلې ته د مادي ملاتړ برابرولو او په ۲۰۱۹ کال کې د امریکا د تابعیت لپاره د غوښتنلیک پر مهال د ناسمو معلوماتو وړاندې کولو په تور تورن دی.
نوموړی په ۲۰۱۴ کال کې د امریکا د ځانګړې کډوالۍ ویزې له لارې دغه هېواد ته تللی و او د دایمي استوګنې کارت یا ګرینکارت لرونکی دی.
دغه افغان پر ځان لګېدلي تورونه رد کړي او ویلي یې دي چې د امریکا د دایمي اوسېدونکي په توګه یې حقونه نقض شوي دي.
د «سنت لوییس عامه راډیو» د نوموړي هویت نه دی افشا کړی، ځکه هغه ویلي چې طالبان ښايي په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو سره د همکارۍ له امله نوموړی او د هغه کورنۍ په نښه کړي.
د نوموړي مېرمنې ویلي چې هغه د چهارشنبې په ورځ، د وږي په څلورمه، هغه مهال ونیول شو چې د سهار د لامبلو لپاره له کوره وتلی و.
هغه اسناد چې د نوموړي کورنۍ امریکايي رسنیو ته سپارلي، ښيي چې نوموړي د ۲۰۱۲ او ۲۰۲۳ کلونو ترمنځ د امریکايي او افغان ځواکونو سره د ژباړن او کلتوري سلاکار په توګه کار کړی دی.
په دغو اسنادو کې د امریکا د پوځ او سمندري ځواکونو د افسرانو او د پوځي استخباراتو د سلاکارانو سپارښتلیکونه هم شامل دي چې په کې د نوموړي پر وفادارۍ او د باور وړتیا ټینګار شوی دی.
د «ایف بي ای» د ۲۰۲۱ کال د څېړنو په یوه حکم کې، چې د ۲۰۲۵ کال په مارچ کې عام شو، د امریکا حکومت ادعا کړې چې دغه افغان له «جماعتالدعوهالقرآن» سره اړیکې لرلې؛ هغه ډله چې امریکا په ۲۰۱۶ کال کې د بهرنۍ ترهګرې ادارې په توګه اعلان کړې ده.
په سند کې ادعا شوې چې نوموړي د فېسبوک له لارې د دغې ډلې له غړو سره اړیکه لرله، پر یوه هارډډیسک یې کوډ شوي معلومات ساتل او امریکا ته له داخلېدو وروسته یې هم د دغې ډلې د بنسټګر له زوی سره اړیکې درلودې.
د امریکا د فدرالي څېړنو ادارې همداراز په ۲۰۱۸ کال کې افغانستان ته د نوموړي سفر د دغې ډلې سره د هغه د اړیکو د احتمالي نښې په توګه یاد کړی دی.
خو نوموړي ویلي چې افغانستان ته د خپلې کورنۍ د لیدلو لپاره تللی و. ایف بي ای ادعا کړې چې د دغه سفر ځینې انځورونه ښيي نوموړی په هغه مراسمو کې حاضر و چې د جماعتالدعوهالقرآن مشر په کې وینا کړې وه.
نوموړي دغه تورونه رد کړي او ویلي یې دي چې د هېڅ ترهګرې ډلې غړی نه دی او هېڅکله به هم د داسې یوې ډلې غړیتوب ونه کړي.
د امریکا کډوالۍ ادارې په یوه بیان کې ویلي چې د «ترهګریزو فعالیتونو د ادعاوو» او «په درغلیو سره امریکا د داخلېدو د غوښتنې» له امله د نوموړي د ایستلو بهیر پیل شوی او هغه به د دې ادارې په توقیف کې پاتې شي.
دغې ادارې ویلي چې د ګرینکارت لرل امتیاز دی او که یو کس د امریکا قوانین نقض کړي، حکومت د هغه د دایمي استوګنې د لغوه کولو او له هېواده د ایستلو واک لري.
دغه افغان وايي، د امریکا حکومت له کلونو راهیسې هغه د ترهګر په توګه تر څار لاندې ساتلی، خو په دې موده کې یې مشخص تورونه نه وو پرې لګولي.
نوموړی د ۲۰۲۳ کال په یوه فدرالي قضايي دوسیه کې له ۱۲ څخه د ډېرو مدعیانو له ډلې هم دی. په دې قضیه کې ادعا شوې چې د امریکا حکومت ځینې کسان له کافي دلایلو پرته د ترهګرۍ د څار په نوملړونو کې شامل کړي او د هغوی اساسي حقونه یې نقض کړي دي.
ټاکل شوې د دغه افغان د کډوالۍ د قضیې د رسیدګۍ غونډه د سپټمبر په ۱۴مه د کنساسسیتي د کډوالۍ په محکمه کې ترسره شي.
د سپټمبر د ۱۱مې د بریدونو د ۲۵مې کلیزې په درشل کې د امریکا مرکزي استخباراتي ادارې (سياېای) د دغه پېښې د نږدې ۳۰۰۰ قربانیانو یاد تازه کړی او ویلي یې دي چې دغو بریدونو امریکا د تل لپاره بدله کړه. دې ادارې اعلان کړی چې په دې تړاو به د خدمت، زړورتیا او مقاومت کیسې خپرې کړي.
سياېای د دوشنبې په ورځ پر ایکس خواله رسنۍ کې ویلي چې د ۹/۱۱ د ۲۵مې کلیزې په رانږدې کېدو سره به د هغو کسانو کیسې شریکې کړي چې د دغو بریدونو پر مهال او وروسته یې د «خدمت، زړورتیا او مقاومت» بېلګې وړاندې کړې دي.
د امریکا د ملي سپټمبر ۱۱ یادګار او موزیم د معلوماتو له مخې، د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر په ۱۱مه په نیویارک، د امریکا دفاع وزارت (پنټاګون) او د پنسلوانیا په شینکسوېل کې د الوتکو په بریدونو کې ۲۹۷۷ کسان ووژل شول.
۱۹وسلهوالو، چې د القاعدې غړي وو، څلور مسافر وړونکې الوتکې وتښتولې، دوه یې د نیویارک د نړیوال سوداګریز مرکز پر دوو برجونو ولګېدې، یوه د پنټاګون ودانۍ ته ولګېده او څلورمه الوتکه د پنسلوانیا په شینکسوېل کې نسکوره شوه.
د ۹/۱۱ بریدونو د څېړلو امریکايي کمېسیون په خپل راپور کې ویلي چې اسامه بن لادن او القاعده هغه مهال په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ څخه د پام وړ پناه او ملاتړ ترلاسه کاوه. د کمېسیون په وینا، له ۹/۱۱ وروسته امریکا او متحدانو یې طالبان له واکه وغورځول او القاعده یې په افغانستان کې له هغه خوندي چاپېریال څخه بې برخې کړه چې تر هغه وړاندې یې درلود.
د امریکا پوځي عملیات په ۲۰۰۱ کال کې د سپټمبر د بریدونو له څو اوونیو وروسته په افغانستان کې پیل شول. واشنګټن هغه مهال د القاعدې پر وړاندې د اقدام او د دې ډلې د مشرانو د سپارلو غوښتنه کوله؛ خو د طالبانو حکومت د اسامه بن لادن د سپارلو په اړه د امریکا غوښتنې ونه منلې او د همدې کړکېچ په پایله کې د طالبانو لومړی نظام له واکه ولوېد.
له دې وروسته امریکا شاوخوا دوه لسیزې په افغانستان کې پوځي حضور وساته او د افغان حکومت او امنیتي ځواکونو ملاتړ یې وکړ. د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن په ۲۰۲۱ کال کې وویل چې د امریکا د شل کلنې جګړې د پای پر مهال ۲۶۴۱ امریکايي سرتېري وژل شوي، شاوخوا ۲۰ زره نور ټپیان شوي او د جګړې لګښت نږدې دوه ټریلیون ډالرو ته رسېدلی و.
خو د جګړې پای د طالبانو د ماتې پر ځای د یوې نوې سیاسي معاملې له لارې راغی. د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ په ۲۹مه، امریکا او طالبانو په دوحه کې د «افغانستان د سولې راوستلو تړون» لاسلیک کړ. په دې تړون کې د امریکايي او نورو بهرنیو ځواکونو د وتلو مهالوېش او له افغانستان څخه د ترهګرو ډلو د فعالیت د مخنیوي په ګډون یو شمېر ژمنې شاملې وې.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د دوحې تړون د ۲۰۲۱ کال د اګست تر ۳۰مې له افغانستانه د امریکايي او متحدینو د ځواکونو د بشپړ وتلو بهیر ته لاره هواره کړه. له دې سره هممهاله، طالبانو د افغانستان پر ښارونو خپل بریدونه چټک کړل او د اګست په ۱۵مه کابل ته ننوتل. په دې توګه د افغانستان جمهوري نظام سقوط وکړ او طالبان بیا واک ته ورسېدل.
د ۹/۱۱ بریدونه یوازې د امریکا په دننه کې یوه ستره تراژیدي نه وه؛ بلکې د افغانستان لپاره یې هم د دوو لسیزو جګړې، د طالبانو د لومړي نظام د سقوط، د نوي جمهوري نظام د جوړېدو او بالاخره د طالبانو د بیا واکمنېدو تر کچې اوږدمهاله سیاسي او امنیتي بدلونونه راوپارول.
د ۹/۱۱ یادګار او موزیم وايي، د دغو بریدونو ۲۵مه کلیزه ځکه هم ځانګړې اهمیت لري چې د پېښې کیسه نوي نسل ته ولېږدول شي؛ هغه نسل چې میلیونونه کسان یې له ۲۰۰۱ کال وروسته زېږېدلي او د هغې ورځې شاهدان نه دي.
سيآیاې هم ویلي چې د کلیزې تر ورځې پورې به د خپلو خپرونو په لړ کې د هغو کسانو کیسې خپرې کړي چې د بریدونو پر مهال او وروسته یې د «خدمت، زړورتیا او مقاومت» بېلګې وړاندې کړې دي.
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي په کیف کې د ډونالډ ټرمپ له استازو سټیو وېټکاف او جېرډ کوشنر سره له څو ساعتونو خبرو وروسته ویلي، چې د اوسنیو شرایطو له مخې تمه لري له روسیې سره جګړه د روان کال تر ژمي دوام وکړي.
د زېلېنسکي او امریکايي پلاوي ترمنځ د یکشنبې ورځې خبرو د جګړې د پای ته رسولو په برخه کې کوم روښانه پرمختګ نه درلود. وېټکاف او کوشنر یوه ورځ وړاندې په مسکو کې د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره لیدلي وو.
د زېلېنسکي برعکس د ټرمپ استازي هیلهمن وو. وېټکاف په کیف کې خبرې «مهمې» وبللې او ویې ویل، چې پایله یې هیله بخښونکې ده. هغه زیاته کړه، چې امریکايي پلاوي په مسکو کې هم «د پام وړ پرمختګ» کړی دی.
زېلېنسکي له امریکايي پلاوي سره تر لیدنې وروسته وویل، چې د اوکراین، اروپا او امریکا چارواکي به په نږدې راتلونکې کې د خبرو د دوام لپاره بیا سره وګوري. هغه ټینګار وکړ، چې د «عادلانه سولې» غوښتونکی دی؛ داسې سوله چې روسیې ته د جګړې د بیا پیلولو فرصت ورنه کړي.
د اوکراین ولسمشر زیاته کړه، که جګړه تر ژمي وغځېږي «چې اوسمهال همداسې ښکاري» هېواد به یې د هوايي دفاع او انرژۍ په برخو کې لا ډېر ملاتړ ته اړتیا ولري.
د ټرمپ استازي او زوم جېرډ کوشنر له مسکو سره د خبرو په اړه وویل، امریکايي پلاوي له پوتین سره د هغو طرحو په اړه بحث کړی چې تر اوسه یې پایله نهده ورکړې او همدارنګه یې د «دوامدارې سولې» د رامنځته کېدو لپاره پر اړینو مواردو خبرې کړې دي. هغه له روسي ولسمشر سره خبرې «ډېرې ښې» وبللې.
وېټکاف وویل، امریکايي استازو لومړی له پوتین سره ځکه وکتل چې اړتیا وه د روسیې دریځ په مستقیم ډول د هغه له خولې واوري.
وېټکاف او کوشنر پولنډ ته تر سفر وروسته په اورګاډي کې کیف ته ورسېدل. زېلېنسکي وویل، سره له دې چې د الوتکې د ناستې لپاره یې لازم شرایط برابر کړي وو؛ خو په اوکراین کې د هغوی د الوتکې د ښکته کېدو امکان برابر نه شو.
زېلېنسکي له دوو امریکايي استازو څخه په کیف کې د سنټ سوفیا تاریخي کلیسا کې هرکلی وکړ. دغه ځای د اوکراین امنیتي ادارې د مرکزي دفتر څېرمه موقعیت لري. د جمعې په ورځ د روسیې یوه بېپیلوټه الوتکه د دغه دفتر په شاوخوا کې ولګېده.
پوتین او زېلېنسکي هوکړه کړې وه، په هغه درېیو ورځو کې چې امریکايي استازي د مسکو او کیف ترمنځ تګراتګ کوي د دواړو هېوادونو پر پلازمېنو به بریدونه نه کېږي. خو له دې سره، سره روسي او اوکرایني ځواکونو د شپې پرمهال د یو بل پر موخو خپلو بریدونو ته دوام ورکړ.
د اوکراین دفاع وزارت اعلان وکړ، چې ځواکونو یې د روسیې د تېلو یوه تصفیهخونه، یوه هوايي اډه او د هوايي دفاع دوه سیستمونه په نښه کړي دي. د دغه وزارت په وینا، د ریازان د تېلو تصفیهخونه چې د روسیې پوځ ته تېل برابروي او د روستوف-اَن-دون په سیمه کې یوه هوايي اډه د دغو موخو له ډلې وې.
د اوکراین هوايي ځواک هم اعلان وکړ، چې روسیې پر دغه هېواد د ۱۰۸ لرې واټن وېشتونکو بېپیلوټه الوتکو او کوچنیو کروز توغندیو پر مټ برید کړی دی. اوکراین ویلي، چې ۸۲ بېپیلوټه الوتکې او شپږ توغندي یې نسکور کړي؛ خو ۱۱ سیمې په نښه شوې دي او د شنډ شویو وسلو پاتې شوني هم په اوو نورو سیمو کې لوېدلي دي.