د یمن د جګړې د پراخېدو په درشل کې سعودي عربستان ته د پاکستان سرتېري استول شوي

دغه سازمان وایي، د سینې سرطان د نښو په وخت پېژندل او ژر تشخیص د بریالي درملنې چانس زیاتوي. د سازمان د تازه معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې شاوخوا ۲،۴ میلیونه ښځې په نړۍ کې په دې ناروغۍ اخته شوې او نږدې ۶۹۴ زره یې مړې شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان د اېکس له لارې ویلي، د سینې سرطان بېلابېلې نښې لري، په ځانګړي ډول هغه مهال چې ناروغي پرمختللې شوې وي، او د ناروغۍ ژر تشخیص د بریالي درملنې چانس زیاتوي.

د سازمان د معلوماتو له مخې، د سینې سرطان په ۲۰۲۴ کال کې په ۱۸۶ هېوادونو کې د ښځو تر ټولو عام سرطان و. دغه ناروغي د بلوغ له عمر وروسته په هر عمر کې رامنځته کېدای شي، خو د عمر له زیاتېدو سره یې کچه لوړېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، د سینې سرطان عامې نښې د سینې غوټه یا کلکوالی، د سینې د اندازې یا بڼې بدلون، د پوستکي یا نوک بدلون او له سینې څخه غیرعادي یا وینه لرونکی مایع دي. سازمان ټینګار کوي چې د دغو بدلونونو په لیدلو باید روغتیايي مشوره واخیستل شي.

د سرطان د څېړنې نړیوالې ادارې د ۲۰۲۴ کال د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې د سینې سرطان تر ټولو عام سرطان یاد شوی. اټکل کېږي چې په دغه کال کې شاوخوا ۴،۳۴۲ کسان په دې ناروغۍ اخته شوي او نږدې ۱،۸۶۸ کسان یې له امله مړه شوي دي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې د ښځو ترمنځ هم د سینې سرطان د نوو پېښو کچه د پام وړ ده؛ په ۲۰۲۴ کال کې د ښځو لپاره د دې ناروغۍ د پېښو د عمر له مخې معیاري شوې کچه په هر ۱۰۰ زره ښځو کې ۳۴،۶ وه.

روغتیا نړیوال سازمان وايي، د سینې سرطان ډېری پېښې د ځانګړو خطر عواملو له شتون پرته هم رامنځته کېږي. شاوخوا ۸۰ سلنه پېښې په هغو ښځو کې لیدل کېږي چې له جنسیت او عمر پرته د ناروغۍ کوم ځانګړی خطر عامل نه لري.

د سازمان په وینا، د سینې سرطان د مړینې د کمولو لپاره ژر تشخیص، پر وخت درملنه او د باکیفیته روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی مهم دي. په هغو هېوادونو کې چې د تشخیص او درملنې خدمتونه محدود وي، د ناروغۍ ناوخته تشخیص د ژوندي پاتې کېدو چانس کموي.

روغتیا نړیوال سازمان د اکتوبر میاشت د سینې سرطان د پوهاوي نړیوالې میاشتې په توګه د عامه پوهاوي، ژر تشخیص او د درملنې خدمتونو ته د لاسرسي د پراخېدو لپاره مهم فرصت بولي. د ۲۰۲۶ کال د دې کمپاین شعار «هره کیسه ځانګړې ده، هر سفر ارزښت لري» دی.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د کراچۍ په بندر کې د بار وړونکو کانټینرونو شمېر زیات شوی، ځکه حکومت د عمران خان د پلویانو د مخنیوي لپاره له دغو کانټینرونو څخه د اسلام‌اباد د لارو د تړلو په موخه کار اخلي.

راپور وايي، د بار وړونکو موټرو چلوونکي شمالي سیمو ته له تګ ډډه کوي، ځکه وېره لري چې پولیس به یې موټرونه او کانټینرونه ونیسي او د اسلام‌اباد د لارو د تړلو لپاره به ترې استفاده وکړي. دغه اقدامات د اکتوبر په څلورمه اسلام‌اباد کې د عمران خان د پاکستان تحریک انصاف ګوند د احتمالي لاریون له ترسره کېدو مخکې شوي دي.

د ۳۵ کلن لارۍ چلوونکي جاوید رحمان په وینا، د پنجاب په ګډون شمالي سیمو ته د بار وړونکو موټرو سفرونه محدود شوي دي. هغه وویل: «پولیس موټرونه نیسي او کانټینرونه اخلي، او بیا موږ له جدي ستونزو سره مخ کېږو.»

د رویټرز په وینا، د اسلام‌اباد پر لور په غځېدلو سړکونو د کانټینرونو کتارونه له څو اوونیو راهیسې ولاړ دي. ځینې د شګو ډک او ویلډ شوي فولادي کانټینرونه هم د شاوخوا دوو اوونیو لپاره د پلازمېنې پر لارو درول شوي دي.

د عمران خان د پلویانو لاریون په لومړي سر کې د سپټمبر پر ۲۷مه ټاکل شوی و، خو وروسته وځنډول شو. د تحریک انصاف د دغه لاریون اصلي غوښتنه د عمران خان له زندان څخه د خوشې کېدو غوښتنه بلل شوې ده.

د کراچۍ د مال وړونکو موټرو د ټولنې مشر رانا محمد اسلم وايي، تحریک انصاف له سختې څارنې سره مخ دی، خو د هغه په وینا، «دا د لاریون د مخنیوي لاره نه ده.» هغه ادعا وکړه چې چارواکو د لاریون له لومړۍ ټاکل شوې نېټې څو اوونۍ مخکې، د سپټمبر له پنځمې، د بار وړونکو موټرو نیول پیل کړي وو.

اسلم وايي، د ترانسپورټ شرکتونه د مخ په لوړېدونکو لګښتونو له امله نه شي کولای د هرې لارې لپاره دوه موټرونه ولري. هغه ادعا وکړه چې پولیسو د لاریون له پیل مخکې په سپټمبر کې له ۲،۰۰۰ ډېر موټرونه نیولي وو او ډېری یې لا هم د څو ورځو لپاره، له لږ یا هېڅ ډول تاوان پرته، درول شوي وو.

د هغه په وینا، د کانټینرونو د نیول کېدو له امله د ترانسپورټي شرکتونو لګښتونه هم زیات شوي دي. هغه وویل، یوازې د یوه کانټینر د ځنډ ورځنۍ جریمه له ۳۰ زره تر ۴۰ زره پاکستانۍ روپیو، چې شاوخوا له ۱۱۰ تر ۱۵۰ امریکايي ډالرو کېږي، رسېږي. په دې کې د کانټینر د توقیف او د بار وړونکو موټرو د بې‌کارۍ له امله رامنځته کېدونکي اضافي لګښتونه هم شامل دي.

د سي‌اېن‌اېن د راپور له مخې، حمام الحمامي وروسته په عمان هوايي شرکت کې بلې دندې ته ګومارل شوی او بیا یې د مراکش له شاهي هوايي شرکت سره هم کار کړی دی. دوو سرچینو، چې له موضوع سره بلدتیا لري، ویلي چې هغه په ۲۰۲۵ کال کې د افراطي نظریاتو په اړه د اندېښنو له امله د الوتنې له روزنې لرې شوی و.

د راپور له مخې، الحمامي د عمان تبعه دی، په متحده عربي اماراتو کې د عماني پلار او سوریایي مور په کور کې زېږېدلی او څو کاله یې په متحده عربي اماراتو کې تېر کړي دي. هغه شاوخوا اته میاشتې له فلای‌دوبۍ سره کار کړی و.

سي‌اېن‌اېن وايي، د الحمامي په نوم د «لینکډین» یوه پاڼه ښيي چې هغه اووه کاله له عمان هوايي شرکت سره کار کړی او د ۲۰۲۵ کال په فبرورۍ کې ترې وتلی و. نوموړي د ۲۰۲۵ کال په جون کې د مراکش له شاهي هوايي شرکت سره کار پیل کړی، خو د ۲۰۲۶ کال په جنورۍ کې یې هغه دنده هم پرېښې وه. دغه پاڼه وروسته حذف شوې ده.

په ټولنیزو رسنیو کې د القاعدې د پخوانیو مشرانو انځورونه

د سي‌اېن‌اېن د څېړنې له مخې، د الحمامي له حذف شوې ټولنیزې رسنۍ سره تړلو پوسټونو کې د افراطي ډلو له مخکښو څېرو څخه د ځینو کسانو انځورونه هم خپاره شوي وو.

راپور وايي، د نوموړي په «لینکډین» پاڼه کې یوازې دوه پوسټونه خپاره شوي وو چې دواړه د چهارشنبې له پېښې شاوخوا نهه ساعته وروسته خپاره شوي دي. په یوه ویډیو کې د بوینګ ۷۳۷ مکس الوتکې د پیلوټۍ خونې صحنې ښودل شوې وې او د اسراییلو د «ال عال» او «ارکیا» هوايي شرکتونو الوتکې هم پکې لیدل کېدې.

د ویډیو په پای کې د القاعدې پخواني مشر ایمن الظواهري او د ۲۰۰۹ کال د ځانمرګي برید عامل همام خلیل ابوملال البلوي انځورونه هم لیدل شوي وو. د سي‌اېن‌اېن په وینا، البلوي په هغه برید کې نهه کسان، چې اووه یې د امریکا د استخباراتو ادارې کارکوونکي او قراردادیان وو، وژلي وو.

په دویم پوسټ کې د مصنوعي ځیرکتیا له لارې جوړ شوی انځور خپور شوی و چې د مکې، مدینې او بیت‌المقدس درې سپېڅلي ځایونه یې د یوې روښانه لارې له لارې سره تړلي ښودل. په شالید کې په یوه شعر کې د سپکاوي د نه منلو، له مرګ څخه د نه وېرېدو او د عزت د دفاع خبرې شوې وې.

راپور وايي، همدا دوه ویډیوګانې د الحمامي په نوم له یوه انسټاګرام حساب څخه هم خپرې شوې وې، خو دغه حساب هم وروسته حذف شوی دی.

د ښځو او ګډو کاري چاپېریالونو په اړه پخواني پوسټونه

د سي‌اېن‌اېن د شننې له مخې، د الحمامي له حذف شوي ټویټر حساب څخه نږدې ۳۰۰۰ پوسټونه، چې د ۲۰۲۱ او ۲۰۲۲ کلونو ترمنځ خپاره شوي وو، د مصنوعي ځیرکتیا پر یوه وسیله وڅېړل شول.

په دغو پخوانیو پوسټونو کې هغه د خپلې مور له خوا د ورته شرایطو منونکې مېرمنې د موندلو ستونزې بیان کړې وې. هغه غوښتنه کړې وه چې راتلونکې مېرمن یې نقاب واغوندي او له واده وروسته کار ونه کړي.

نوموړي په یوه بل پوسټ کې په ګډو کاري چاپېریالونو کې د ښځو او نارینه‌وو د کار کولو پر وړاندې هم اعتراض کړی و.

د ترهګرۍ له پېښې سره د تړاو څېړنه

د پېښې په اړه د اسراییلو څو ادارې، د شین‌بت او موساد په ګډون، د پوځ او د ترانسپورټ وزارت سره یوځای څېړنه کوي چې څنګه یو عماني پیلوټ د تل‌ابیب پر لور روانې الوتنې د عملې برخه وګرځېد.

د راپور له مخې، د متحده عربي اماراتو لویې څارنوالۍ هم د دې پېښې په تړاو څېړنه پیل کړې چې معلومه کړي ایا برید له «ترهګریز فعالیت» سره تړاو درلود او که مخکې له مخکې پلان یا لارښوونه ورته شوې وه.

د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو هم ویلي چې شکمن کس ښايي د «اسلامپالو افراطي نظریاتو د تلقین» تر اغېز لاندې راغلی وي.

فلای‌دوبۍ ویلي چې تر هغه چې د پېښې څېړنه روانه وي، په دې اړه تبصره نه شي کولی. سي‌اېن‌اېن د عمان هوايي شرکت، د مراکش شاهي هوايي شرکت او د دوبۍ حکومت د رسنیو له دفتر څخه هم د نظر غوښتنه کړې ده.

افغان نرښځې ارزو ویلي، چې په افغانستان کې د نرښځیانو لپاره د ژوند شرایط خورا ستونزمن دي او دوی له شدیدو ټولنیزو محدودیتونو، تاوتریخوالي او د امنیت له جدي اندېښنو سره مخ دي.
د هغې په وینا، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د خوندي ژوند، کار او د عادي ټولنیز ژوند د دوام امکانات نه‌شته او د جبري ستنېدو پر مهال د خپل ژوند په اړه سخته وېره لري.
نوموړې زیاتوي: «افغانستان ته زما ستنېدل یوازې له یوه هېواده بل هېواد ته انتقال نه‌دی، بلکې زما لپاره د ژوند او مرګ مسئله ده. زه وېره لرم که بېرته افغانستان ته ولېږل شم خپل ژوند په خوندي ډول نشم تېرولای او د کار او د ځان ساتنې مناسب امکانات به هم ونه‌لرم».
د ارزو په وینا، په افغانستان کې نرښځیان د تاوتریخوالي، ځورونې او ان د وژنې له ګواښ سره مخ کېدای شي.
نوموړې ټینګار کوي، چې نه‌غواړي په ناقانونه توګه په پاکستان کې پاتې شي بلکې غواړي د قانون له مخې ورته د اوسېدو او خوندیتوب زمینه برابره شي، نو په همدې موخه یې محکمې ته مراجعه کړې، څو قضیه یې د انساني وضعیت، خوندیتوب او قانوني حقونو له مخې وڅېړل شي. هغې ویلي، دا موضوع یوازې د کډوالۍ یا بېرته شړلو مسئله نه ده، بلکې په مستقیم ډول له شخصي خوندیتوب، د ژوند له دوام او انساني کرامت سره تړاو لري.
د افغان نرښځې ارزو وکیل ممتاز احمد وایي، چې د افغان نرښځیانو په اړه ورته قضیې تر دې وړاندې هم د پېښور عالي محکمه ته وړاندې شوې دي.
د نوموړي په وینا، له هر کس څخه د بېرته ستنولو وړاندې باید د هغه د ژوند او مال د خوندیتوب احتمالي ګواښونه، شخصي شرایط او په افغانستان کې شته وضعیت په پام کې ونیول شي.
د ارزو وکیل له محکمې غوښتنه کړې، چې د نوموړې قضیه دې د هغې د ځانګړو شرایطو او بشري حقونو له نظره وڅېړل شي او تر هغه دې له جبري ستنولو څخه خوندي وساتل شي، څو د هغې د قضیې په اړه وروستۍ قانوني پرېکړه کېږي.
د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې د پېښور عالي محکمې د افغان هنرمندانو او نرښځیانو د قضیو په تړاو حکومت ته لارښوونه کړې وه، چې د نه شړلو اصل په پام کې ونیسي.
محکمې حکم کړی وو، تر هغې چې د دغو کسانو د پناه غوښتنې او اړوندو قضیو په اړه پرېکړه نه‌وي شوې، یاد کسان دې له پاکستانه وتلو ته نه مجبورېږي، خو داسې برېښي چې د محکمې دغه حکم هغسې چې باید عملي شي، نه‌عملي کېږي او ډېری کسان د محکمې له حکمونو سره سره له پاکستان به زوره شړل کېږي.

خواجه اصف د جمعې ورځې په ماخوستن (د تلې ۱۰مه) په خپله ایکس‌پاڼه ادعا کړې، چې د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت له تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) او بهرنیو استخباراتي شريکانو سره په همکارۍ د دغه ایالت له لارې د «لوی لاریون [لانګ مارچ]» پر مهال د خطرناک تاوتریخوالي، ناامنۍ او «وسله‌وال بغاوت» لویه طرحه جوړه کړې ده.

د پاکستان دفاع وزیر زیاتوي، چې دغه پلان شوی لاریون د ۲۰۲۴ کال د جولای د ۱۵مې نېټې د بنو پېښې ته ورته بڼه لري. د ده د ادعا له‌مخې، په هغه وخت کې د ټي‌ټي‌پي د ګل بهادر ډلې پر بنو نظامي اډې (کینټ) تر ځانمرګي برید وروسته، د تحریک انصاف او پښتون ژغورنې غورځنګ خپلو پلویانو ته لارښوونه کړې وه، چې پر پوځي سیمو برېدونه وکړي.

خواجه اصف خبرداری ورکړی، که دا ځل هم د اکټوبر پر ۴مې پیلېدونکي لوی لاریون کې پر پوځي یا د پولیسو پر مرکزونو د تېر په څېر ناوړه بریدونو یا د مې د ۹مې په څېر د «ترهګرۍ» د بیا تکرار هڅه وشي، د هغې تنظیموونکي به په بشپړ ډول وځپل شي او له سرلارو او ګډونوالو سره به یې د «ترهګرو» په شان چلند وشي.

د خیبرپښتونخوا سیمه‌ییز حکومت د دغه لوی لاریون هدف، په پاکستان کې سیاسي او ډیموکراټیک اصلاحات، د تحریک انصاف ګوند د بنسټګر عمران خان او د هغه د ملګرو را خوشې کول، د۲۰۲۴ کال ټاکنو کې د پراخو درغلیو د ادعاوو څېړل او د خیبر پښتونخوا ایالتي حکومت ته د لازمې بودجې او واکونو غوښتنه ګڼلې ده.

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر بیا ویلي، دغه اوږد لاریون به د را روانې اونۍ د یکشنبې په ورځ د اکتوبر پر ۴مه د لکي مروت ولسوالۍ له ګنډي چوک څخه پیل شي او ټینګار یې کړی، چې د دوی دغه اوږد لاریون به په بشپړ ډول سوله‌ییز وي او په وینا یې، خلک به بې‌وسلې راځي او يوازې د خپلو ژبو له لارې به د حق غږ پورته کوي.
هغه خبرداری ورکړ، چې هېچا ته به د ګډوډۍ د جوړولو اجازه ورنه‌کړل شي او که چا د تاوتریخوالي هڅه وکړه سمدستي به پولیسو ته وسپارل شي.

ټاکل شوې وه، چې د تحریک انصاف دغه لاریون د سپټمبر په ۲۷مه ترسره شي، خو د یاد ګوند د سیاسي کمېټې د پرېکړې له‌مخې د اکتوبر پر ۴مه به پیل شي او د دغه لاریون د مخې د ډب کولو لپاره له څو اونیو راهیسې د پاکستان پلازمېنې اسلام‌اباد په غځېدلو لارو کې کانټینرونه اېښودل شوي دي.