• العربية
  • فارسی
  • English
BrandBrand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

محصلان په جوماتونو کې پناه اخلي؛ د هبت‌الله د ملاتړ غونډې لپاره د لیلیو د خالي کولو کیسه

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۹:۰۴ GMT+۰

طالبانو د یادې ډلې د مشر هبت‌الله اخوندزاده د فرمانونو د ملاتړ په موخه د یوې غونډې د جوړېدو لپاره د کابل پوهنتون د یوې اوونۍ لپاره تړلی او د محصلانو لیلیې یې هم په لنډمهالي ډول خالي کړې دي.

یوشمېر محصلانو د دوشنبې په ورځ (د لړم ۲۵مه) د یادې غونډې د جوړېدو په لومړۍ ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي، چې د سمستر په وروستیو اوونیو کې د پوهنتون د تړلو ناڅاپي پرېکړې هغوی د استوګنې او زده‌کړو له ستونزو سره مخ کړي دي.

دغه غونډه د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم په لارښوونه، د ریاست‌الوزرا دفتر او څو نورو وزارتونو په همکارۍ جوړېږي. د سرچینو په وینا، د افغانستان له بېلابېلو ولایتونو څخه شاوخوا ۴زره ملا امامان او دیني عالمان کابل ته د ګډون لپاره بلل شوي دي.

کابل پوهنتون د شنبې په ورځ (د لړم ۲۳مه) په یوه بېړنۍ خبرتیا کې اعلان وکړ، چې د لیسانس د ورځې او شپې دورو او د ماسټرۍ محصلان به د یکشنبې (د لړم له ۲۴مې، د پنجشنبې د لړم تر ۲۸مې) رخصت وي او باید لیلیې هم خالي کړي.

پوهنتون په خپله خبرتیا کې د یادې رخصتۍ د لامل په اړه څه نه دي ویلي. خو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالب چارواکو د کابل پوهنتون محصلان له لیلیو ایستلي او د هغوی پر ځای یې غونډې ته بلل شوي ملا امامان او دیني عالمان په لیلیو کې ځای پر ځای کړي دي.

د لیلیو بېړنۍ تخلیه

د کابل پوهنتون یوه محصل حمیدالله (مستعار نوم) افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د لیلیې مسوولانو د یکشنبې په ورځ د ماسپښین په دوو بجو هغوی ته خبر ورکړی چې باید د مازدیګر تر څلورو بجو پورې خپل د اوسېدو ځایونه خالي کړي.

100%

هغه وویل، کله چې محصلانو د خپل راتلونکي استوګنځي په اړه پوښتنه وکړه، مسوولانو ورته ځواب ورکړ چې د بل ځای پیدا کول د دوی خپله دنده ده.

د دغه محصل په وینا، وروسته له هغې چې یوشمېر محصلانو اعتراض وکړ او ویې ویل چې په شخصي لیلیو کې د اوسېدو لپاره کافي پیسې نه لري، هغوی ته وړاندیز وشو چې د پولي‌تخنیک پوهنتون لیلیې ته ولاړ شي؛ خو هلته هم د طب پوهنځي شاوخوا ۴۰۰ محصلان ځای پر ځای شوي وو او د نورو لپاره خالي ځای نه و.

نوموړي وویل، د بدخشان یوشمېر محصلان اړ شول چې د کارته‌سخي جومات ته پناه یوسي او ځینې نور بیا شخصي لیلیو ته ولاړ شي.

احمد (مستعار نوم)، چې د کابل پوهنتون له لیلیې ایستل شوی افغانستان انټرنشنل ته ویلي، یادې پرېکړې د خپل ولایت پر لور د بېرته ستنېدو پرمهال له مالي او استوګنیزو ستونزو سره مخ کړی دی.

هغه وویل، کله چې له کابل نه روانېده یوازې ۲۰۰ افغانۍ ورسره وې؛ په داسې حال کې چې د ده تر ولایت پورې د موټر کرایه شاوخوا ۴۰۰ افغانۍ وه. د دغه محصل په وینا، اړ شو چې له یوه کابل مېشتي ټولګیوال څخه پیسې پور کړي؛ خو د موټرو د حرکت وخت ته د نه رسېدو له امله یې خپل ولایت ته سفر ونه شو کړای او شپه یې په کاپیسا کې د خپلو ملګرو په یوه خونه کې تېره کړه. هغه وویل، د دوشنبې په ورځ وتوانېد خپل کور ته ستون شي.

نوموړي زیاته کړه، چې تر دې مخکې هم له لیلیې ایستل شوی و. د هغه په وینا، د طالبانو د دعوت او ارشاد ادارې کارکوونکو یو ځل د ږیرې د خریلو له امله د شپې په لسو بجو له لیلیې اېستی و.

دغه محصل په پای کې وویل: «په افغانستان کې محصل په هېڅ ډول له کوم حق، حقوقو او ارزښت څخه برخمن نه دی».

د سمستر په وروستیو اوونیو کې د پوهنتون رخصتي

د کابل پوهنتون د رخصتۍ پرېکړه داسې مهال شوې، چې محصلان د سمستر وروستیو اوونیو ته رسېدلي او یو شمېر یې د زده‌کړو د دوام او په کابل کې د ژوند د لګښتونو برابرولو په برخه کې له ستونزو سره مخ دي.

نصیر (مستعار نوم)، د اقتصاد پوهنځي یوه محصل افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د پوهنتون د رخصتۍ خبرتیا د رخصتۍ له پیلېدو یوه ورځ مخکې ماښام خپره شوه او محصلانو ته د پلان جوړولو لپاره کافي وخت نه و ورکړل شوی.

د هغه په وینا، هغه محصلان چې کورنۍ یې په کابل کې ژوند کوي، خپلو کورونو ته ستانه شوي؛ خو د ولایتونو د محصلانو وضعیت توپیر لري او یو شمېر یې بېلابېلو ځایونو ته تللي دي.

دغه محصل ویلي، د سمستر په وروستیو اوونیو کې د پوهنتون یوه اوونیزه رخصتي د زده‌کړو بهیر ګډوډولی شي او لا هم معلومه نه ده چې د نه‌تدریس شویو درسونو برخلیک به څه وي.

هغه زیاته کړې، د هوا له سړېدو سره هم‌مهاله یو شمېر محصلان چې په کابل کې یې په کرایي خونو کې د تودوخې برابرولو امکانات نه لرل، د پوهنتون د رخصتۍ په تمه وو، څو خپلو ولایتونو ته ستانه شي؛ خو دې ناڅاپي پرېکړې د هغوی ستونزې لا زیاتې کړې دي.

دغه محصل همدارنګه ویلي، په کابل پوهنتون کې د ږیرې او خولۍ اړوند محدودیتونه د محصلانو له لویو ستونزو څخه دي. هغه زیاته کړې، د پوهنتون یوې اوونیزې رخصتۍ د محصلانو پخوانۍ ستونزې لا پسې زیاتې کړې دي.

په سویډن کې د پوهنې او روزنې متخصصې فریده سعید افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د سمستر په دې حساسو وروستیو پړاوونو کې د پوهنتون یوه اوونیزه رخصتي د محصلانو د زده‌کړو بهیر او درسي مهالوېش ګډوډوي او د هغو محصلانو ستونزې زیاتوي چې له خپلو کورونو لرې زده‌کړې کوي.

مېرمن سعید ویلي، د طالبانو دغه بې‌غوري د یادې ډلې له نورو پرېکړو او سیاستونو سره یوځای ښيي چې دوی د محصلانو مالي ستونزو او د هغوی د زده‌کړو وضعیت ته ارزښت نه ورکوي.

هغه کارپوهان چې د یادې پرېکړې د پایلو په اړه یې له افغانستان انټرنشنل سره خبرې کړې وايي، د محصلانو اقتصادي او ښوونیز وضعیت ته نه پاملرنه، سیاسي او تبلیغاتي پروګرامونو ته لومړیتوب ورکول د دې لامل کېږي چې محصلان، په ځانګړي ډول د ټیټ عاید لرونکي کسان د داسې پرېکړو درنه بیه پرې کړي.

په نورو هېوادونو کې د لیلیو د تخلیې پرمهال د محصلانو لپاره کوم تدابیر نیول کېږي؟

پوهنتونونه ښايي د بېړنیو حالاتو، بیارغونې یا امنیتي ستونزو له امله اړ شي چې لیلیې تخلیه کړي. خو په یو شمېر هېوادونو کې داسې مقررات شته چې پوهنتونونه مکلفوي؛ څو محصلانو ته له مخکې خبر ورکړي او د هغوی د استوګنې او زده‌کړو د دوام لپاره لازم تدابیر ونیسي.

د بېلګې په توګه په بریتانیا کې د لندن پوهنتون کالج (UCL) د استوګنې د مقرراتو له مخې، که د بېړنیو ترمیماتو یا نورو ستونزو له امله د یوه محصل خونه د اوسېدو وړ نه وي، پوهنتون باید هغه بدیل استوګنځي ته ولېږدوي. پوهنتون مکلف دی، چې د شرایطو تر اجازې پورې محصل له مخکې خبر کړي او د هغه د استوګنې د تړون له شرایطو سره ورته بدیل ځای برابر کړي.

ډېر لیدل شوي

هبت الله اخوندزاده ته د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای ورکړل شوی
۱

هبت الله اخوندزاده ته د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای ورکړل شوی

۲
ځانګړی

سرچینې: د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت جرمني ته څلور نور ډېپلوماټان لېږي

۳

د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغان ښځینه وکیلانې له سختو حقوقي خنډونو سره مخ دي

۴
ځانګړی

طالبانو د خوست له سرحدي سیمو د وزیرستاني کډوالو شاوخوا ۱۲۰۰ کورنۍ نورو سیمو ته ولېږدولې

۵

انتوني بلینکن: امریکا د افغانستان د جګړې له امله له پاکستان سره مصلحتي سیاست خپل کړی و

•
•
•

نور خبرونه

هبت‌الله په پنځو کلونو کې ۴۰ ځله وینا وکړه خو په عام محضر کې هیچا ونه لید

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۵:۳۹ GMT+۰
100%

هبت‌الله اخوندزاده ته د منسوبو ویناوو او ناستو په اړه د افغانستان انټرنشنل څېړنه ښيي چې د طالبانو مشر د ۲۰۲۱ کال په اګست کې واک ته د دې ډلې له بېرته راستنېدو راهیسې تر دې دمه لږ تر لږه ۴۰ ویناوې کړې دي.

هغه په خپلو ویناګانو کې چې عموما په پښتو ژبه دي، د قران له ایتونو، د اسلام د پیغمبر له لارښوونو او کله ناکله له پښتو متلونو ګټه اخلي.

د هغه د وینا بڼه هدایتي، لارښوونکې او ټینګار کوونکې ده.

د طالبانو په اداره کې د هبت‌الله اخوند زاده حکومتداري پر دوو بنسټونو ولاړه ده؛ فرمان او وینا.

د هغه فرمانونه د طالبانو لپاره د قانون حیثیت لري او د دې ډلې ډېری جنجالي سیاستونه، له ټولنیزو محدودیتونو نیولې د شرعي حدودو تر پلي کولو پورې د همدې فرمانونو پر بنسټ توجیه کېږي.

د دې تر څنګ د طالبانو د مشر ویناګانې د دې ډلې د حکومتي ادارو، جنګیالیو، علماوو او چارواکو د لارښوونې بله وسیله ګڼل کېږي.

د دغو ۴۰ ویناګانو څېړنه ښيي چې هغه له عقیدتي او جنګي مسایلو نیولې تر مالیاتو، استخباراتو، لوړو زده‌کړو، د حج چارو، سیمه‌ییزې حکومتدارۍ او بهرنیو اړیکو پورې نږدې د حکومت د ټولو برخو په هکله څرګندونې کړې دي.

د هبت‌الله اخوند زاده اړوند د ۴۰ ثبت شویو ویناګانو د افغانستان انټرنشنل ارزونه ښيي، چې د طالبانو مشر د ۲۰۲۱ کال له اګست میاشتې څخه د دې ډلې د بیا واکمنېدو له مهاله د ۲۰۲۶ کال تر اکتوبر پورې د طالبانو په کورنیو ناستو کې ګام په ګام ډېر حضور موندلی دی.

په ۲۰۲۱ کال کې له هغه څخه یوازې یوه وینا ثبت شوې وه، خو دا شمېره په ۲۰۲۲ کال کې پنځو، په ۲۰۲۳ کال کې درېیو، په ۲۰۲۴ کال کې اوو، په ۲۰۲۵ کال کې ۱۶ او په ۲۰۲۶ کال کې تراوسه اتو مواردو ته رسېدلې ده.

د دغو ویناګانو ډېره برخه په کندهار کې او د طالبانو د چارواکو، علماوو، قاضیانو او اداري مسوولینو په غونډو کې شوې ده.

د دغو ویناګانو د ترسره کېدو ځای ته کتنه ښيي، چې د طالبانو د واک اصلي مرکز لاهم په کندهار کې دی.

د دغو ۴۰ ویناګانو لویه برخه په کندهار کې ترسره شوې ده؛ له قاضیانو او وزیرانو سره له لیدنو نیولې د والیانو، ولسوالانو، استخباراتي مسوولینو، د پوهنتون استادانو، د دیني مدرسو طالبانو او پوځي قوماندانانو تر ناستو پورې.

دا په داسې حال کې ده چې کابل د افغانستان د پلازمېنې په توګه د وزارتونو، بهرنیو سفارتونو او حکومتي بنسټونو کوربه دی.

له دې سره سره، د طالبانو مشر د هېواد اداره تر ډېره له کندهار څخه مخته وړې ده.

په کابل کې لومړنی سفر او وینا

د دغو ۴۰ ویناګانو په منځ کې د ۲۰۲۲ کال د جولای پر لومړۍ نېټه په کابل کې د افغانستان د علماوو په لویه غونډه کې د هغه وینا ځانګړی ځای لري.

دا د جمهوریت له نسکورېدو وروسته لومړی ځل و چې هبت‌الله اخوند زاده کابل ته لاړ او د زرګونو دیني عالمانو په وړاندې یې خبرې وکړې.

په هغې ناسته کې هغه د «اسلامي امارت» پر مشروعیت، د طالبانو له مشرۍ څخه پر اطاعت او د نړیوالې ټولنې له فشارونو سره پر مخالفت ټینګار وکړ.

د دې حضور له اهمیت سره سره طالبانو د هغه ژوندی انځور خپور نه کړ او یوازې د وینا غږیز فایل د رسنیو په واک کې ورکړل شو.

100%

د طالبانو د مشر د ویناوو بل مهم پړاو د ۲۰۲۲ کال په نوامبر کې رامنځته شو؛ هغه مهال چې د طالبانو د قاضیانو په غونډه کې یې د حدودو، قصاص او د شریعت د احکامو پر پلي کولو ټینګار وکړ.

ډېری کتونکي دا وینا د طالبانو د نظام په جوړښت کې د هغه یو له خورا اغېزناکو مستقیمو لاسوهنو بولي؛ هغه ګام چې د دې ډلې د قضايي سیاست لوری یې لا ډېر روښانه کړ.

اخترونه د وینا لپاره پلمه

دیني مناسبتونه هم د طالبانو د مشر تر ټولو مهم تریبونونه پاتې شوي دي. په دغو پنځو کلونو کې د کوچني اختر او لوی اختر پیغامونه او ویناوې د هغه تر ټولو اوږده او خورا سیاسي دریځونه ګڼل کېږي.

په دغو پیغامونو کې هغه په وار وار د طالبانو پر بریا، د «کفارو» پر ماتې، د نظام پر ساتنې، له امیر څخه پر اطاعت، داخلي یووالي او د اسلامي امارت د واکمنۍ پر دوام ټینګار کړی دی.

د ۲۰۲۳ کال د لوی اختر په پیغام کې یې هم د ښځو په وړاندې د طالبانو له تګلارو دفاع وکړه؛ هغه موضوع چې پراخ نړیوال غبرګونونه یې راوپارول.

د طالبانو واک ته د بېرته راستنېدو د کلیزې ویناګانې هم د هبت‌الله په سیاسي روایت کې ځانګړی ځای لري.

هغه د ۲۰۲۴ کال په اګسټ کې، په کندهار کې د طالبانو د واکمنۍ د درېیمې کلیزې په مراسمو کې یو ځل بیا د دې ډلې بریا د «جهاد او قربانۍ» پایله وبلله او له خلکو یې وغوښتل چې د واکمن نظام ملاتړ وکړي.

یوه ورځ وروسته یې هم د زمري د ۲۴مې په مناسبت د کندهار په هوايي ډګر کې وینا وکړه او خبرداری یې ورکړ چې هېڅوک باید د طالبانو د نظام د ساتنې په اړه بې‌پروا پاتې نه شي.

شمال ته لومړنی سفر او وینا

د افغانستان شمال ته د هغه سفر هم د ډېرو پام ځان ته واړاوه.

دغه سفر چې د ۲۰۲۴ کال د سپټمبر په اتمه ثبت شوی، له کندهاره بهر د طالبانو د مشر له ډېرو کمو تحرکاتو څخه ګڼل کېږي.

هغه په دې سفر کې په شمال کې د دې ډلې د والیانو په شتون سره وینا وکړه او د دې ډلې د لاسته راوړنو پر ساتلو یې ټینګار وکړ.

ځینو کتونکو دا د طالبانو د مرکزي واک د ښودلو او د دې ډلې د داخلي یووالي د ساتلو لپاره د یوې هڅې په توګه تعبیر کړه.

په کندهار کې د وزیرانو ناسته او د وزارتونو له مسوولینو ته وینا

د ویناګانو د نوملړ ارزونه ښيي چې په وروستیو کلونو کې د طالبانو د مشر د څرګندونو د پام وړ برخه حکومتي چارواکو ته متوجه وه.

هغه په کندهار کې د وزیرانو شورا په غونډه کې د ۳۴ ولایتونو د والیانو په راټولېدو کې د مالیې د مسوولینو، د استخباراتو د مسوولینو، ښاروالیو او بېلابېلو حکومتي ادارو په ځانګړو ناستو کې ویناوې کړې دي او په ډېری مواردو کې یې د مشرتابه پر اطاعت، له فساد سره پر مبارزې، د شریعت پر پلي کولو او ددې ډلې دننه پر همغږۍ ټینګار کړی دی.

د هغه ډېرې ویناګانې په کوم کال کې وشوې؟

په ۲۰۲۵ کال کې د هغه د ویناګانو لمن نوره هم پراخه شوه.

هغه د وزیرانو، والیانو او د استخباراتو له مسوولانو سره پر لیدنو سربېره، د کندهار په پوهنتون کې د دیني او عصري زده‌کړو په اړه خبرې وکړې، د جهادي مدرسو له استادانو سره یې ناسته وکړه، قاضیانو ته یې وینا وکړه او د دیني عالمانو په څو ځانګړو سیمینارونو او فقهي مجلسونو کې حاضر شو.

دا موضوع ښيي چې د طالبانو مشر د امنیتي او سیاسي موضوعاتو ترڅنګ د خپل نظر وړ دیني او ښوونیزو جوړښتونو بیارغونې ته ځانګړې پاملرنه درلودلې ده.

د ۲۰۲۶ کال د ویناګانو نوملړ هم همدا بهیر جاري ساتي.

د کندهار د ولسوالیو له عالمانو سره لیدنه، د مالیې وزارت مسوولانو ته وینا، له درنو عالمانو سره ناسته د پوځي او ملکي مسوولانو ځانګړې غونډه په دیني مدرسو کې شتون او بالاخره د ۲۰۵ البدر قول اردو جنګیالیو ته وینا دا ټول ښيي چې د هبت‌الله اخندزاده اصلي مخاطبان لاهم د طالبانو حکومتي، امنیتي او مذهبي کړۍ دي.

هبت‌الله له دې ویناوو سره د څه په لټه کې دی؟

د هبت‌الله اخندزاده د ۴۰ ثبت شویو ویناوو او پیغامونو کتنه ښيي چې د طالبانو مشر له عامه ډګر څخه د نږدې بشپړ غیبت سره سره، د هدفمندو فرمانونو او ویناوو له لارې د دې ډلې په لارښوونه کې محوري رول لوبوي.

هغه د طالبانو د څه باندې پنځه کلنې واکمنۍ په اوږدو کې نه کومه مرکه کړې، نه په خبري ناسته کې حاضر شوی او نه د عامه افکارو لپاره په یوه د لاسرسي وړ څېره بدل شوی دی؛ له دې سره سره ویناوې یې ښيي چې د طالبانو په خورا مهمو سیاسي، دیني، قضايي، امنیتي او اداري مسایلو کې مستقیمه لاسوهنه لري او له کندهار څخه د دې ډلې د قدرت پر جوړښت څارنه کوي.

د دغو ویناوو د منځپانکې څېړنه همدارنګه ښيي چې د هبت‌الله اخوند زاده اصلي مخاطبان عام خلک نه بلکې وزیران، والیان، قاضیان، دیني عالمان، د مدرسو طالبان، امنیتي مسوولین او د طالبانو جنګیالي وو.

په کابل کې د علماوو له لویې غونډې او د وزیرانو شورا له ناستو نیولې تر قاضیانو، د مالیې له مسوولینو، استخباراتو او پوځي قوماندانانو سره تر لیدنو پورې، هغه تل درې ثابت پیغامونه تکرار کړي دي: د «اسلامي امارت» ساتنه او پیاوړتیا، د طالبانو له مشرتابه څخه اطاعت او د شریعت په اړه د دې ډلې د تعبیر پلي کول.

په پایله کې د طالبانو د مشر ویناوې د دې ډلې د ادارې د اصلي لومړیتوبونو او تګلارو هنداره بلل کېدای شي؛ هغه خبرې چې که څه هم ډېر لږ د ولس په وړاندې کېږي، خو په عمل کې د طالبانو پر لویو سیاستونو او پرېکړو مستقیم اغېز لري.

د طالبانو مشر هبت‌الله اخوند زاده د ویناوو نوملړ:

۱. ۹ لړم ۱۴۰۰ — د جمهوریت له سقوط وروسته د کندهار په حکیمیه مدرسه کې لومړنی علني حضور؛ واک ته د طالبانو د رسېدو په مناسبت مبارکي.

۲. ۱۱ غويي ۱۴۰۱ — د کندهار په لوی جامع جومات کې د کوچني اختر د لمانځه په خطبه کې وینا؛ د طالبانو بریا او د اسلامي نظام ټینګښت.

۳. ۱۰ جنګاښ ۱۴۰۱ — په کابل کې د افغانستان د عالمانو په لویه غونډه کې وینا؛ په دې غونډه کې لومړی ګډون او د طالبانو پر دریځونو، له هغې ډلې د نړیوالې ټولنې په وړاندې ټینګار.

۴. ۱۸ چنګاښ ۱۴۰۱ — د لوی اختر په مناسبت وینا؛ له بهرنۍ لاسوهنې سره مخالفت او د طالبانو د حکومت د نړیوال رسمیت پېژندنې غوښتنه.

۵. ۹ لیندۍ ۱۴۰۱ — د طالبانو د قاضیانو په ناسته کې وینا؛ د حدودو، قصاص او شریعت تطبیق.

۶. ۱ غويي ۱۴۰۲ — په کندهار کې د کوچني اختر په مناسبت وینا؛ یووالی او د مشرتابه اطاعت.

۷. ۷ چنګاښ ۱۴۰۲ — د لوی اختر په مناسبت وینا؛ د ښځو په اړه د طالبانو له تګلارو دفاع.

۸. ۱ لیدنۍ ۱۴۰۲ — په کندهار کې د وزیرانو شورا په غونډه کې وینا.

۹. ۲۸ مرغومي ۱۴۰۲ — د طالبانو د فرمانونو پر علني نیوکې د بندیز په اړه وینا.

۱۰. ۲۲ وري ۱۴۰۳ — په کندهار کې د کوچني اختر په لمانځه کې وینا؛ د امیر د فرمانونو اطاعت.

۱۱. ۱۱ زمري ۱۴۰۳ — د طالبانو د اردو له ۶۰۰ څخه زیاتو مسوولانو لپاره په اصلاحي ناسته کې وینا

۱۲. ۲۵ زمري ۱۴۰۳ — د طالبانو د رسنیو له لارې د طالبانو د واکمنۍ د درېیمې کلیزې په مراسمو کې د وینا نشرول

۱۳. ۲۶ زمري ۱۴۰۳ — د زمري ۲۴مې په مناسبت د کندهار په هوايي ډګر کې وینا.

۱۴. ۳۰ زمري ۱۴۰۳ — په کندهار کې د ټولو ولایتونو د والیانو په ناسته کې وینا.

۱۵. ۱۸ وږي ۱۴۰۳ — د افغانستان شمال ته سفر او د شمالي ولایتونو له مسوولانو سره د ناستو جوړول او د وینا وړاندې کول

۱۶. ۲۵ سلواغې ۱۴۰۳ — د کندهار په پوهنتون کې د دیني او عصري زده‌کړو په اړه وینا.

۱۷. ۱۰ وري ۱۴۰۴ — د کوچني اختر په مناسبت وینا؛ فرایض، شرعي احکام او له بېوزلو سره مرسته.

۱۸. ۲۴ وري ۱۴۰۴ — په کندهار کې د حاجیانو د ښوونکو په سیمینار کې وینا.

۱۹. ۱۲ غويي ۱۴۰۴ — د کابل ولایت د مسؤلانو په روزنیز سیمینار کې وینا. ۲۰. ۲۱ ثور ۱۴۰۴ — د استخباراتو د مسؤلانو په سیمینار کې وینا.

۲۱. ۳۱ غويي ۱۴۰۴ — په کندهار کې د ښاروالیو د مسوولانو په سیمینار کې وینا.

۲۲. ۹ غبرګولي ۱۴۰۴ — د پکتیکا ولایت د مسولانو په سیمینار کې وینا.

۲۳. ۲۵ غبرګولي ۱۴۰۴ — د جهادي مدرسو د استادانو او مسؤلانو په سیمینار کې وینا.

۲۴. ۱۱ چنګاښ ۱۴۰۴ — په کندهار کې د قاضیانو په درې ورځني روزنیز سیمینار کې وینا.

۲۵. ۱۶ زمري ۱۴۰۴ — د کندهار ښار د ۱۵ ناحیو له عالمانو او خطیبانو سره په ناسته کې وینا.

۲۶. ۱۵ تلې ۱۴۰۴ — د ۳۴ ولایتونو د والیانو او ولسوالانو په سیمینار کې وینا.

۲۷. ۱۰ لړم ۱۴۰۴ — د افغانستان د فقهي مجالسو په روزنیز سیمینار کې وینا.

۲۸. ۱۵ لړم۱۴۰۴ — د قضا او افتا برخې د مسؤلانو او فاضلانو په غونډه کې وینا.

۲۹. ۲۴ لړم ۱۴۰۴ — د «اسلامي ثقافت مضامینو د تدریس ارزښت او اغېزې» په کنفرانس کې وینا.

۳۰. ۲۸ لړم ۱۴۰۴ — د افغانستان د فقهي مجالسو د عالمانو په دوه ورځني سیمینار کې وینا.

۳۱. ۲۵ لیندۍ ۱۴۰۴ — د وزارتونو او ادارو د مسؤلانو په اصلاحي او روزنیز سیمینار کې وینا.

۳۲. ۲۸ سلواغې ۱۴۰۴ — د کندهار ولایت د ولسوالیو د عالمانو په ناسته کې وینا.

۳۳. ۲۹ سلواغې ۱۴۰۴ — د کندهار ولایت د ولسوالیو د عالمانو په ناسته کې بیا وینا.

۳۴. ۱۷ وريې ۱۴۰۵ — د جنوب زون د حاجیانو د ښوونکو او غړو په سیمینار کې وینا.

۳۵. ۹ غويي ۱۴۰۵ — د مالیې وزارت په اصلاحي او روزنیز سیمینار کې وینا.

۳۶. ۱۱ وږي ۱۴۰۵ — په کندهار کې د دیني عالمانو په سیمینار کې وینا.

۳۷. ۲۶ وږي ۱۴۰۵ — د کندهار د پوځي او ملکي مسوولانو په سیمینار کې وینا.

۳۸. ۲۴ تلې ۱۴۰۵ — د کندهار په دیني مدرسو کې وینا؛ د شرعي دندې په توګه زده‌کړه.

۳۹. ۳۰ تلې ۱۴۰۵ — د ۲۰۵ البدر قول اردو جنګیالیو ته وینا.

طالبانو په هرات کې دوه شیعه دیني عالمان په دې شرط خوشې کړل چې مذهبي مراسم به نه جوړوي

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۴:۲۱ GMT+۰
100%

سرچینو د دوشنبې په ورځ د لړم په ۲۵مه افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو په هرات کې دوه شیعه دیني عالمان محمدجواد رجب‌زاده او محمد روحاني تر دوو ورځو بند وروسته خوشې کړي دي.

د سرچینو په وینا، طالبانو دا دوه دیني عالمان وروسته له هغه خوشې کړل چې هغوی ورسره ژمنه وکړه، په راتلونکي کې به د حضرت فاطمې زهرا د وفات د کلیزې په مناسبت مراسم نه جوړوي.

دا دوه دیني عالمان د شنبې په ورځ د لړم په ۲۳مه په هرات کې د دوو مذهبي مراسمو له ترسره کېدو یوه ورځ وروسته ونیول شول. دغه مراسم د جمعې په ورځ د هرات ښار په مرکزي برخه کې د صادقیې جامع جومات او د انجیل ولسوالۍ د جغارې کلي په جامع جومات کې جوړ شوي وو.

سرچینې وايي، د طالبانو استخباراتو د شنبې په ورځ د مراسمو له پای ته رسېدو وروسته، له دغو دوو دیني عالمانو سره اړیکه ونیوله او له هغوی یې وغوښتل چې دې ادارې ته ورشي؛ خو هغوی دې غوښتنې ته ځواب ورنه کړ. له دې وروسته د طالبانو استخباراتي ځواکونه د صادقیې جامع جومات ته ولاړل او دغه دوه دیني عالمان یې ونیول.

د سرچینو په خبره، طالبانو تر دوو ورځو بند وروسته له دغو عالمانو څخه د ژمنې په اخیستو سره خوشې کړل. سرچینې زیاتوي چې طالبانو ورته ویلي، له دې وروسته په هېڅ ځای کې د حضرت فاطمې زهرا چې د اسلام د پیغمبر لور وه، د وفات د کلیزې په مناسبت د مراسمو جوړولو اجازه نه لري.

تر اوسه طالبانو د محمدجواد رجب‌زاده او محمد روحاني د نیولو، خوشې کېدو او له هغوی څخه د اخیستل شوې ژمنې په اړه څه نه دي ویلي. دا پېښه په داسې حال کې شوې چې راپورونه په افغانستان کې پر شیعه‌ګانو او د نورو مذهبونو پر پیروانو د محدودیتونو د زیاتېدو خبر ورکوي.

په وروستیو ورځو کې په ټولنیزو شبکو کې د کابل د یوه ځوان ویډیو خپره شوې وه. په دې ویډیو کې د طالبانو ملایان هغه اړ باسي چې کلمه طیبه ووایي او له شیعه مذهب څخه سني مذهب ته د اوښتو اعلان وکړي.

همدارنګه، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د ۱۴۰۵ کال د دویمې ربعې په راپور کې ویلي چې طالبانو په پروان او لوګر ولایتونو کې له شیعه‌ګانو غوښتي چې د عاشورا مراسم یوازې په ځانګړو جوماتونو کې ترسره کړي.

یوناما همدارنګه ثبت کړې چې د غبرګولي په ۲۸مه په کابل کې ۴۵ شیعه نارینه د عاشورا د بیرغونو د لګولو له امله نیول شوي دي.

د دغه راپور له مخې، طالبانو په بدخشان کې د ۱۴۰۵ کال له جنورۍ تر جون پورې د اسماعیلیانو لږ تر لږه ۳۳ جماعت‌خانې تړلې دي. له دې ډلې ۱۷ په زیباک، ۱۴ په اشکاشم او دوه په واخان ولسوالۍ کې دي. د طالبانو چارواکو ویلي چې د دغو مرکزونو په اړه پرېکړه د هرې سیمې د وضعیت له مخې شوې ده.

یوناما تر دې مخکې هم راپور ورکړی و چې د ۱۴۰۳ کال په مرغومي او سلواغه میاشتو کې په بدخشان کې لږ تر لږه ۵۰ اسماعیلي نارینه د طالبانو د سیمه‌ییزو چارواکو له خوا سني مذهب ته د اوښتو لپاره تر فشار لاندې نیول شوي وو.

د دې ادارې په وینا، هغه کسان چې له مذهب بدلولو یې ډډه کړې وه، له وهلو ټکولو، زور زیاتي او د مرګ له ګواښ سره مخ شوي وو.

د بشري حقونو د څار سازمان هم په خپل راپور کې، چې د ۱۴۰۵ کال په اسد کې خپور شوی، ویلي چې د طالبانو د محکمو د جزايي اجراآتو اصول‌نامه د شیعه‌ګانو په ګډون د حنفي مذهب د نورو مذهبونو پیروان له تبعیض سره مخ کوي.

د دې سازمان په وینا، دغه اصول‌نامه او د واعظانو قانون د طالبانو په حقوقي او مذهبي جوړښت کې د حنفي فقهې ځای پیاوړی کوي او د مذهبي ازادۍ ساحه نوره هم محدودوي.

حبیب‌الرحمن حکمتیار د وضعي قوانینو پر ضد د طالب مشرانو څرګندونې رد کړې

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۱:۳۱ GMT+۰
100%

د حزب اسلامي د مشر ګلبدین حکمتیار زوی حبیب‌الرحمن حکمتیار د طالبانو د وضعي قوانینو د جوړولو پر ضد د طالب مشرانو څرګندونو ته غبرګون ښودلی دی. هغه ویلي، چې د ټولنیزو چارو د سمون په موخه د انسانانو له خوا د قوانینو جوړول، د شریعت خلاف عمل نه دی.

حبیب‌الرحمن حکمتیار نن دوشنبه، د لړم پر ۲۵مه په کابل کې د طالبانو د مشر مولوي هبت الله د فرمانونو په اړه له ناستې سره هم مهاله، پر خپلې اېکس پاڼې د طالبانو پر تګلارو نیوکه کړې او ویلي، چې د انسانانو له لوري د ټولنې د چارو د سمون لپاره د قوانینو جوړول په خپله د اسلامي شریعت خلاف چاره نه ده.

هغه له طالبانو پوښتلي، چې که د بشر له خوا جوړ شوي قوانین غیرشرعي وي، نو د دې ډلې ادارې ولې په خپله په بېلابېلو برخو کې فرمانونه، مقررات او طرزالعملونه تدوین او پلي کوي.

حبیب‌الرحمن حکمتیار څرګنده کړې، چې د قطعي شرعي حکم او د ټولنې د چارو د تنظیم لپاره د وضع شوي قانون ترمنځ څرګند توپیر شتون لري.

هغه زیاته کړې، چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي خپله له ۴۱ ادارو غوښتي چې قوانین تدوین کړي او د توشیح لپاره یې د دوی مشر ته ولېږي.

د هغه په وینا، طالبانو په یو کال کې د ۱۳۷ تقنيني اسنادو د مسودو جوړولو او په رسمي جریده کې د ۲۴ سندونو د خپرولو خبر ورکړی، چې دا پخپله ښيي دوی هم د انسانانو جوړ کړي قواعد کاروي.

نوموړي د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر قانون ته په اشارې سره وویل، چې دا قانون په ۲۰۲۴ کال کې په څلورو فصلونو او ۳۵ مادو کې خپور شو، خو د دې قانون اداري جوړښت، د محتسبانو واکونه او مشخصې جزایي مادې مستقیما په قران کریم کې نه دي راغلي بلکې د انسانانو له خوا لیکل شوي دي.

هغه همدارنګه د طالبانو د محکمو جزا اصولنامې ته اشاره وکړه، چې خلک یې پر بېلابېلو ټولنیزو طبقو لکه علما، اشراف، منځنۍ او ټیټه طبقه وېشلي او له هغوی سره یې توپیري چلند روا ګڼلی دی، چې د ده په خبره مشروعیت یې باید د اسلامي عدالت له اصولو سره و ارزول شي.

حکمتیار روښانه کړه، چې قران کریم د اساسي ارزښتونو او احکامو منبع ده، خو د اساسي قانون په څېر د ادارو د جوړښت، د وزیرانو د مرستیالانو د شمېر او د اداري فرمانونو د پړاوونو ټول جزییات په مستقیم ډول پکې نه دي ذکر شوي.

هغه د بېلګې په توګه وویل که د ټرانسپورت اداره د ټکرونو د مخنیوي او د عامه مصلحت لپاره د موټرو سرعت وټاکي، دا د انسان لخوا جوړ شوی قانون دی او هېڅکله غیرشرعي نه ګڼل کېږي، نو ځکه طالبان نه شي کولای یوازې خپل جوړ شوي قواعد سم وبولي او د نورو پر تګلارو د غیرشرعي توب تور ولګوي.

د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي په کابل پوهنتون کې د خپل مشر د فرمانونو د ملاتړ غونډې پر مهال پر وضعي قوانینو نیوکه کړې او ویلي، چې دوی که اساسي قانون نه لري، خو شرعي قانون لري او دا تر ټولو باوري او نه بدلیدونکی قانون دی.

د طالبانو له بیا واک ته رسېدو سره، دوی د افغانستان د اساسي قانون د لغوه کولو اعلان کړی او ډېر نور قوانین یې هم څنډې ته ایښي دي.

بایډن د خاطرو کتاب کې: د افغان حکومت د نه ړنګېدو ډاډ راکړل شوی و

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۱:۱۰ GMT+۰
100%

د امریکا پخوانی ولسمشر جو بایډن وايي، ډاډ ورکړل شوی و چې د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته به د افغانستان حکومت په خپلواکه توګه خپلو چارو ته دوام ورکړي او کابل به لږ تر لږه تر شپږو میاشتو پورې د طالبانو لاس ته نه لوېږي.

بایډن ویلي، چې دا ارزونه د امریکايي ځواکونو له وتلو یوازې څو ورځې وروسته ناسمه ثابته شوه او د ځواکونو د وتلو پر بهیر یې ژوره اغېزه وکړه.

هغه دا موضوع په خپل نوي خاطراتي کتاب کې، چې «Promise Me, America» نومېږي، بیان کړې ده.

وال‌سټریټ ژورنال ورځپاڼې، چې د کتاب له رسمي خپرېدو مخکې یې ځینې برخې ترلاسه کړې وې، د یکشنبې په ورځ د لړم په ۲۴مه، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په اړه د بایډن د خاطرو ځینې برخې خپرې کړې دي. ټاکل شوې چې دغه کتاب د سې‌شنبې په ورځ د لړم په ۲۶مه، خپور شي.

بایډن په خپل کتاب کې لیکلي: «هغه شپږ میاشتې چې ژمنه یې راسره شوې وه، په څو ورځو کې پای ته ورسېدې. دې موضوع د امریکايي ځواکونو د وتلو پر څرنګوالي ژوره اغېزه وکړه».

نوموړي لیکلي چې د امریکايي ځواکونو له افغانستانه د ایستلو تر پرېکړې مخکې ډاډ ورکړل شوی و چې افغان امنیتي ځواکونه د خپل هېواد د دفاع توان لري او د هغه وخت حکومت کولای شي د امریکايي ځواکونو له پوځي ملاتړ پرته خپلو چارو ته دوام ورکړي.

خو په ۲۰۲۱ کال کې د امریکايي ځواکونو د وتلو له پیل سره سم، طالبانو په لنډ وخت کې د افغانستان پراخې سیمې ونیولې او د همدغه کال د اګست په ۱۵مه کابل ته ننوتل. د افغانستان د هغه وخت ولسمشر محمد اشرف غني هم له هېواده ووت او د افغانستان اسلامي جمهوریت ړنګ شو.

بایډن په خپل کتاب کې یو ځل بیا له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د ایستلو د پرېکړې دفاع کړې ده. هغه ویلي چې لا هم باور لري، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل سمه پرېکړه وه او که یو ځل بیا له همدې حالت سره مخ شي، همدا پرېکړه به وکړي.

نوموړي ټینګار کړی: «په افغانستان کې د جګړې پای ته رسول سمه پرېکړه وه».

د امریکا پخواني ولسمشر دا هم لیکلي چې د امریکايي ځواکونو د ایستلو پرېکړې ته د هغه د حکومت دننه هم مخالفتونه موجود وو. د بایډن په وینا، د هغه وخت د امریکا دفاع وزیر لوېډ اسټین او د پوځ لوی درستیز مارک مېلي دواړو د دې پرېکړې د پایلو په اړه اندېښنه لرله.

امریکايي ځواکونو په ۲۰۰۱ کال کې د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو وروسته پر افغانستان برید وکړ او د طالبانو لومړی حکومت یې ړنګ کړ.

دغه ځواکونه له شاوخوا ۲۰ کلن پوځي حضور وروسته، د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له افغانستانه ووتل. د دوی وتل د افغانستان د اسلامي جمهوریت د حکومت له ړنګېدو، واک ته د طالبانو له بېرته رسېدو او د میلیونونو افغانانو له بې‌ځایه کېدو سره مل وو.

بایډن په داسې حال کې لا هم له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د ایستلو د پرېکړې دفاع کوي چې د وتلو د بهیر څرنګوالی او د کابل چټک سقوط د هغه د حکومت پر بهرني سیاست د نیوکو له مهمو موضوعاتو څخه دي.

سلام حنفي: هېڅ حکومت له ظلم او بې‌عدالتۍ سره دوام نه‌شي کولای

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۰:۴۰ GMT+۰
100%

د طالبانو د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي وايي، هېڅ حکومت په ظلم او بې‌عدالتۍ خپل واک نه شي ساتلی. هغه ادعا کړې چې بندیان، ان هغه کسان چې د طالبانو پر ضد یې جګړه هم کړې، د دې ډلې تر واک لاندې د حقونو خاوندان دي او باید حقونه یې ورکړل شي.

حنفي د دوشنبې په ورځ د لړم په ۲۵مه کابل پوهنتون کې د ملا هبت الله ملاتړ غونډې ته د طالبانو د مشر د فرمانونو د اغېزو په اړه خبرې وکړې.

هغه وویل: «که خدای مه کړه، د افغانستان په یوه سیمه کې ظلم وشي، ناشونې ده چې یو نظام دې له ظلم سره دوام وکړي».

د طالبانو دغه چارواکي زیاته کړه چې د خلکو حقونه باید په دولتي ادارو او محکمو کې خوندي وي. د هغه په وینا، دیني عالمان باید هغه مسوولان نصیحت او ورټي چې له سمې لارې واوړي.

حنفي په خپلو خبرو کې وویل چې هبت‌الله اخوندزاده د تشکیلاتو او معاشونو د تنظیم کمېسیون ته دنده سپارلې چې د زندانونو او بندیانو وضعیت وڅېړي.

د هغه په وینا، یوه پلاوي د کابل، څرخي‌پله، بګرام، د ماشومانو د روزنې مرکز او د ولایتونو له زندانونو لیدنه کړې او له بندیانو سره یې خبرې کړې دي. حنفي وویل چې بندیان، ان هغه کسان چې د طالبانو پر ضد یې جګړه کړې، هم حقونه لري او باید دغه حقونه یې مراعات شي.

هغه همدارنګه وویل چې هبت‌الله اخوندزاده د بندیانو د وضعیت د ښه کولو لپاره یو میلیارد افغانۍ ځانګړې کړې دي. د طالبانو د ریاست‌الوزرا اداري مرستیال د جګړې د دواړو لورو د وژل شویو کسانو د کورنیو د حقونو یادونه هم وکړه او ویې ویل چې دغه کورنۍ تر پاملرنې لاندې نیول شوې دي.

د حنفي دا څرګندونې په داسې حال کې دي چې نړیوال بنسټونه په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو، په ځانګړي ډول د پخواني حکومت د چارواکو او د پخوانیو امنیتي ځواکونو د غړو پر وړاندې د چلند په اړه راپورونه خپروي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت (یوناما) په خپل تازه درې میاشتني راپور کې، چې د تلې په ۲۳مه خپور شوی، ویلي چې د ۱۴۰۵ کال د سرطان له لومړۍ نېټې د سنبلې تر پایه یې د پخوانیو افغان امنیتي او دفاعي ځواکونو د غړو د خپل‌سرو نیونو او بندي کولو لږ تر لږه ۱۴ پېښې او د هغوی د وژل کېدو څلور پېښې ثبت کړې دي.

یوناما وایي، د طالبانو له خوا د ټول‌بښنې له اعلان سره سره، د پخواني حکومت چارواکي او د پخوانیو امنیتي ځواکونو غړي افغانستان ته تر ستنېدو وروسته هم د بشري حقونو له سرغړونو سره مخ دي.

په ځینو پېښو کې د وژنو عاملان ناپېژندل شوي وسله‌وال بلل شوي او د کره شواهدو له نشتوالي پرته د دغو پېښو مسوولیت کوم لوري ته نه شي منسوبېدای.

د ملګرو ملتونو د یوه ځانګړي راپور ورکوونکي د ۱۴۰۵ کال په راپور کې هم راغلي چې یوناما د ۱۴۰۴ کال له میزان څخه د ۱۴۰۵کال تر جوزا پورې د پخوانیو امنیتي ځواکونو د غړو د وژل کېدو لږ تر لږه ۲۷ پېښې ثبت کړې دي.