توپ، هاموی و چرخبال؛ چرا ترامپ میخواهد آنها را از طالبان پس بگیرد؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بار دیگر بر لزوم بازپسگیری تجهیزات نظامی برجامانده امریکا در افغانستان تاکید کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بار دیگر بر لزوم بازپسگیری تجهیزات نظامی برجامانده امریکا در افغانستان تاکید کرد.
او روز گذشته در همایش بزرگ جمهوریخواهان چندین بار گفت که از تماشای رژه نظامی طالبان با تجهیزات امریکایی بهشدت عصبانی میشود و این گروه را متهم کرد که جنگافزارهای باقیمانده را به فروش میرسانند.
ترامپ کمک امدادی به افغانستان را مشروط به بازگرداندن این تجهیزات کرد و گفت: «آنها تانک، موتر، اسلحه و دوربینهای دید در شب دارند، حتی بهتر از آنچه ما داریم؛ تازه و نو، مستقیماً از جعبه بیرون آمده است. باورکردنی نیست.»
تجهیزات نظامی برجامانده و سقوط افغانستان
سقوط ناگهانی دولت افغانستان باعث شد میلیاردها دالر تجهیزات نظامی امریکا به یکباره به دست طالبان بیفتد. هرچند نیروهای امریکایی در روزهای پایانی خروج، برخی تجهیزات را در بگرام و کابل منهدم کردند، اما همچنان بخش زیادی از آنها سالم باقی ماند.
در این میان، برخی تجهیزات بهویژه دوربینهای دید در شب، از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. نیروهای امریکایی این دوربینها را در اختیار نیروهای ویژه ارتش، امنیت ملی و پولیس افغانستان قرار داده بودند تا در عملیاتهای شبانه استفاده کنند. برخی از این دوربینها قادر به تشخیص حرارت بدن موجودات زنده نیز بودند.
بر اساس گزارشها، ایالات متحده از سال ۲۰۰۳ حدود ۱۶ هزار دستگاه دوربین دید در شب به نیروهای امنیتی افغانستان تحویل داده بود.
در سالهای پایان حکومت اشرفغنی تلفات نیروهای امنیتی عمدتا ناشی از حملههای برقآسای طالبان با استفاده از دوربینهای دید در شب بود.
بااینحال، برخی مقامات امنیتی سابق معتقدند که این دوربینها از قابلیت چندانی برخوردار نبودند. یکی از منابع امنیتی به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان در آن زمان دوربینهای بسیار پیشرفتهتر داشتند که قیمت آنها بین ۵ تا ۱۰ هزار دالر بود، درحالیکه دوربینهای امریکایی تنها حدود ۱۰۰۰ دالر در بازار سیاه قیمت داشتند.
رژه نظامی طالبان و واکنش ترامپ
طالبان هرسال ۲۴ اسد را بهعنوان روز «فتح» و خروج نیروهای امریکایی جشن میگیرند. سومین سالگرد این رویداد در بگرام با نمایش تانکهای زرهی، هامویها و حتی جرخبالها برگزار شد. این مراسم توجه رسانههای بینالمللی را جلب کرد و ویدیوهای آن بهسرعت در شبکههای اجتماعی منتشر شد. بگرام که دو دهه مقر اصلی نیروهای بینالمللی بود، اکنون صحنه نمایش نظامی طالبان شده است. ترامپ با لحن تند اعلام کرد که از تماشای این مراسم خشمگین میشود.
عدم تسلیم تجهیزات به معنای جنگ است
یک منبع امنیتی به افغانستان اینترنشنال گفت که بازگرداندن دوربینهای دید در شب به امریکا، قابلیت نظامی طالبان را بهشدت کاهش میدهد و این فرصتی برای مخالفان طالبان خواهد بود. این منبع هشدار داد که اگر طالبان این تجهیزات را تحویل ندهند، احتمال درگیری وجود دارد.
طالبان پیش از این در واکنش به اظهارات ترامپ درباره تسلیحات باقی مانده گفته بود که سلاحهای به جا مانده غنیمت جنگی است، به امریکا نمیدهد و به هیچ گروهی نیز نمیفروشد.
طالبان همواره قدرت نظامی خود را به رخ مخالفان میکشد. رئیس ستاد ارتش این گروه اخیرا گفت که «افغانستان پسا طالبان وجود ندارد.» بدین معنی که این گروه برای همیشه در قدرت خواهد ماند. این اعتماد به نفس از جنگافزاربرجامانده امریکایی میآید.
تجهیزات نظامی در اختیار طالبان
ترامپ رقم تجهیزات نظامی برجامانده امریکا را در افغانستان ۸۵ میلیارد تخمین زده است که رقم دقیقی نیست. ایالات متحده از سال ۲۰۰۲ تا جون ۲۰۲۰ مبلغ ۸۸.۶۱ میلیارد دالر را از طریق صندوق حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان برای تجهیز، تسلیح، آموزش و بازسازی نیروهای دفاعی و امنیتی این کشور هزینه کرده است.
بر اساس گزارش وزارت دفاع ایالات متحده، تجهیزات نظامی بهجامانده شامل ۷۸ فروند چرخبال نظامی با ارزش ۹۲۳ میلیون دالر، بیش از ۴۰ هزار موتر نظامی از مجموع ۹۶ هزار موتر و همچنین بیش از ۳۰۰ هزار سلاح از مجموع ۴۲۷ هزار سلاح موجود در افغانستان است.
به گفته مقامات، تعدادی از موترهای نظامی و تجهیزات بهدلیل جنگ و نبردهای رو در رو عمدتاً تخریب شده و وضعیت عملیاتی آنها نامشخص است.
همچنین، پس از سقوط حکومت افغانستان، مقادیر قابل توجهی از مهمات و تجهیزات نظامی، از جمله ۱۸۱ هزار واحد مهمات هوایی و ۹۲۰۰ دستگاه پرتابکننده مهمات، در این کشور باقی ماندهاند.
نیروهای ارتش پیشین افغانستان، در روز آخر سقوط افغانستان به دست طالبان، دهها چرخبال را به تاجیکستان و اوزبیکستان منتقل کردند. ایالات متحده با این دو کشور به توافق رسیده است که چرخبالها را از آنها پس گیرد.
ایالات متحده سابقه جمعآوری تجهیزات نظامی خود در افغانستان را دارد. پس از خروج شوروی از افغانستان، این کشور، راکتهای استینگر را از مجاهدین خریداری کرد.
دسترسی تروریستان جهانی
نهادهای مستقل بینالمللی بارها از نفوذ روزافزون گروههای تروریستی در افغانستان به ویژه القاعده و داعش نگران هستند. بربنیاد گزارش شورای امنیت سازمان ملل، القاعده پایگاههایش را در افغانستان ایجاد کرده و در پی احیای مجدد است.
علیرغم ادعای طالبان مبنی بر نابودی داعش، این گروه به گونه خاموشانه به سربازگیری و گسترش نفوذ خود در افغانستان ادامه میدهد.
داعش خراسان با راهاندازی حملات مرگبار، پیچیده و سراسری، خطرناکترین گروه تروریستی حال حاضر در جهان است. پس از ترور مقامات طالبان، این نگرانی نیز افزایش یافته است که داعش در میان نیروهای طالبان رخنه کرده است. شورای امنیت نیز گفت که داعش در نهادهای امنیتی طالبان نفوذ کرده است.
به نظر میرسد که ایالات متحده از دسترسی این گروهها به جنگافزار برجامانده خود در افغانستان نگران است. امریکا برای نابود کردن القاعده به افغانستان لشکرکشی کرد. اما در نهایت با جاگذاشتن سلاح به القاعده این کشور را ترک کرد.
دسترسی القاعده و داعش به سلاحهای امریکایی به ویژه دوربینهای شببین یک زنگ خطر به کشورهای منطقه و جهان است. چنانچه پیشتر برخی کشورهای منطقه از دسترسی مخالفان خود به این سلاحها ابراز نگرانی کرده بودند. پاکستان باور دارد که تحریک طالبان پاکستانی به این سلاحها دسترسی پیدا کرده است.
اکنون، ترامپ پس از سه سال و اندی سعی دارد که از وقوع چنین خطری جلوگیری کند. اما مشخص نیست که ایالات متحده با چه رویکرد و برنامهای به دنبال بازپسگیری تجهیزات از افغانستان است.
احتمال اینکه ایالات متحده بتواند این تجهیزات را از سراسر افغانستان جمعآوری کند، اندک است. جمع آوری این سلاحها به معنای درگیری با طالبان است که با توجه به شعار ترامپ برای پایان مداخله نظامی امریکا، این اقدام بعید به نظر میرسد.
ترامپ گفته است که طالبان در بدل دریافت کمک امدادی، سلاحهای امریکایی را به این کشور تحویل دهد. اما، این به معنای فروپاشی ارتش طالبان است که آنان را از یک گروه شورشی که سلاح پیشرفته شان کلاشنیکوف و بمبهای بشکه ای و کنارجاده بود، به یک گروه دارای حاکمیت تبدیل کرده است.
سیاست داخلی
تاکید ترامپ و دیگر جمهوری خواهان بر سلاح های باقی مانده ریشه در درگیریهای سیاسی آنها با بایدن و دموکراتها قبل از انتخابات سرنوشتساز ریاست جمهوری در نوامبر ۲۰۲۴ نیز دارد.
ترامپ با طرح پیوسته این موضوع و همچنان خروج آشفته امریکا از افغانستان، تلاش کرده است که از یک موضوع سیاست خارجی برای نمایش بیکفایتی حکومت بایدن استفاده کند.
اما، حکومت بایدن استدلال کرده بود که سلاحها در طول ۲۰ سال به ارتش افغانستان کمک شده بود و این تجهیزات متعلق به نیروهای مسلح این کشور بود.
یک مقام پیشین ارتش به افغانستان اینترنشنال گفت که نمایش سلاحها و رژه نظامی طالبان از این روز ترامپ را خشمگین می کند که یادآور شکست این کشور در افغانستان است. خروج آشفته و بازگشت فاتحانه طالبان تصویر یک امریکای ضعیف را در جهان به نمایش گذاشت.
به گفته او، ترامپ حاضر نیست طالبان را به عنوان یک نیروی فاتح بپذیرد و با بیانیههای آمرانه میخواهد قدرت امریکا را به رخ جهان و برای جبران خارج شدن امریکا از افغانستان، بکشد.
در مجموع، احزاب آلمانی نگرشهای متفاوتی نسبت به مهاجرت دارند. از مواضع سختگیرانه حزب دموکرات مسیحی، حزب سوسیالی مسیحی و حزب آلترناتیو برای آلمان گرفته تا رویکردهای نسبتاً بازتر حزب سوسیال دموکرات و سبزها، موضوع مهاجرت همچنان یکی از محورهای اصلی بحثهای سیاسی در آلمان است.
انتخابات فدرال روز یکشنبه فرصتی خواهد بود تا این نگرشها و سیاستها بهطور رسمیتر مورد بررسی قرار گیرد و نشاندهنده تمایلات جدید جامعه آلمانی در این زمینه باشد.
حزب دموکرات مسیحی (CDU) و حزب سوسیالی مسیحی (CSU)
حزب دموکرات مسیحی (CDU) و حزب سوسیالی مسیحی (CSU) موضعی سختگیرانه در قبال مهاجرت اتخاذ کرده و خواستار بازگرداندن کنترولهای مرزی و کاهش حق الحاق خانوادهها برای پناهندگان هستند. نظرسنجیها نشان میدهد این دو حزب در انتخابات پیش رو با حدود ۳۰ درصد آرا بهعنوان حزب برتر شناخته خواهند شد. آنها به دنبال توقف ورود مهاجران غیرقانونی و اجرای «یخزدگی واقعی در مهاجرت» هستند.
این احزاب معتقدند که باید مهاجرانی که بهطور غیرقانونی وارد آلمان میشوند، رد شوند و تنها به کسانی که به حمایت نیاز دارند، پناهندگی داده شود. همچنین، آنها قصد دارند برنامه الحاق خانواده برای افراد تحت حمایت فرعی را متوقف و کمکهای اجتماعی را کاهش دهند. علاوه بر این، آنها به دنبال تسریع در فرایندهای پناهندگی، افزایش اخراج پناهجویان رد شده و معرفی کشورهایی بهعنوان «کشورهای امن مبدا» برای بازگرداندن پناهجویان هستند. در زمینه حق شهروندی نیز، این احزاب میخواهند قوانینی وضع کنند که شهروندی افراد دو تابعیتی مرتکب جرم را لغو کند.
بیشتر بخوانید: زیر سایه موضوع مهاجرت و امنیت؛ رأیگیری در انتخابات حساس آلمان آغاز شد
حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD)
حزب افراطی «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) به دلیل دیدگاههای ضد مهاجرتیاش شناخته شده و خواستار بسته شدن مرزها و لغو حق الحاق خانوادهها برای پناهجویان است. این حزب سیاستهای مهاجرتی خود را بخشی از سیاست امنیتی میداند و به دنبال کاهش مهاجرت به حداقل و بازگرداندن قوانین ملیت به قبل از ۱۹۹۰ است.
حزب آلترناتیو برای آلمان معتقد است که وضعیت کنونی مهاجرت فشار زیادی به اقتصاد آلمان وارد میکند و به دنبال بسته شدن «بهشت پناهندگی» است. پیشنهادات این حزب شامل محدود کردن مهاجرت، ارسال پناهجویان به کشورهای امن، افزایش بازگشت مهاجران غیرقانونی و کاهش برنامههای حمایتی اجتماعی برای پناهجویان است. آنها همچنین بر «حفاظت از فرهنگ و زبان آلمانی» تأکید دارند و مهاجرت را تهدیدی برای فرهنگ و اقتصاد آلمان میدانند.
حزب سوسیال دموکرات (SPD)
حزب سوسیال دموکرات که دولت کنونی را رهبری میکند، در حال حاضر با حدود ۱۵ درصد آرا در جایگاه سوم قرار دارد. رهبری این حزب اخیراً سیاستهای سختگیرانهتری در زمینه مهاجرت را اتخاذ کرده و در عین حال به جذب بیشتر کارگران ماهر خارجی نیز تمایل دارد. این حزب به دنبال ایجاد توازن بین سیاستهای سختگیرانه و نیاز به نیروی کار است.
این حزب بر قانونی بودن مهاجرت تأکید دارد و معتقد است که آلمان از مهاجرت بهرهمند میشود.
حزب سوسیال دموکرات بر محدود کردن مهاجرت غیرقانونی و مبارزه با قاچاق انسان تأکید کرده و خواستار حفظ حق الحاق خانوادهها برای پناهجویان است. همچنین به بهبود سیستم آموزشی برای کودکان از پسزمینههای مختلف و سرمایهگذاری در مناطق شرقی آلمان برای کاهش نژادپرستی و افراطگرایی متعهد است. این حزب مخالف بسته شدن مرزها و بر حفاظت از مرزهای خارجی اتحادیه اروپا تأکید دارد.
حزب سبزها
حزب سبزها که بهعنوان بخشی از دولت کنونی عمل میکند، در حال حاضر حدود ۱۳ تا ۱۴ درصد آرا را دارد. این حزب به خاطر سیاستهای نسبتاً دوستانهاش نسبت به مهاجرت و پناهندگی شناخته میشود. با این حال، آنها نیز اخیرا در برخی مسائل مانند اخراج مهاجرانی که مرتکب جرم شدهاند، سیاستهای سختگیرانهتری را در پیش گرفتهاند.
حزب سبزها (Greens) در آلمان بهعنوان یک حزب انسانگرا و محیطزیستگرا، در زمینه مهاجرت بر این باور است که آلمان باید بهعنوان کشوری مهاجرپذیر و حمایتکننده از پناهندگان شناخته شود. آنها بر تفکیک مهاجرت کاری و پناهندگی تأکید دارند و میگویند که این دو باید بر اساس منطقهای متفاوتی بررسی شوند. سبزها بهدنبال تسهیل قوانین مهاجرت و پذیرش بیشتر کارگران ماهر از خارج هستند و همچنین به دنبال حذف موانع کاری برای پناهندگان هستند تا آنها سریعتر به جامعه ادغام شوند.
در سند انتخاباتی آنها، بر نیاز به سیاستهای انسانی و بینالمللی برای مقابله با علل اصلی مهاجرت، مانند تغییرات اقلیمی و بحرانهای جهانی، تأکید شده است. همچنین، سبزها خواستار برقراری سیاستهای منسجم و مشترک در سطح اروپا برای توزیع عادلانه پناهجویان هستند و به دنبال تقویت قوانین حمایت از پناهندگان در اتحادیه اروپا هستند. این حزب همچنین مخالف ایدههای سختگیرانهتر در خصوص مهاجرت و اخراج افراد است و بر اهمیت ادغام خانوادهها تأکید میکند.
حزب چپ
حزب چپ بهعنوان حزبی با کمترین سیاستهای سختگیرانه در زمینه مهاجرت و پناهندگی شناخته میشود. این حزب در هفتههای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده و در حال حاضر حدود ۷ درصد آرا را به خود اختصاص داده است.
چپها در مورد مهاجرت بر این باورند که باید یک «قانون مهاجرت باز و مبتنی بر همبستگی» برقرار شود. در مناظرههای انتخاباتی پیشرو، آنها به پنج محور اصلی در سیاستهای مهاجرتی خود اشاره دارند:
حذف موانع ادغام: ایجاد وزارتخانهای مستقل برای مهاجرت و تسهیل قوانین ویزا، به طوری که همه درخواستکنندگان پناهندگی بتوانند از روز اول کار کنند و در شرایط مناسبتری زندگی کنند.
برابری حقوق و فرصتها: تأکید بر یک «جامعه مهاجرتی» که در آن همه افراد، صرفنظر از ملیت یا قومیت، دارای حقوق یکسان باشند. همچنین، پیشنهاد اصلاح قوانین تابعیت برای آسانتر کردن فرآیند طبیعیسازی.
سیاستهای اتحادیه اروپا: جایگزینی آژانس مرزی با یک برنامه نجات دریایی تحت هدایت جامعه مدنی و تضمین دسترسی به رویههای پناهندگی در مرزهای خارجی اتحادیه اروپا.
مخالفت با اخراج و نژادپرستی: رد هرگونه اخراج، حتی از مجرمان، و تأکید بر ایجاد مسیرهای قانونی برای اقامت مهاجران و مقابله با نژادپرستی.
گسترش شناخت دلایل فرار: به رسمیت شناختن تعقیب به دلایل جنسی و آسیبهای زیستمحیطی به عنوان دلایل فرار و همچنین تأکید بر مهاجرت به دلایل اقتصادی و اجتماعی به عنوان یک نیاز مشروع.
چپها بر اساس این اصول به دنبال ایجاد یک نظام مهاجرتی انسانی و عادلانه در آلمان و اتحادیه اروپا هستند.
حزب آزاد (FDP)
حزب لیبرالهای آزاد (FDP) که یکی از قدیمیترین احزاب آلمان است، ممکن است به پارلمان راه نیابد زیرا تنها ۴ درصد آرا را دارد. این حزب به دنبال تسهیل شرایط مهاجرت برای کارگران ماهر است، اما محدودیتهایی برای الحاق مجدد خانوادهها و افزایش اخراجها نیز مدنظر دارد.
حزب لیبرالهای آزاد بر کنترول مهاجرت غیرقانونی و بهبود سیستم پناهندگی تأکید دارد و پیشنهاد میکند که فرآیندهای پناهندگی در کشورهای ثالث انجام شود. این حزب همچنین خواستار کمک به کودکان مهاجر برای یادگیری زبان آلمانی و شناسایی مدارک تحصیلی خارجی است، اما در زمینه حقوق و امتیازات مهاجران سیاستهای مشخصی ارائه نمیدهد.
این حزب به امنیت داخلی و مقابله با افراطگرایی اهمیت میدهد و سیاستهای سختگیرانهای برای جلوگیری از ورود تهدیدها به جامعه پیشنهاد میکند. همچنین خواستار محدود کردن حمایتهای اجتماعی برای افرادی است که نمیتوانند به کشورهای خود بازگردانده شوند و تأکید دارد بر بررسی نقش اسلام در جامعه و شفافیت در روابط با گروههای اسلامی.
بیشتر بخوانید: خشونتها و حملات پیاپی پناهجویان افغان در آلمان چه پیامدهایی دارد
این ادعا پرسشهایی اساسی را در مورد جایگاه حقوقی طالبان، مشروعیت بینالمللی آن و روند قانونی خروج از معاهدات بینالمللی خلق کرده است.
بیشتر بخوانید: اداره طالبان میگوید به عضویت افغانستان در اساسنامه رم پایان داده است
عضویت افغانستان در اساسنامه رم
افغانستان در ۱۰ فبروری ۲۰۰۳ بهعنوان یک کشور (واحد حقوقی) به عضویت اساسنامه رم درآمد و این عضویت به دیوان کیفری بینالمللی (آیسیسی) صلاحیت داد تا جرایم جنگی، جنایات علیه بشریت و نسلکشیهایی که در خاک افغانستان یا توسط اتباع افغان رخ میدهد، بررسی و تعقیب کند. اما نکته مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که افغانستان بهعنوان یک کشور (State) این عضویت را به دست آورد، نه بهعنوان یک حکومت خاص (Government).
در نظام حقوق بینالملل، مفهوم دولت یا کشور از حکومت متمایز است. این تفاوتها بهویژه در زمینه روابط بینالملل و نحوه تعامل کشورها با یکدیگر اهمیت دارند.
بنابراین، حقوق بینالملل عرفی (Customary International Law) صلاحیت تعهدات معاهدهای را به دولتها نسبت میدهد، نه به ساختارهای حاکمیتی که ممکن است تغییر کنند.
به همین دلیل، اساسنامه رم کشورها را بهعنوان اعضا به رسمیت میشناسد، نه حکومتهای خاص را.
بنابراین، تغییرات حکومتی یا تغییر رژیم حتا از راه خشونت، تعهدات یک کشور را در قبال معاهدات بینالمللی تغییر نمیدهد، مگر اینکه خود کشور رسماً درخواست خروج بدهد.
بیشتر بخوانید: دادستان ارشد دادگاه لاهه خواهان صدور حکم بازداشت برای رهبران طالبان شد
چرا طالبان نمیتواند درخواست خروج بدهد؟
طبق اصول سازمان ملل، تنها دولتهای به رسمیت شناختهشده میتوانند در مجامع بینالمللی و امور معاهداتی عمل کنند. پس از سقوط کابل در اگست ۲۰۲۱، طالبان قدرت را بهدست گرفت، اما جامعه بینالمللی و سازمان ملل متحد هنوز طالبان را بهعنوان دولت رسمی افغانستان به رسمیت نشناختهاند.
دولت پیشین افغانستان هنوز نماینده رسمی این کشور در سازمان ملل شناخته میشود و نمایندگی رسمی افغانستان در سازمان ملل همچنان در اختیار نمایندگان دولت سابق است که تحت حکومت اشرف غنی تعیین شده بودند. هرچند که حق رأی آن به دلیل عدم پرداخت «حق العضویت» به تعلیق درآمده است.
صلاحیت و روند برای خروج از اساسنامه رم
روند و صلاحیت خروج از اساسنامه رم در ماده ۱۲۷ اساسنامه تعریف شده است. این روند شامل مراحل حقوقی مشخصی در سطح بینالمللی و داخلی کشور عضو است. ماده ۱۲۷ بند ۲ اساسنامه رم تصریح میکند که هر دولت عضو میتواند با ارسال اطلاعیه کتبی به دبیرکل سازمان ملل متحد از معاهده خارج شود و این خروج یک سال پس از دریافت اطلاعیه توسط دبیرکل سازمان ملل نافذ میشود. بر اساس اصول سازمان ملل، این اطلاعیه باید از طریق نماینده رسمی کشور به سازمان ملل ارائه شود. همچنین، بر اساس کنوانسیون ۱۹۷۵ وین در مورد حقوق معاهدات، تنها مقامات رسمی و شناختهشده بینالمللی میتوانند اعلامیههای حقوقی را از طرف یک کشور ارائه دهند. ماده ۷ این کنوانسیون، به صراحت تصریح می کند که نماینده یک کشور برای انعقاد، اصلاح یا لغو معاهدات باید دارای «صلاحیت رسمی» باشد.
این بدان معناست که فقط دولت به رسمیت شناختهشده افغانستان (نمایندگی کنونی در سازمان ملل) میتواند چنین اعلامیهای ارائه دهد.
از آنجایی که طالبان فاقد شناسایی بینالمللی است و حکومت این گروه نماینده در سازمان ملل ندارد، نمیتواند بهطور قانونی از طرف افغانستان در مورد معاهدات بینالمللی اقدام کند.
بنابراین، از نظر حقوقی طالبان به دلیل فقدان شناسایی بینالمللی، فاقد صلاحیت حقوقی هم بهعنوان یک حکومت است و هم بهعنوان نماینده حقوقی در مراودات بینالمللی. لذا، تا شرایط قانونی در سطح بینالمللی برای خروج وجود نداشته باشد، افغانستان بهعنوان یک کشور عضو اساسنامه رم باقی میماند، حتی اگر طالبان قدرت را بهدست گرفته باشد.
بیشتر بخوانید: درخواست بازداشت هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی چه معنایی دارد؟
آیا طالبان میتواند روند حقوقی داخلی را تکمیل کند؟
خروج از اساسنامه رم نهتنها یک اقدام بینالمللی، بلکه یک فرآیند داخلی قانونی است. هر کشور بسته به نظام حقوقی و قانون اساسی خود، روند مشخصی دارد. در اکثر کشورها، قوه مجریه (دولت) صلاحیت پیشنهاد خروج از معاهدات بینالمللی را دارد. در افغانستان، این اختیار در زمان دولت جمهوری بر عهده ریاست جمهوری و وزارت امور خارجه بود.
وزارت خارجه معمولاً پیشنویس اعلامیه خروج را تهیه و برای بررسی به کابینه دولت ارائه میکرد. اما بر اساس ماده ۹۰ قانون اساسی افغانستان (۲۰۰۴)، تصویب یا لغو معاهدات بینالمللی از صلاحیت پارلمان است و در نهایت، رئیسجمهور فرمان خروج را امضا میکند.
اساسنامه رم بهعنوان یک معاهده بینالمللی، نیز توسط پارلمان افغانستان در سال ۲۰۰۳ تصویب شده بود. از آنجا که الحاق به معاهده نیازمند تصویب پارلمان بود، خروج نیز باید همان روند را طی کند.
از این رو، طالبان، بهعنوان یک رژیم فاقد مشروعیت، پارلمان و حاکمیت قانونی، نمیتواند این روند را تکمیل کند. همچنین، نمایندگی دائم افغانستان در سازمان ملل هنوز توسط دولت پیشین اداره میشود و وزارت خارجه این گروه نمیتواند از این طریق مکتوب ارسال کند.
موضع دیوان کیفری بینالمللی
طبق ماده ۱۲۷ بند ۲ اساسنامه رم، خروج از اساسنامه بر تعهدات قبلی کشور تأثیر نمیگذارد. این بند نشان میدهد که حتی اگر یک کشور تصمیم به خروج از اساسنامه بگیرد، صلاحیت دیوان نسبت به جرایم ارتکابی قبل از تاریخ خروج پابرجا میماند.
به عبارتی دیگر، تغییر رژیم سیاسی یا خروج از اساسنامه نه تنها بر صلاحیت دیوان تأثیر نمیگذارد، بلکه دیوان همچنان میتواند به دنبال محاکمه و پیگرد جرایم گذشته باشد.
اگر به استدلال حقوقی این موضوع توجه شود، بهطور کلی، دیوان کیفری بینالمللی بر اصل ثبات حقوقی تأکید دارد و از آنجا که کشورها ممکن است در دورانهای مختلف سیاسی دستخوش تغییرات شوند، این ماده تصریح میکند که تغییر رژیم یا حتی خروج از اساسنامه بر حقوق و تعهدات پیشین تأثیری ندارد.
با توجه به این شرایط حقوقی، دیوان کیفری بینالمللی (آیسیسی) همچنان افغانستان را بهعنوان یک کشور عضو در نظر میگیرد، صرفنظر از اینکه طالبان کنترول کشور را بهدست گرفته است.
بهعنوان مثال، بروندی، در سال ۲۰۱۶، از اساسنامه خارج شد، اما دیوان همچنان به بررسی جرایم ارتکابی قبل از تاریخ خروج ادامه داد. همچنین، فیلیپین، در سال ۲۰۱۹ خارج شد، اما تحقیقات درباره جنایات در دوران «جنگ علیه مواد مخدر» همچنان ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: دادستان دیوان کیفری بینالمللی: درخواست بازداشت دیگر مقامهای طالبان نیز ارسال میشود
نتیجهگیری
افغانستان بهعنوان یک کشور عضو اساسنامه رم باقی خواهد ماند و اعلامیه طالبان در مورد خروج از این اساسنامه، به دلیل عدم شناسایی بینالمللی و فاقد کرسی رسمی افغانستان در سازمان ملل و مجامع بینالمللی، از نظر حقوق بینالملل فاقد اعتبار است.
علاوه بر این، خروج از اساسنامه رم مستلزم تصویب پارلمان، تأیید دولت و ارسال اطلاعیه رسمی است که طالبان به دلیل نبود مشروعیت بینالمللی و داخلی، قادر به اجرای این روند نیست.
بنابراین، رهبران طالبان با ادعای حاکمیت بر افغانستان و نشر اطلاعیه در صفحات اجتماعی، نمیتوانند از تعقیب قضایی در برابر ارتکاب جنایات بشری، بهویژه در برابر زنان، فرار کنند.
در اوایل ماه گذشته، کریم خان، دادستان ارشد دادگاه کیفری بینالمللی، خواستار صدور حکم بازداشت برای هبتالله آخندزاده، رهبر گروه طالبان، و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی این گروه، شد. این دو رهبر طالبان، به سرکوب سیستماتیک زنان و دختران و «جنایت علیه بشریت» متهم هستند.
نظرسنجی نشریه سان در قالب گزارشهای سالانه سلامت نشان میدهد خستگی با ۲۷ درصد، شایعترین دلیل بیمیلی به رابطه جنسی است. پس از آن، مشکلات نعوظ و استرس به ترتیب با ۲۸ و ۱۲ درصد، از دیگر دلایل مهم این بیمیلی اند.
داکتر جانین دیوید، متخصص سلامت، رابطه جنسی را یکی از نیازهای اساسی انسان میداند که بر سلامت تاثیر مستقیم دارد.
او معتقد است اگرچه رابطه جنسی تنها عنصر سازنده یک رابطه عاشقانه نیست، اما اجتناب از آن میتواند به کاهش عزت نفس و احساس شرم در هر دو طرف منجر شود.
وقتی یکی از طرفین علاقهاش را به رابطه جنسی از دست میدهد، طرف مقابل دچار تردیدهایی میشود، آیا من مقصرم؟ آیا هنوز جذابم؟ آیا خیانتی در کار است؟ اما واقعیت این است که در بیشتر موارد، این بیمیلی دلایل دیگری دارد که ارتباطی به طرف مقابل ندارد.
۱-مشکلات سلامتی
دکتر دیوید معتقد است مشکلات سلامتی مهمترین دلیل دوری از رابطه جنسی هستند.
بیماران قلبی-عروقی به دلیل ترس از حمله قلبی یا سکته و افراد مبتلا به چاقی و دیابت به طور کلی فعالیت جنسی کمتری دارند.
در مردان مبتلا به دیابت، روند کاهش فعالیت جنسی ۱۵ سال سریعتر از حد معمول است. این بیماری با آسیب به رگهای خونی و اعصاب، احتمال اختلال نعوظ را تا سه برابر افزایش میدهد.
درد مزمن نیز علاوه بر کاهش لذت رابطه جنسی، میتواند با ایجاد افسردگی و اضطراب باعث کاهش میل جنسی شود. داروهای ضدافسردگی و ضداضطراب نیز چنین تاثیری دارند.
برای حل این مشکلات، مشورت با پزشک درباره تغییر داروها یا استفاده از درمانهای مناسب توصیه میشود.
۲- تاثیر هورمونها
نوسانات هورمونی علاوه بر تاثیر بر سلامت پوست، خلقوخو، انرژی و خواب، میتوانند میل جنسی را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
دکتر دیوید در این زمینه به سان میگوید: «چرخه قاعدگی، بارداری و یائسگی میتوانند باعث تغییرات هورمونی و کاهش میل جنسی در زنان شوند.»
در چرخه قاعدگی، میل جنسی زنان هنگام تخمکگذاری به دلیل افزایش استروژن و تستوسترون به اوج میرسد، اما یک هفته پیش از قاعدگی به دلیل افزایش پروژسترون کاهش مییابد.
یائسگی نیز که به طور معمول بین ۴۵ تا ۵۱ سالگی رخ میدهد، میتواند با ایجاد علائمی مانند خشکی واژن، رابطه جنسی را دشوار کند.
در این موارد، مراجعه به پزشک و استفاده از درمانهای هورمونی مانند درمان جایگزینی هورمون (HRT) که شامل استفاده از هورمونهای جایگزین است، میتواند کمککننده باشد.
۳- خستگی
خستگی و کمبود خواب، شایعترین دلیل کاهش روابط جنسی است. نظرسنجی نشریه سان نشان میدهد ۲۷ درصد افراد این عامل را دلیل اصلی میدانند.
از این میان، ۳۶ درصد زنان گفتهاند آنقدر خسته هستند که حتی نمیتوانند به رابطه جنسی فکر کنند.
هوپ فلین، کارشناس روابط، میگوید که خستگی ناشی از کار طولانی یا ورزش، نه تنها انرژی را تخلیه میکند، بلکه میتواند رابطه جنسی را ناخوشایند کند.
او پیشنهاد میکند زمانی را در تقویم برای رابطه جنسی مشخص کنید و اگر میدانید عصرها خستهتر هستید، صبحها یا آخر هفتهها را انتخاب کنید. در صورت تداوم خستگی با وجود خواب و تغذیه مناسب، با پزشک مشورت کنید.
۴- اختلال نعوظ
بر اساس نظرسنجی نشریه سان، ۲۸ درصد خوانندگان این نشریه به دلیل اختلال نعوظ رابطه جنسی کمتری دارند.
به گفته دکتر دیوید، حدود نیمی از مردان بالای ۴۰ سال و بیش از یکچهارم مردان زیر ۴۰ سال با این مشکل روبهرو هستند.
او پیشبینی میکند با افزایش سن جامعه، چاقی، دیابت نوع دو و بیماریهای قلبی-عروقی، این آمار بیشتر هم خواهد شد.
اختلال نعوظ میتواند نشانهای از بیماریهای جدیتر باشد. عوامل جسمی مانند مشکلات عروقی، عصبی و هورمونی، و عوامل روانی مانند استرس و اضطراب در بروز آن نقش دارند.
اگرچه این مشکل با افزایش سن شایعتر میشود، اما در بیشتر موارد قابل درمان است و گزینههای درمانی متنوعی برای آن وجود دارد.
۵- استرس
در نظرسنجی نشریه سان، ۱۲ درصد از خوانندگان استرس را عامل اصلی کاهش روابط جنسی میدانند.
به گفته کارشناسان، بسیاری از ما حتی متوجه نیستیم که در وضعیت استرس مزمن زندگی میکنیم و این وضعیت میتواند چه تاثیری بر سلامت و روابط جنسیمان میگذارد.
به باور فلین نگرانیهای مداوم درباره کار، مسائل مالی و خانوادگی میتواند آرامش را مختل و فضای صمیمیت را تخریب کند.
او برای کاهش استرس پیشنهاد میکند، موقع رفتن به اتاق خواب تلفنها را کنار بگذارید، هنگام شام درباره نگرانیهایتان با یکدیگر صحبت کنید یا آخر هفتهها با هم ورزش کنید و در صورت تداوم استرس با پزشک مشورت کنید.
۶- یکنواختی رابطه جنسی
گاهی مشکل پزشکی خاصی وجود ندارد و تنها تکرار مداوم روالی یکسان باعث کاهش علاقه به رابطه جنسی میشود.
به گفته فلین، تکرار مداوم همان روشهای قدیمی میتواند رابطه جنسی را خستهکننده و بیروح کند.
او پیشنهاد میکند برای ایجاد انگیزه، از تغییرات کوچک شروع کنید. با شریک زندگیتان درباره علایق و خواستههایتان صحبت کنید، مکانهای متفاوتی را امتحان کنید و حتی میتوانید با استفاده از لوازم جانبی تنوع ایجاد کنید. فقط مطمئن شوید هر تغییری با توافق و رضایت هر دو طرف انجام میشود.
۷- اختلافهای مداوم
مشاجرههای پی در پی میتواند میل جنسی را از بین ببرد. فلین معتقد است وقتی احساسات منفی، سوتفاهم یا رنجش بین دو نفر وجود دارد، نمیتوان انتظار رابطه جنسی خوب داشت، چون رابطه جنسی به اعتماد و ارتباط عاطفی نیاز دارد.
او توصیه میکند به جای درگیر شدن بر سر مسائل کوچک، روی مشکل اصلی تمرکز کنید.
هنگام بالا گرفتن بحث، کمی فاصله بگیرید و پس از آرام شدن، دوباره گفتوگو کنید. در این گفتوگوها، خوب به حرفهای یکدیگر گوش دهید و از قطع کردن صحبت طرف مقابل خودداری کنید.
اگر نمیتوانید مشکل را حل کنید، مراجعه به مشاور رابطه میتواند کمککننده باشد.
۱۰- عزت نفس پایین
گاهی عزت نفس پایین میتواند دلیل اصلی دوری از رابطه جنسی باشد. احساس نامطلوب بودن، نگرانی از تصویر بدن، ترس از قضاوت شدن یا اضطراب عملکرد میتواند باعث دوری از رابطه جنسی شود.
تغییرات طبیعی بدن مانند بارداری، تغییرات وزن، پیری یا بیماری میتوانند این احساسات را تشدید کنند.
فلین توصیه میکند قبل از صحبت درباره مسائل جنسی، به تقویت اعتماد به نفس شریک زندگیتان بپردازید. میتوانید با لحنی همدلانه بگویید: «احساس میکنم اخیرا کمی از هم دور شدهایم» و نظر او را جویا شوید.
این گفتوگوی صمیمانه میتواند به شریک زندگیتان کمک کند تا احساس ارزشمندی و دوست داشته شدن کند.