بر مبنای گزارش رویترز، واشنگتن بهطور خصوصی به تهران اطلاع داده بود که بمباران سه سایت اصلی هستهای ایران، عملیاتی محدود خواهد بود و امریکا در پی تغییر رژیم نیست. مقامات امریکایی از طریق مجاری دیپلوماتیک چندساعت قبل از آغاز حملات هوایی به ایران، این پیام را منتقل کرده بودند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، شامگاه شنبه به وقت امریکا اعلام کرد که نیروهای امریکایی سه سایت اصلی هستهای ایران را هدف قرار داده و هشدار داد که اگر تهران به صلح تن ندهد، با حملاتی ویرانگرتر مواجه خواهد شد.
هرچند ترامپ میگوید که تاسیسات کلیدی غنیسازی هستهای ایران بهطور کامل نابود شدهاند، اما شماری از مقامات ایرانی میگویند که این تاسیسات آسیب جدی ندیدهاند.
حسن عابدینی، معاون سیاسی صدا و سیما نیز گفت که ایران از قبل سایتهای مورد نظر را تخلیه کرده بود، او گفت: «ذخایر اورانیوم غنیشده از مراکز هستهای منتقل شده بودند و در این مراکز مواد رادیواکتیوی باقی نمانده بود که در صورت حمله منجر به آلودگی یا آسیب به مردم شود.»
این حملات در شرایطی انجام شد که اسرائیل و ایران بیش از یک هفته است وارد درگیریهای هوایی شدهاند که تلفات و زخمیهایی در هر دو کشور بهجا گذاشته است.
اسرائیل مدعی است این حملات را برای از بین بردن احتمال دستیابی ایران به سلاح هستهای آغاز کرده، در حالی که ایران تاکید دارد برنامه هستهایاش صرفا برای اهداف صلحآمیز است.
تلاشهای دیپلوماتیک کشورهای غربی برای توقف خصومتها تا کنون بینتیجه بوده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، حملات روز شنبه را «تشدیدی خطرناک در منطقهای که پیش از این نیز در آستانه بحران بود و تهدیدی مستقیم برای صلح و امنیت بینالمللی» خواند.
حملات دو طرف به زیرساختهای انرژی از جمله حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی و تهدید به توقف کامل تولید نفت ایران و نیز حمله ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز، باعث افزایش نگرانیها درباره بالا رفتن قیمت نفت و پیامدهای اقتصادی جهانی شده است.
ایالات متحده به رهبری دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور برای نخستینبار مستقیماً به تأسیسات هستهای ایران حمله کرد و با این اقدام، به کارزار نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی پیوست.
رویترز در گزارشی به ابعاد این حمله پرداخته و گفته است که این تصمیم بیسابقه، بزرگترین قمار ترامپ در عرصه سیاست خارجی طی دو دوره ریاستجمهوریاش ارزیابی میشود.
رویترز در این گزارش نوشته که این حملهی چشمگیر امریکا، از جمله هدفگیری تأسیسات بسیار مستحکم و زیرزمینی هستهای ایران، بزرگترین قمار ترامپ در سیاست خارجی طی دو دوره ریاستجمهوریاش محسوب میشود.
ترامپ گفته است که ایران یا باید راه صلح را در پیش گیرد یا منتظر حملات بیشتر باشد. اما تحلیلگران هشدار میدهند که تهران ممکن است با بستن تنگه هرمز، حملات موشکی گستردهتر یا فعالسازی گروههای نیابتی در منطقه واکنش نشان دهد؛ مسیری که ممکن است ایالات متحده را به درگیری نظامی گستردهتری بکشاند.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین در امور خاورمیانه برای دولتهای دموکرات و جمهوریخواه، گفت: «قابلیتهای نظامی ایران بهشدت تضعیف شدهاند، اما آنها روشهای نامتقارن زیادی برای پاسخ دارند... این بهزودی تمام نخواهد شد.»
حمله اخیر شامل هدفگیری سایت فردو با استفاده از بمبهای سنگرشکن بوده است. با آنکه برخی منابع امریکایی موفقیت این حملات را تأیید کردهاند، کارشناسان معتقدند که این اقدام میتواند انگیزه ایران برای ساخت سلاح هستهای را افزایش دهد.
به گزارش رویترز، سازمان انرژی اتمی ایران بلافاصله واکنش نشان داد و اعلام کرد که برنامه هستهای را متوقف نخواهد کرد. وزارت خارجه ایران نیز تهدید کرد که «با تمام توان» از خود در برابر تجاوز نظامی امریکا دفاع خواهد کرد.
تحلیلگران سیاسی معتقدند این حمله میتواند آغازی بر فصل تازهای در خصومت ۴۶ ساله میان ایران و امریکا باشد. کریم سجادپور از بنیاد کارنگی نوشت: «ترامپ میگوید زمان صلح است، اما ایرانیها احتمالاً چنین فکری ندارند.»
اریک لاب، استاد روابط بینالملل در دانشگاه بینالمللی فلوریدا، گفت واکنش بعدی ایران هنوز مشخص نیست، اما این واکنش میتواند شامل حمله به «اهداف نرم» امریکا و اسرائیل، چه در داخل و چه خارج منطقه باشد.
با این حال، او احتمال بازگشت ایران به میز مذاکره را نیز منتفی ندانست – «هرچند از موضعی بسیار ضعیفتر» – یا ممکن است ایران راهحل دیپلوماتیک برای خروج از بحران را جستوجو کند.
برخی ناظران نگراناند که ترامپ در صورت تشدید تنشها، بهسوی تغییر رژیم در ایران سوق داده شود؛ مسیری که با خطرات زیاد و پیامدهای پیشبینیناپذیر همراه خواهد بود.
لورا بلومنفلد، تحلیلگر خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز در واشنگتن، گفت: «مراقب گسترش مأموریتها، تلاش برای تغییر رژیم و پروژههای دموکراتیزاسیون باشید. بسیاری از مأموریتهای اخلاقی شکستخورده امریکا در شنهای خاورمیانه دفن شدهاند.»
جاناتان پانیکوف، معاون پیشین اطلاعات خاورمیانه در دولت امریکا، گفته است اگر رهبران ایران احساس کنند که بقایشان در خطر است، واکنشهای «نامتناسب» نشان خواهند داد.
در داخل امریکا نیز، ترامپ با فشار فزاینده از سوی دموکراتها و حتی بخشی از جمهوریخواهان روبهرو است. همزمان، تداوم جنگها در اوکراین و غزه و حالا گشودن یک جبهه جدید در ایران، پرسشهایی را درباره انسجام و منطق سیاست خارجی ترامپ برانگیخته است.
دیوید پترائوس، فرمانده پیشین سنتکام به افغانستان اینترنشنال گفت دلیل تعیین زمان دو هفتهای از سوی ترامپ، به استقرار ناوهای امریکایی در منطقه مرتبط است. او گفت استقرار این ناوها با هدف ناتوان ساختن تلاش احتمالی جمهوری اسلامی برای بستن تنگه هرمز انجام خواهد شد.
رئیس سابق سیا و فرمانده سابق سنتکام به افغانستان اینترنشنال گفت دو هفته آینده به دونالد ترامپ زمان کافی برای مجاب کردن کنگره امریکا برای بمباران احتمالی ایران را میدهد.
او گفت رئیسجمهور به کنگره توضیح خواهد داد که قصد ارسال نیروی زمینی به ایران را ندارد تا موافقت کنگره را جلب کند.
دیوید پترائوس افزود: «تاسیسات فردو در زمان فرماندهی من در خاورمیانه افشا شد و ما بارها طرح حمله به فردو را موفقانه آزمایش کردیم.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا برای نابودی تاسیسات فردو یک بمب کافی خواهد بود، یا بیشتر، گفت: «من معتقدم ایالات متحده توان انجام این ماموریت را دارد. حتی بدون استفاده از آن بمبهای سنگر شکن.»
آقای پترائوس خطاب به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفت: «زمان نوشیدن دوباره جام زهرتان سررسیده است. همان کاری را انجام دهید که پیشینیانتان انجام داد. جام زهر را قبل از نابودی کامل کشورتان سر بکشید.»
پیشتر سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به گمانهزنیها درباره پیوستن امریکا به حمله اسرائیل به ایران گفت که رئیسجمهور در طول دو هفته آینده در این مورد تصمیم خواهد گرفت. او گفت این تصمیم با توجه به احتمال مذاکرات تعیین خواهد شد.
روزنامه پاکستانی دان، در یادداشتی به سفر جنرال عاصم منیر به واشنگتن پرداخته و نوشته است که این کشور تلاش کرده است تا در تنش جاری بین جمهوری اسلامی و اسرائیل موقف شفافی را اتخاذ کند. اسلامآباد به صورت اخلاقی خود را همنوا با تهران میداند.
دان نوشته است که روز ۱۸ جون، روز ویژهای برای کاخ سفید بود چرا که هیچ گاه پیش از آن، رئیس جمهور ایالات متحده به طور اختصاصی میزبان رئیس ستاد ارتش پاکستان نبوده بود. با وجود همکاریهای نظامی درازمدت بین دو کشور، چنین دیداری تاکنون انجام نشده بود.
خلاصه گفتوگوها بین میزبانان امریکایی و هیئت پاکستانی موضوعاتی مانند رابطه پاکستان و هند، ارز دیجیتال، فلزات کمیاب، هوش مصنوعی و البته تنش جاری بین جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل بود.
در این دیدار که پشت درهای بسته انجام شد، از سوی پاکستان مارشال عاصم منیر و جنرال عاصم مالک افسر ارشد استخبارات پاکستان حضور داشت؛ بدون هیچ شخصی از حکومت ملکی اسلامآباد. غیبت سفیر پاکستان و یا وزیر خارجه این کشور، به شدت مشهود بود.
در سوی امریکایی، دونالد ترامپ، مارکو روبیو وزیر خارجه و استیو ویتکاف نماینده ویژه امریکا در امور خاورمیانه حضور داشتند.
این گفتوگو که قرار بود یک ساعت باشد، به بیش از دو ساعت به طول انجامید و مسائل مهمی مورد تبادل نظر قرار گرفت.
دفتر روابط عمومی ارتش پاکستان گفته است: «دو طرف نظرات بسیار دقیق و دیدگاههای خود را در قبال تنش ایران و اسرائیل با یکدیگر در میان گذاشتند و بر اهمیت حل بحران تاکید کردند.»
این روزنامه نوشته است که هدف این نشست بیش از آن که گفتوگو بر سر کارکردی عملی باشد، بیشتر بر فهم بیشتر تنش جاری متمرکز بود. منابع گفتهاند که ترامپ گفته که برای درک و شناخت ایران، پاکستان نکات معناداری برای شریکساختن دارد.
روز بعد از نشست، وزارت خارجه پاکستان موقف اسلامآباد را در قبال تنش نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل روشنتر و واضحتر بیان کرد. سخنگوی وزارت خارجه گفت: «ما اقدامات اسرائیل در ایران را محکوم میکنیم. این نقض همه قوانین رفتار متمدنانه، قوانین بین کشورها، قوانین بینالملل و قانون بشری بینالمللی است.»
شفقت علی خان تصریح کرد: «حمایت ما از ایران اساسا به موقف [ذاتی] ما وابسته است. این کاملا روشن و بدون تردید است.» او در پاسخ به این که آیا ممکن است پاکستان از ایران حمایت نظامی کند، گفت: «ما هیچ درخواست مشخصی برای حمایت نظامی از سوی ایران دریافت نکردهایم.»
روزنامه دان نوشته است که این پاسخ وزارت خارجه پاکستان انعکاس رویکرد متعادل و درازمدت این کشور است و اسلامآباد توانست در یک هفته تنش نظامی بین ایران و اسرائیل موقف خود را تثبیت کند. موقف اسلام آباد شامل حمایت اخلاقی از تهران، تعهد دیپلوماتیک به کاهش تنش و بیطرفی نظامی استوار است.
روزنامه جروزالم پست گزارش داد در حالیکه تنش میان جمهوری و اسرائیل به جنگی آشکار تبدیل شده، دولت سوریه تاکنون موضعگیری رسمیای نداشته و در قبال تحولات اخیر سکوت اختیار کرده است.
جروزالم پست نوشت درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل بهسرعت به یک رویارویی تمامعیار همراه با تبادل موشکهای دوربرد تبدیل شده است.
با عبور مکرر موشکهای دو طرف از حریم هوایی سوریه و نزدیکی دمشق، سکوت دولت سوریه گمانهزنیهایی را درباره محاسبات سیاسی و نظامی این کشور ایجاد کرده است.
جروزالم پست افزود دمشق تاکنون هیچ بیانیه رسمی درباره این مناقشه صادر نکرده است.
سانههای دولتی سوریه نیز با اظهاراتی مبهم، صرفا بر «اهمیت حاکمیت سوریه» تاکید کردهاند، بیآنکه موضع صریح دمشق در قبال جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل را بیان کنند.
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه در دوره انتقال قدرت، ۱۶ دلو ۱۴۰۳ از سیاستهای تهران در قبال حکومت بشار اسد انتقاد کرد و گفت حضور شبهنظامیان جمهوری اسلامی در سوریه تهدیدی برای کل منطقه بود.
الشرع پیشتر و در ۳۰ قوس نیز گفته بود مخالفان با ساقط کردن اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
سکوت تحمیلی سوریه
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی ناظران بر این باورند که سکوت سوریه بیش از آنکه نتیجه یک راهبرد سیاسی سنجیده باشد، حاصل اجبار و شرایط تحمیلی است.
سمیر عبدالله، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط بینالملل در دانشگاه دمشق، در همین رابطه گفت: «اقتصاد شکننده و ظرفیت نظامی تحلیلرفته سوریه پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی، به این کشور اجازه ورود به هیچ ماجراجویی سیاسی یا نظامی جدیدی را نمیدهد؛ حتی اگر از سوی متحدانش تحت فشار قرار گیرد.»
عبدالله شرایط کنونی سوریه را «حرکت بر روی لبه تیغ» توصیف کرد و افزود: «از یک سو، سوریه نمیتواند اتحاد سنتی خود را با ایران کنار بگذارد و از سوی دیگر، بهخوبی آگاه است که ورود مستقیم یا حتی موضعگیری شفاهی در این درگیری، میتواند این کشور را در معرض حملات گستردهتر از سوی اسرائیل قرار دهد.»
فشار مسکو بر دمشق برای اتخاذ موضع بیطرف
یک منبع دیپلوماتیک غربی در بیروت در مصاحبه با رسانه «مدیا لاین» گفت روسیه در حال اعمال فشار بر سوریه است تا در قبال درگیری جمهوری اسلامی و اسرائیل بیطرف بماند.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، افزود: «مسکو به دمشق هشدار داده از ورود علنی به درگیری یا فراهم کردن امکان استفاده علنی از خاک این کشور علیه اسرائیل خودداری کند، چرا که چنین اقدامی ممکن است به تنشی مهارناپذیر منجر شود و حضور نظامی روسیه در سوریه را نیز در معرض خطر قرار دهد.»
روسیه همچنان حضور نظامی قابل توجهی در پایگاه هوایی حمیمیم در استان لاذقیه سوریه دارد.
حکومت سوریه نگران شعلهور شدن نارضایتی مردمی
برخی ناظران معتقدند حکومت سوریه از بیم واکنشهای داخلی، از ورود به مناقشه حکومت ایران و اسرائیل پرهیز میکند.
در شرایطی که اقتصاد سوریه بهشدت آسیب دیده، حتی حمایت نمادین دمشق از یکی از طرفها میتواند به نارضایتی عمومی دامن بزند، بهویژه در مناطق جنوبی و غربی که پیش از این نیز صحنه اعتراضات بودهاند.
جروزالم پست نوشت: «این موضعگیری نشان میدهد دمشق در تلاش است مسیر دیپلوماتیک محتاطانهای را طی کند؛ بدون محکوم کردن ایران یا تحریک اسرائیل، بر اصل حاکمیت ملی تاکید دارد و همزمان از هرگونه درگیری مستقیم فاصله میگیرد.»
احتمال توافق سوریه و اسرائیل؟
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی رسانههای غربی احتمال شکلگیری نوعی تفاهم میان سوریه و اسرائیل با میانجیگری روسیه برای مهار دامنه درگیریها را مطرح کردهاند. با این حال، این گزارشها تاکنون بهصورت رسمی تایید نشدهاند.
این رسانه افزود: «دمشق بهخوبی آگاه است این جنگ، جنگ او نیست و هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند با توجه به وضعیت شکننده اقتصادی و سیاسی کشور، پیامدهای فاجعهباری بههمراه داشته باشد.»
یک مقام پیشین وزارت دفاع سوریه در همین رابطه گفت: «این جنگ، جنگ ما نیست ... اما هر شب از بالای سر ما عبور میکند.»
با ادامه نبرد میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، روند تخلیه شهروندان خارجی از منطقه آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
در حالی که جمهوری اسلامی و اسرائیل وارد هفتمین روز جنگ شدهاند و حریم هوایی هر دو همچنان بسته است، کشورهای مختلف اقدامات گستردهای را برای تخلیه شهروندان خود از اسرائیل و ایران به کار گرفتهاند.
در یک هفته حملات هوایی و موشکی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، به کشته شدن صدها نفر، از جمله شماری از فرماندهان ارشد نظامی و وارد آمدن خسارت به بخشهایی از توان هستهای حکومت منجر شده است.
در مقابل، حملات جمهوری اسلامی نیز منجر به کشته شدن شماری از غیرنظامیان در خاک اسرائیل شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۳۰ جوزا در گزارشی به تدابیر و اقدامات کشورهای مختلف برای خارج کردن شهروندان خود از منطقه جنگی پرداخته است.
استرالیا
پنی ونگ، وزیر خارجه استرالیا، اعلام کرد دولت این کشور بخشی از هزار و ۲۰۰ استرالیایی متقاضی خروج از اسرائیل را از مسیر زمینی تخلیه کرده است.
حدود دو هزار استرالیایی در ایران نیز برای دریافت کمک ثبتنام کردهاند.
اتریش
وزارت خارجه اتریش اعلام کرد ۴۸ نفر از ۲۰۰ اتریشی که با سفارت این کشور در تلآویو تماس گرفته بودند، از اسرائیل یا اردن خارج شدهاند.
همچنین حدود ۱۰۰ اتریشی خواهان ترک ایران هستند.
تاکنون ۴۴ شهروند اتریش و کشورهای عضو اتحادیه اروپا از ایران به ترکیه و ارمنستان منتقل شدهاند.
بلغاریا
دولت بلغاریا اعلام کرد ۱۷ دیپلومات و اعضای خانواده آنها را از ایران به جمهوری آذربایجان منتقل کرده و قرار است آنها را از طریق زمینی و هوایی به کشور بازگرداند.
بخش اداری سفارت بلغاریا در تهران نیز بهطور موقت به باکو منتقل میشود.
چین
سخنگوی وزارت خارجه چین اعلام کرد این کشور بیش از هزار و ۶۰۰ تبعه خود را از ایران و صدها نفر دیگر را از اسرائیل تخلیه کرده است.
رسانههای دولتی تخمین میزنند چند هزار تبعه چینی در ایران ساکن هستند.
جمهوری چک
یانا چرنوخووا، وزیر دفاع جمهوری چک، گفت یک پرواز حامل ۶۶ نفر از شهروندانی که از اسرائیل خارج شده بودند، در نزدیکی پراگ فرود آمده است.
فرانسه
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، اعلام کرد پاریس تا پایان هفته، کاروانی زمینی برای انتقال اتباع خود از ایران به مرزهای ترکیه یا ارمنستان، سازماندهی خواهد کرد.
او افزود شهروندان فرانسوی ساکن اسرائیل میتوانند از صبح جمعه ۳۰ جوزا با بس از مرز اردن عبور کنند و از شهر امان با پرواز چارتر به فرانسه بازگردند.
آلمان
وزارت خارجه آلمان اعلام کرد تاکنون ۳۴۵ شهروند این کشور از منطقه خاورمیانه خارج شدهاند.
این افراد با پروازهای چارتر به آلمان منتقل شدهاند.
یونان
وزارت خارجه یونان اعلام کرد ۱۶ شهروند یونانی و خانوادههای آنها را از ایران به آذربایجان منتقل کرده و در حال برنامهریزی برای بازگرداندن آنها به کشور است.
هند
هند اعلام کرد عملیات خود را برای تخلیه شهروندانش از ایران آغاز کرده است.
به گفته وزارت خارجه هند، ۱۱۰ دانشجوی هندی ۲۷ جوزا از شمال ایران به ارمنستان منتقل شدند.
ایتالیا
یک منبع دیپلوماتیک اعلام کرد از میان حدود ۵۰۰ شهروند ایتالیایی مقیم ایران، ۲۹ نفر در تاریخ ۲۸ جوزا با هماهنگی دولت این کشور از ایران خارج شدند.
این منبع همچنین از برنامهریزی یک پرواز چارتر از مصر برای انتقال اتباع ایتالیایی ساکن اسرائیل خبر داد.
جاپان
دولت جاپان از اعزام دو هواپیمای ترابری نظامی به جیبوتی خبر داد تا در صورت تشدید درگیریها، امکان تخلیه سریع شهروندان جاپانی از ایران و اسرائیل فراهم باشد.
در همین حال، سفارتخانههای جاپان در تهران و تلآویو نیز در حال هماهنگی برای انتقال زمینی اتباع این کشور به کشورهای همسایه با استفاده از اتوبوس هستند.
نیوزیلند
نیوزیلند سفارت خود در تهران را بهطور موقت تعطیل کرده و دو کارمند سفارت و خانوادههایشان را از طریق زمینی به آذربایجان منتقل کرده است.
پولند
وزارت خارجه پولند اعلام کرد عملیات تخلیه اتباع این کشور از ایران صبح ۲۹ جوزا با فرود گروهی از شهروندان پولندی در فرودگاه ورشو به پایان رسید.
نخستین گروه از پولندیهای خارجشده از اسرائیل نیز ۲۸ جوزا وارد ورشو شدند. دومین پرواز تخلیه نیز با ۶۵ مسافر از شهر اَمان برنامهریزی شده است.
پرتغال
پرتغال سفارت خود در ایران را بهطور موقت تعطیل کرده و چهار تبعه خود را از طریق آذربایجان منتقل کرده است.
وزارت خارجه پرتغال اعلام کرد ۱۳۰ درخواست برای خروج از اسرائیل دریافت کرده و در حال آماده کردن مقدمات یک پرواز برای تخلیه شهروندان این کشور از اسرائیل است.
صربستان
میروالیوب پتروویچ، سفیر صربستان در اسرائیل، خبر داد ۱۰۰ تبعه صربستانی از طریق مصر از اسرائیل خارج شدهاند.
سیرالئون
وزارت خارجه سیرالئون اعلام کرد ۳۶ تبعه این کشور از ایران به ارمنستان منتقل شدهاند.
اسلواکی
نخستین پرواز تخلیه اسلواکی با ۷۳ نفر، شامل ۲۵ گردشگر و پنج عضو خانواده دیپلوماتهای اسلواکی فعال در تلآویو، ۲۶ جوزا وارد براتیسلاوا شد.
وزارت خارجه اسلواکی همچنین اعلام کرد سفارت خود در تهران را بهطور موقت تعطیل و تمام کارکنان را از ایران خارج خواهد کرد.
کوریای جنوبی
وزارت خارجه کوریای جنوبی اعلام کرد ۱۸ شهروند این کشور به همراه دو عضو خانواده ایرانی آنها از مسیر زمینی از ایران خارج شدهاند.
تایوان
وزارت خارجه تایوان اعلام کرد ۳۶ شهروند تایوانی از طریق مرز زمینی با اردن از اسرائیل خارج شدهاند. همچنین سه تبعه دیگر این کشور نیز از طریق مرز زمینی با ترکیه، ایران را ترک کردهاند.
امریکا
مایک هاکبی، سفیر امریکا در اسرائیل، اعلام کرد ایالات متحده در حال برنامهریزی برای تخلیه شهروندان خود از اسرائیل با هواپیما و کشتیهای تفریحی است.
ویتنام
وزارت خارجه ویتنام اعلام کرد به شهروندان خود در اسرائیل و ایران هشدار داده تا برای تخلیه آماده باشند.
تاکنون ۱۸ شهروند ویتنامی از ایران خارج شدهاند.
