رفتن حکومت ملاهای ایران طالبان را نگران خواهد کرد؟
هنوز مشخص نیست که آیا اعتراضهای سراسری در ایران، به گذار مسالمتآمیز از جمهوری اسلامی منجر خواهد شد یا اینکه حکومت، مانند دورههای گذشته، با سرکوب و خشونت گسترده این موج را مهار خواهد کرد.
با این حال، هرگونه تحول عمده در ایران میتواند بهسرعت بر وضعیت افغانستان تأثیر بگذارد.
جمهوری اسلامی طی بیش از چهار دهه گذشته یکی از بازیگران اصلی در جنگها و بحرانهای افغانستان بوده است؛ از حمایت از گروههای مجاهدین در دهه هفتاد خورشیدی گرفته تا پشتیبانی از جبهه مقاومت در برابر رژیم اول طالبان، و در سالهای اخیر، همکاری و حمایت از طالبان در برابر نیروهای خارجی و دولت پیشین افغانستان.
جمهوری اسلامی در روند بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰ نقش مؤثری ایفا کرد و بهویژه در مناطق جنوبغربی افغانستان به این گروه کمکهای تسلیحاتی و لجستیکی ارائه داد.
در حال حاضر، ایران یکی از حامیان کلیدی طالبان در منطقه به شمار میرود.
طالبان اکنون تحولات ایران را با دقت و نگرانی دنبال میکند.
ادامه این مقاله را در وبسایت افغانستان اینترنشنال بخوانید
هنوز روشن نیست که اعتراضهای سراسری در ایران که با گذشت زمان شدت میگیرد، به گذار مسالمتآمیز از جمهوری اسلامی منجر خواهد شد یا حکومت، مانند دورههای پیشین، اعتراضها را با سرکوب و خشونت مهار خواهد کرد. هر تحول عمدهای در ایران میتواند بهسرعت بر افغانستان تأثیر بگذارد.
اعتراضها در ایران وارد سیزدهمین روز شد و مردم افغانستان این خیزش را پیوسته دنبال میکنند.
مشترکات فرهنگی، مرزهای مشترک، روابط گسترده اقتصادی و ترانزیتی، حضور میلیونها مهاجر افغان در ایران و نیز روابط نزدیک جمهوری اسلامی با طالبان، سبب شده است که اعتراضات ایران برای افغانها اهمیت ویژهای داشته باشد.
دامنه این اعتراضها گستردهتر شده و جمهوری اسلامی برای مهار آن اقدام به تیراندازی کرده که به گفته سازمانهای حقوق بشری ایران، ۴۶ کشته برجای گذاشته و بیش از دو هزار نفر بازداشت شدهاند.
واکنشهای بینالمللی به این اعتراضها نیز چشمگیر است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، هشدار داده است که در صورت برخورد خشونتآمیز حکومت ایران با معترضان، واشنگتن اقدام خواهد کرد.
برخی تحلیلگران معتقدند که اعتراضات ایران میتواند به طور مستقیم بر وضعیت افغانستان اثر بگذارد. جمهوری اسلامی طی ۴۵ سال گذشته یکی از بازیگران کلیدی در جنگها و بحرانهای افغانستان بوده است؛ از حمایت از گروههای مجاهدین در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، تا درگیری با طالبان در دوره مقاومت اول و در سالهای اخیر، همکاری و حمایت از طالبان در برابر نیروهای خارجی و دولت پیشین افغانستان.
با این حال، این پرسش همچنان مطرح است که آیا تغییر رژیم در ایران میتواند به سود افغانستان باشد یا تداوم وضعیت کنونی.
بیاعتمادی تاریخی
افغانستان، برخلاف پاکستان، اختلاف بنیادین ارضی یا سرزمینی با ایران ندارد. با این حال، روابط کابل و تهران در چهار دهه گذشته همواره با نوعی بیاعتمادی همراه بوده است. این در حالی است که در دوره پادشاهی، محمدظاهرشاه روابط نزدیک خانوادگی و شخصی با دربار ایران داشت.
شفیق شرق، وابسته فرهنگی پیشین افغانستان در ایران، میگوید روابط افغانستان و ایران در این ۴۵ سال هیچگاه ایدهآل نبوده است. او گفت که روابط میان دو کشور «نه کاملاً خوب و نه کاملاً بد بوده. تداوم جمهوری اسلامی به معنای تداوم همین وضعیت است.»
او میافزاید که هرچند دولتهای افغانستان و ایران همواره بر همکاری و تعمیق روابط تأکید کردهاند، اما بیاعتمادی متقابل هیچگاه بهطور کامل از میان نرفته است.
این دیپلومات پیشین با اشاره به نقش ایران در بحران طولانی افغانستان میگوید بخش بزرگی از جامعه افغانستان معتقد است که سیاستهای جمهوری اسلامی مبتنی بر حسن همجواری نبوده و مداخلات تهران و پیگیری سیاستهای چندگانه، به تداوم و تعمیق بحران افغانستان انجامیده است.
نارضایتی از حمایت ایران از طالبان
ایران از حامیان اصلی طالبان در منطقه به شمار میرود. به گفته ناظران، جمهوری اسلامی در روند بازگشت طالبان به قدرت نقش مؤثری داشته و در جنوبغرب افغانستان، این گروه را تسلیح و حمایت کرده است.
پس از تسلط طالبان بر کابل، ایران همکاریهای خود با این گروه را گسترش داده است. تهران به شریک اول اقتصادی و سیاسی طالبان تبدیل شده، مقامهای طالبان بهطور منظم به ایران سفر میکنند و در مقابل، مقامهای بلندپایه ایرانی از وزیران خارجه و نیروی این کشور به کابل رفتهاند. جمهوری اسلامی طالبان را «واقعیت موجود افغانستان» میداند و در مجامع بینالمللی از تعامل و همکاری با آنان دفاع میکند.
با وجود این، طالبان تاکنون واکنشی رسمی به اعتراضات ایران نشان ندادهاند.
یک دیپلومات پیشین افغان در ایران میگوید بخش بزرگی از مردم افغانستان از حمایت جمهوری اسلامی از طالبان ناراضی هستند.
یکی از استادان دانشگاه نیز معتقد است که تهران در حمایت از طالبان دچار «اشتباه محاسباتی» شده است.
آیا سقوط جمهوری اسلامی به تضعیف طالبان میانجامد؟
یک فعال سیاسی مخالف طالبان میگوید: «طالبان از تحولات ایران به شدت نگراناند، زیرا میدانند هر تغییر جدی در تهران، پیامد فوری برای افغانستان خواهد داشت.»
به گفته او، سقوط احتمالی جمهوری اسلامی میتواند پایههای حاکمیت طالبان را تضعیف کند.
اما این فعال سیاسی هشدار میدهد که اگر اعتراضات ایران به هرجومرج یا جنگ داخلی بیانجامد، پیامدهای آن برای مردم افغانستان منفی خواهد بود.
او میافزاید که در صورت دامنهدارشدن بحران در ایران، افغانستان بیش از پیش فراموش خواهد شد و میلیونها مهاجر افغان در ایران شغل و منبع درآمد خود را از دست خواهند داد؛ موضوعی که بلافاصله زندگی میلیونها نفر در داخل افغانستان را تحت تأثیر قرار میدهد.
یکی از وزیران دولت پیشین افغانستان نیز میگوید هرگونه درگیری فرسایشی در کشورهای همسایه، به سود طالبان تمام میشود.
وابستگی طالبان به ایران
ایران و پاکستان از حامیان اصلی اداره طالبان بودهاند. روابط پاکستان با طالبان در ماههای اخیر رو به تیرگی گذاشته و اسلامآباد در حال فاصلهگرفتن از طالبان است. در پی تنشها، روابط تجاری و ترانزیتی دو طرف به حالت تعلیق درآمده است.
طالبان برای کاهش وابستگی به بنادر پاکستان، بیش از پیش به ایران روی آوردند. مقامهای طالبان امیدوار بودند از طریق بنادر چابهار و بندرعباس، خلای ناشی از بستهشدن گذرگاههای پاکستان را جبران کنند. پس از درگیریها میان طالبان و پاکستان، روابط تجاری افغانستان با ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس آمارهای رسمی، حجم تجارت سالانه میان دو طرف به حدود چهار میلیارد دالر میرسد. ناظران معتقدند پس از محدودشدن مسیرهای پاکستانی، دادوستد واقعی از این رقم فراتر رفته است.
همزمان، طالبان در پی آن بودند که داروهای ایرانی و هندی را جایگزین داروهای پاکستانی کنند. با این حال، بحران در ایران میتواند طالبان را با فشارهای تازهای روبهرو کند؛ چرا که هرگونه تغییر سیاسی در تهران لزوماً به سود طالبان نخواهد بود. به باور ناظران، نیروهای تکنوکرات و مخالف جمهوری اسلامی، تمایلی به همکاری با طالبان ندارند و در صورت تغییر در ایران، طالبان ممکن است دومین متحد منطقهای خود را نیز از دست بدهند.
تغییر رهبری، نه تغییر نظام؟
برخی ناظران افغان بر این باورند که اعتراضات ایران ممکن است به تغییر در رهبری منجر شود، اما لزوماً به تغییر نظام نخواهد انجامید.
عمر صدر، پژوهشگر سیاسی گفت: «سیاست امریکا، بهویژه در دوره ترامپ، دیگر تغییر نظام به شکل کلاسیک آن نیست، بلکه تمرکز بر تضعیف یا تغییر رهبری است.»
وابسته پیشین فرهنگی افغانستان در تهران نیز تاکید کرد که هنوز برای پیشبینی پیامدهای نهایی اعتراضات زود است.
در همین حال، یکی از وزیران دولت پیشین افغانستان میگوید به تغییر رژیم در ایران باور ندارد و معتقد است ایالات متحده نیز چنین تغییری را به سود خود نمیداند.
به گفته او، «جمهوری اسلامی بهانهای مهم برای فروش تسلیحات به اسرائیل و کشورهای خاورمیانه است.»
باشگاه منچسترسیتی در یکی از مهمترین نقلوانتقالهای زمستانی، آنتوان سمنیو، وینگر گانایی تیم بورنموث را با قراردادی تا سال ۲۰۳۱به خدمت گرفت. سیتی با پرداخت بند فسخ ۶۵میلیون پوندی این بازیکن، یکی از بهترین گلزنان فصل جاری لیگ برتر انگلستان را به ترکیب خود اضافه کرد.
به گزارش رویترز، سمنیو ۲۶ساله که در فصل جاری ۱۰گل و ثبت ۳پاس گل به ثمر رسانده، در حالی به منچسترسیتی پیوسته است که چندین باشگاه دیگر لیگ برتر نیز خواهان جذب او بودند. با این انتقال، سیتی قدرت تهاجمی خود را در ادامه رقابتهای قهرمانی تقویت کرده است.
این وینگر چندپُسته توانایی بازی در هر دو سمت خط حمله را دارد و به تیمی میپیوندد که پس از انجام ۲۱بازی، با اختلاف شش امتیاز در تعقیب صدرنشین لیگ برتر، آرسنال، قرار دارد.
سمنیو در نخستین واکنش خود گفت:
«در ده سال گذشته، منچسترسیتی تحت هدایت پپ گواردیولا تیمی غالب در لیگ برتر بوده و در لیگ قهرمانان اروپا، جام حذفی و جام اتحادیه نیز دستاوردهای بزرگی داشته است. این باشگاه بالاترین استانداردها را تعیین کرده و از بازیکنان و امکانات سطح جهانی برخوردار است.»
او افزود: «احساس میکنم هنوز جای پیشرفت زیادی دارم و پیوستن به این باشگاه در این مقطع از دوران حرفهایام، انتخابی ایدهآل است. بودن در اینجا برایم افتخار بزرگی است و مطمئنم بهترین فوتبال من هنوز در راه است.»
سمنیو که در سال ۲۰۲۳به بورنموث پیوست، در این فصل عملکرد درخشانی داشته است. او پیش از حضور در لیگ برتر، ۲۱گل برای تیم بریستول سیتی در چمپیونشیپ به ثمر رسانده بود. این بازیکن فصل جاری لیگ برتر را با دبل برابر لیورپول آغاز کرد و آخرین گلش برای بورنموث، گل پیروزیبخش در وقتهای تلفشده مقابل تاتنهام در دیداری مهیج بود که با نتیجه ۳-۲پایان یافت.
کریکتبورد افغانستان فهرست نهایی بازیکنان تیم کریکت ١٩سال افغانستان را برای مسابقات جام جهانی یکروزه ۲۰۲۶اعلام کرد. در این فهرست، نام ١٥بازیکن اصلی و ٣بازیکن ذخیره شامل است. تیم افغانستان در گروه چهارم این مسابقات با تیمهای افریقای جنوبی، ویست اندیز و تانزانیا همگروه شده است.
فهرست نهایی بازیکنان:
محبوب خان (کاپیتان و ویکتکیپر)، عزیرالله خان، فیصل خان، عثمان خان، خالد احمدزی، عزیزالله میاخیل، عبدالعزیز خان، نظیفالله امیری، خاطر استانکزی، نصرت نورستانی، وحیدالله زدران، سلام خان، زیتالله شاهین، روحالله عرب و حفیظ زدران.
بازیکنان ذخیره:
عقیل خان، فهیم و عزت نور
در رقابتهای جام جهانی ۵۰آوره ۲۰۲۶، شانزده تیم در چهار گروه چهار تیمی به مصاف هم میروند که از هر گروه، دو تیم برتر به دور بعدی راه پیدا میکنند. در مجموع، ۴۱مسابقه در این تورنمنت برگزار خواهد شد.
این رقابتها از ۲۵جدی تا ۱۷ دلو ۱۴۰۴به میزبانی مشترک زیمباوه و نامیبیا برگزار میشود.
برنامه بازیهای افغانستان:
گروهبندی مسابقات:
کریکتبورد افغانستان اعلام کرده است که کمپ آموزشی ویژه توپاندازان سریع و اسپینرها (توپاندازان آهسته) از سوی بخش ارتقای ظرفیت این اداره در ولایت قندهار آغاز شده است. این کمپ آموزشی از دهم جدی آغاز شده و تا اول دلو ١٤٠٤ ادامه خواهد داشت.
در جریان این کمپ، مربیان روی آمادگی جسمانی، مهارتهای توپگیری و بهویژه بهبود تواناییهای توپاندازی بازیکنان تمرکز دارند و تلاش میشود تا نواقص موجود در عملکرد توپاندازان بهگونهای تخصصی برطرف شود.
همچنین از طریق روشها و متودهای گوناگون، بر تقویت هرچه بیشتر تواناییهای بازیکنان کار میشود تا مشکلات تکنیکی آنان بهصورت مؤثر حل شود.
گفتنی است که برای حضور در این کمپ، ۱۸توپانداز در هر دو بخش، از سوی کمیته انتخاب بورد کریکت افغانستان برگزیده شدهاند.
گزارش اداره مبارزه با جرایم مواد مخدر پولیس ترکیه نشان میدهد که با وجود محدودیت بر کشت خشخاش در افغانستان، این کشور همچنان نقش محوری در تولید و قاچاق مواد مخدر دارد. در این گزارش آمده که ترکیه یکی از مسیرهای اصلی قاچاق مواد مخدر تولیدشده در افغانستان به اروپا است.
این گزارش که با عنوان «مواد مخدر ترکیه ۲۰۲۵» منتشر شده است نشان میدهد که مسیر بالکان و مسیرهای جنوبی و شمالی ترکیه همچنان پرکاربردترین مسیرهای قاچاق مواد افیونی با منشا افغانستان هستند.
در این گزارش تاکید شده است که مسیر بالکان که ترکیه نیز بخشی از آن بهشمار میرود، پراستفادهترین مسیر قاچاق مواد مخدر است که از افغانستان آغاز شده از ایران و ترکیه عبور میکند و به بازارهای اروپا میرسد.
در گزارش وزارت داخله ترکیه آمده است که این کشور به دلیل موقعیت راهبردی خود، در کشفیات هروئین با منشا افغانستان به مقصد اروپا در صدر کشورهای برجسته قرار دارد.
در این گزارش مشخص نشده است که چه مقدار مواد مخدر با منشا افغانستان در ترکیه کشف شده اما آمارها نشان میدهد که از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ در مجموع بیش از ۱۵ تُن هروئین در این کشور کشف و ضبط شده است.
در گزارش همچنین آمده که تسلط دوباره طالبان بر افغانستان و منع کشت خشخاش موجب کاهش سطح کشت این مواد و تولید مواد افیونی در این کشور شده اما افغانستان همچنان بزرگترین تامینکننده مواد مخدر در سطح جهانی باقی مانده است.
طبق این گزارش، سطح زیر کشت خشخاش در افغانستان که در سال ۲۰۲۳ معادل ۱۰ هزار و ۸۰۰ هکتار بود در سال ۲۰۲۴ میلادی با افزایشی ۱۹ درصدی روبهرو شده است.
در گزارش تاکید شده که تداوم اجرای سختگیرانه ممنوعیت طالبان برای کشت و تولید خشخاش میتواند هم در داخل افغانستان و هم در بازارهای اصلی هدف مواد افیونی غیرقانونی، تاثیرات قابلتوجهی بر جای بگذارد.
در این گزارش افغانستان، مراکش، پاکستان و لبنان از بزرگترین تولیدکنندگان و تامینکنندگان حشیش پودری در سطح جهانی معرفی شدند و همچنین آمده است که افغانستان یکی از منابع اصلی تولید و قاچاق متامفتامین است.
در گزارش اما هیچ داده مشخصی درباره میزان متامفتامین کشفشده در ترکیه با منشا افغانستان، وجود ندارد.