یک دادگاه عراقی روز یکشنبه محاکمه شش شهروند فرانسوی مظنون به عضویت در گروه داعش را آغاز کرد. یکی از اعضای شورای عالی قضایی عراق گفت که این افراد در صورت محکومیت به اتهام ارتکاب جرایم علیه عراق و مردم این کشور، ممکن است با مجازات اعدام روبهرو شوند.
دو منبع آگاه به رویترز گفتند که این متهمان در میان ۴۷ شهروند فرانسوی عضو داعش بودند که سال گذشته از زندانهای شمالشرق سوریه به عراق منتقل شدند. این انتقال بخشی از روند گستردهتری بود که با نظارت نیروهای امریکایی و مقامهای عراقی انجام شد.
داعش در سال ۲۰۱۴ بخشهای وسیعی از سوریه و عراق را تصرف کرد. این گروه پنج سال بعد، در پی عملیات نیروهای ائتلاف به رهبری امریکا، بیشتر مناطق تحت کنترول خود را از دست داد و شمار زیادی از اعضای آن بازداشت شدند. با این حال، بقایای داعش همچنان در بخشهایی از سوریه و عراق فعالیت دارند.
ایالات متحده در اوایل سال جاری میلادی اعلام کرد که انتقال زندانیان داعش از سوریه به عراق را آغاز کرده است. این تصمیم پس از افزایش نگرانیها درباره امنیت زندانهای شمالشرق سوریه گرفته شد، بهویژه پس از آنکه نیروهای تحت رهبری کردها کنترول بخشهایی از این منطقه را از دست دادند.
آقای چودری روز پنجشنبه ۲۷ سنبله در گفتوگو با عربنیوز این اظهارات را بیان کرد.
پاکستان تهدید کرده است که در جنگ خاورمیانه وارد خواهد شد و متعهد شده است از عربستان سعودی در برابر «شورشیان حوثی» دفاع کند.
رهبران نظامی در اسلامآباد گفتهاند که در حمایت از عربستان «تا هر حدی که لازم باشد» پیش خواهند رفت.
این اظهارات، بزرگترین نمایش قدرت پاکستان از زمان پیوستن این دو کشور بهعنوان اعضای بنیانگذار یک ائتلاف نظامی «مکه» در ماه گذشته به شمار میرود.
این اظهارات این احتمال را مطرح کرده است که تنها قدرت هستهای اسلامی جهان ممکن است وارد درگیریای شود که پیشتر از کنترول منطقه خارج شده است.
حوثیها در فاصله یک هفته، بندر مخا را تصرف کرده، جزیره پریم در تنگه بابالمندب را تحت کنترول خود درآورده و در عمق خاک عربستان سعودی حمله کردهاند.
پاکستان پیش از این نیز نیروهای نظامی زیادی در عربستان سعودی مستقر کرده است. این کشور در اوایل سال جاری حدود هشت هزار سرباز، جنگندههای جیاف-۱۷، پهپادها و سامانه دفاع هوایی اچکیو-۹ را به عربستان فرستاده است.
اما پیشروی حوثیها نخستین آزمون جدی در برابر توافقنامه دفاعی مشترک مکه است که در ماه اگست میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امضا شد. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی میشود؛ مفهومی که از ماده پنجم پیمان ناتو الگوبرداری شده است.
فایننشنالتایمز نیز گزارش داد که مقامهای پاکستانی به تهران گفتهاند اگر عربستان سعودی رسماً درخواست کمک کند، اسلامآباد ممکن است بر اساس «پیمان دفاعی مکه» ناچار شود برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثیها وارد عمل شود.
بر اساس این گزارش که روز جمعه ۲۷ سنبله منتشر شد، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدارهای اخیر خود با مقامهای جمهوری اسلامی بارها از تهران خواسته است از نفوذش بر حوثیها برای متوقف کردن حملات به عربستان سعودی و زیرساختهای انرژی این کشور استفاده کند.
مقامهای پاکستانی به همتایان ایرانی خود گفتهاند ادامه حملات میتواند اسلامآباد را در موقعیتی قرار دهد که در صورت درخواست رسمی ریاض، به تعهدات دفاعی خود عمل کند. عربستان سعودی هنوز رسماً خواستار فعال شدن سازوکار دفاع جمعی این پیمان نشده است.
پیمان دفاعی مکه
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، تابستان امسال همکاریهای دفاعی خود را در قالب پیمان مکه گسترش دادند.
این توافق بر اصل مشابه دفاع جمعی در ناتو استوار است؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، تهدیدی علیه دیگر اعضا تلقی میشود. مقامهای پاکستانی تأکید کردهاند درباره آمادگی اسلامآباد برای اجرای تعهداتش ابهامی وجود ندارد، اما دامنه و شکل واکنش نظامی احتمالی همچنان روشن نیست. اجرای کامل توافق در ترکیه نیز به تصویب پارلمان این کشور نیاز دارد.
موضع تازه پاکستان از آن جهت اهمیت دارد که اسلامآباد در سالهای گذشته کوشیده است میان روابط نزدیک خود با عربستان سعودی و مناسباتش با جمهوری اسلامی، توازن برقرار کند. با این حال، پاکستان در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به عملیات ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن خودداری کرد.
افزایش فشار بر عربستان سعودی
هشدار پاکستان در شرایطی مطرح میشود که حملات موشکی و پهپادی حوثیها به شهرها، پایگاههای نظامی و تأسیسات نفتی عربستان سعودی افزایش یافته است. همزمان، کاهش ذخایر موشکهای رهگیر، توان پدافندی ریاض را زیر فشار قرار داده و این کشور را به جستوجوی کمک نظامی از متحدان منطقهای و غربی واداشته است. در روزهای اخیر، عربستان سعودی از جمهوری اسلامی خواسته بود حوثیها را مهار کند و پس از آن بیجینگ نیز از تهران خواست برای جلوگیری از گسترش درگیری، وارد عمل شود.
جمهوری اسلامی ایران میگوید که کنترول مستقیمی بر حوثیها ندارد، هرچند کشورهای منطقه تهران را حامی اصلی سیاسی و نظامی این گروه میدانند. فایننشالتایمز نوشت تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش تاکنون به نتیجه نرسیده است.
حوثیها خواهان کنترول درآمدهای نفتی یمن و دسترسی گستردهتر به بنادر هستند و در شرایط کنونی، نه ریاض و نه این گروه، نشانهای از آمادگی برای ازسرگیری مذاکره احتمالی نشان ندادهاند.
روزنامه تلگراف در گزارشی نوشت که عربستان سعودی با کمبود موشکهای رهگیر روبهرو شده و از فرانسه، پاکستان، مصر و بریتانیا خواسته است سامانهها و پشتیبانی دفاع هوایی به این کشور اعزام کنند. واشنگتن تاکنون از مداخله مستقیم خودداری کرده است؛ این در حالی است که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از کاخ سفید خواسته است در این درگیری مداخله کند. بریتانیا در حال بررسی واکنش خود است. اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، به همتای سعودی خود گفته است که «بریتانیا قاطعانه در کنار عربستان سعودی ایستاده است». گفته میشود اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، نیز با اعزام مشاوران نظامی بریتانیایی به عربستان موافقت کرده است. این تصمیم تا حدی ناشی از نگرانیها درباره آسیب اقتصادی به بریتانیا در صورت ادامه مسدود ماندن تنگه بابالمندب است.
از آنجا که متن توافق مکه و همچنین متن توافق پیشین دفاع متقابل میان عربستان و پاکستان محرمانه باقی مانده است، مشخص نیست دو کشور در قبال یکدیگر چه تعهدات نظامی دارند.
بر بنیاد گزارشها روز جمعه بعدازظهر، درگیریهای شدید میان نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی و حوثیها، در غرب یمن متمرکز بود.
سازمان ملل متحد اعلام کرد که در دو هفته گذشته، بیش از ۱۱۲ هزار نفر در داخل یمن آواره شدهاند و نزدیک به ۳ هزار نفر نیز از راه دریا به جیبوتی گریختهاند.
